Adhikarana mukharoganidAnam (1) · Śloka 1
అథ ముఖరోగనిదానం | ఆనూపపిశితక్షీరదధిమత్స్యాతిసేవనాత్ | ముఖమధ్యే గదాన్ కుర్యుః క్రుద్ధా దోషాః కఫోత్తరాః ||1||
अथ मुखरोगनिदानम् | आनूपपिशितक्षीरदधिमत्स्यातिसेवनात् | मुखमध्ये गदान् कुर्युः क्रुद्धा दोषाः कफोत्तराः ||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajauShTharogalakShaNam (2) · Śloka 2
కర్కశౌ పరుషౌ స్తబ్ధౌ సంప్రాప్తానిలవేదనౌ | దాల్యేతే పరిపాట్యతే ఓష్ఠౌ మారుతకోపతః ||2|| (సు. ని. అ. 16) |
कर्कशौ परुषौ स्तब्धौ सम्प्राप्तानिलवेदनौ | दाल्येते परिपाट्यते ओष्ठौ मारुतकोपतः ||२|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajauShTharogalakShaNam (3) · Śloka 3
చీయేతే పిడకాభిశ్చ సరుజాభిః సమంతతః | సదాహపాకపిడకౌ పీతాభాసౌ చ పిత్తతః ||3|| (సు. ని. అ. 16) |
चीयेते पिडकाभिश्च सरुजाभिः समन्ततः | सदाहपाकपिडकौ पीताभासौ च पित्ततः ||३|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajauShTharogalakShaNam (4) · Śloka 4
సవర్ణాభిశ్చ చీయేతే పిడకాభిరవేదనౌ | భవతస్తు కఫాదోష్ఠౌ పిచ్ఛిలౌ శీతలౌ గురూ ||4|| (సు. ని. అ. 16) |
सवर्णाभिश्च चीयेते पिडकाभिरवेदनौ | भवतस्तु कफादोष्ठौ पिच्छिलौ शीतलौ गुरू ||४|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtajauShTharogalakShaNam (5) · Śloka 5
సకృత్కృష్ణౌ సకృత్పీతౌ సకృచ్ఛ్వేతౌ తథైవ చ | సన్నిపాతేన విజ్ఞేయావనేకపిడకాచితౌ ||5|| (సు. ని. అ. 16) |
सकृत्कृष्णौ सकृत्पीतौ सकृच्छ्वेतौ तथैव च | सन्निपातेन विज्ञेयावनेकपिडकाचितौ ||५|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajauShTharogalakShaNam (6) · Śloka 6
ఖర్జూరఫలవర్ణాభిః పిడకాభిర్నిపీడితౌ | రక్తోపసృష్టౌ రుధిరం స్రవతః శోణితప్రభౌ ||6|| (సు. ని. అ. 16) |
खर्जूरफलवर्णाभिः पिडकाभिर्निपीडितौ | रक्तोपसृष्टौ रुधिरं स्रवतः शोणितप्रभौ ||६|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsajauShTharogalakShaNam (7) · Śloka 7
గురూ స్థూలౌ మాంసదుష్టౌ మాంసపిండవదుద్గతౌ | జంతవశ్చాత్ర మూర్ఛంతి నరస్యోభయతో ముఖాత్ ||7|| (సు. ని. అ. 16) |
गुरू स्थूलौ मांसदुष्टौ मांसपिण्डवदुद्गतौ | जन्तवश्चात्र मूर्छन्ति नरस्योभयतो मुखात् ||७|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medojauShTharogalakShaNam (8) · Śloka 9
సర్పిర్మండప్రతీకాశౌ మేదసా కండురౌ గురూ | అచ్ఛం స్ఫటికసంకాశమాస్రావం స్రవతో భృశం ||8|| (సు. ని. అ. 16) | తయోర్వ్రణో న సంరోహేన్మృదుత్వం చ న గచ్ఛతి |9|
सर्पिर्मण्डप्रतीकाशौ मेदसा कण्डुरौ गुरू | अच्छं स्फटिकसङ्काशमास्रावं स्रवतो भृशम् ||८|| (सु. नि. अ. १६) | तयोर्व्रणो न संरोहेन्मृदुत्वं च न गच्छति |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abhighAtajauShTharogalakShaNam (9) · Śloka 10
క్షతజాభౌ విదీర్యేతే పాట్యేతే చాభిఘాతతః ||9|| గ్రథితౌ చ తథా స్యాతామోష్ఠౌ కండూసమన్వితౌ |10| (సు. ని. అ. 16) |
क्षतजाभौ विदीर्येते पाट्येते चाभिघाततः ||९|| ग्रथितौ च तथा स्यातामोष्ठौ कण्डूसमन्वितौ |१०| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shItAdalakShaNam (10-11) · Śloka 11
శోణితం దంతవేష్టేభ్యో యస్యాకస్మాత్ ప్రవర్తతే | దుర్గంధీని సకృష్ణాని ప్రక్లేదీని మృదూని చ ||10|| దంతమాంసాని శీర్యంతే పచంతి చ పరస్పరం | శీతాదో నామ స వ్యాధిః కఫశోణితసంభవః ||11|| (సు. ని. అ. 16) |
शोणितं दन्तवेष्टेभ्यो यस्याकस्मात् प्रवर्तते | दुर्गन्धीनि सकृष्णानि प्रक्लेदीनि मृदूनि च ||१०|| दन्तमांसानि शीर्यन्ते पचन्ति च परस्परम् | शीतादो नाम स व्याधिः कफशोणितसम्भवः ||११|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantapuppuTalakShaNam (12) · Śloka 12
దంతయోస్త్రిషు వా యస్య శ్వయథుర్జాయతే మహాన్ | దంతపుప్పుటకో నామ స వ్యాధిః కఫరక్తజః ||12|| (సు. ని. అ. 16) |
दन्तयोस्त्रिषु वा यस्य श्वयथुर्जायते महान् | दन्तपुप्पुटको नाम स व्याधिः कफरक्तजः ||१२|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantaveShTalakShaNam (13) · Śloka 13
స్రవంతి పూయరుధిరం చలా దంతా భవంతి చ | దంతవేష్టః స విజ్ఞేయో దుష్టశోణితసంభవః ||13|| (సు. ని. అ. 16) |
स्रवन्ति पूयरुधिरं चला दन्ता भवन्ति च | दन्तवेष्टः स विज्ञेयो दुष्टशोणितसम्भवः ||१३|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shauShiralakShaNam (14) · Śloka 14
శ్వయథుర్దంతమూలేషు రుజావాన్ కఫరక్తజః | లాలాస్రావీ స విజ్ఞేయః శౌషిరో నామ నామతః ||14|| (సు. ని. అ. 16) |
श्वयथुर्दन्तमूलेषु रुजावान् कफरक्तजः | लालास्रावी स विज्ञेयः शौषिरो नाम नामतः ||१४|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAshauShiralakShaNam (15) · Śloka 15
దంతాశ్చలంతి వేష్టేభ్యస్తాలు చాప్యవదీర్యతే | యస్మిన్ స సర్వజో వ్యాధిర్మహాశౌషిరసంజ్ఞితః ||15|| (సు. ని. అ. 16) |
दन्ताश्चलन्ति वेष्टेभ्यस्तालु चाप्यवदीर्यते | यस्मिन् स सर्वजो व्याधिर्महाशौषिरसञ्ज्ञितः ||१५|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paridaralakShaNam (16) · Śloka 16
దంతమాంసాని శీర్యంతే యస్మిన్ ష్ఠీవతి చాప్యసృక్ | పిత్తాసృక్కఫజో వ్యాధిర్జ్ఞేయః పరిదరో హి సః ||16|| (సు. ని. అ. 16) |
दन्तमांसानि शीर्यन्ते यस्मिन् ष्ठीवति चाप्यसृक् | पित्तासृक्कफजो व्याधिर्ज्ञेयः परिदरो हि सः ||१६|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upakushalakShaNam (17) · Śloka 17
వేష్టేషు దాహః పాకశ్చ తాభ్యాం దంతాశ్చలంతి చ | యస్మిన్ సోపకుశో నామ పిత్తరక్తకృతో గదః ||17|| (సు. ని. అ. 16) |
वेष्टेषु दाहः पाकश्च ताभ्यां दन्ताश्चलन्ति च | यस्मिन् सोपकुशो नाम पित्तरक्तकृतो गदः ||१७|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaidarbhalakShaNam (18) · Śloka 18
ఘృష్టేషు దంతమాంసేషు సంరంభో జాయతే మహాన్ | చలా భవంతి దంతాశ్చ స వైదర్భోऽభిఘాతజః ||18|| (సు. ని. అ. 16) |
घृष्टेषु दन्तमांसेषु संरम्भो जायते महान् | चला भवन्ति दन्ताश्च स वैदर्भोऽभिघातजः ||१८|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khalivardhanalakShaNam (19) · Śloka 19
మారుతేనాధికో దంతో జాయతే తీవ్రవేదనః | ఖలివర్ధనసంజ్ఞోऽసౌ జాతే రుక్ చ ప్రశామ్యతి ||19|| (సు. ని. అ. 16) |
मारुतेनाधिको दन्तो जायते तीव्रवेदनः | खलिवर्धनसञ्ज्ञोऽसौ जाते रुक् च प्रशाम्यति ||१९|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karAlalakShaNam (20) · Śloka 20
శనైః శనైః ప్రకురుతే వాయుర్దంతసమాశ్రితః | కరాలాన్ వికటాన్ దంతాన్ కరాలో న స సిధ్యతి ||20||
शनैः शनैः प्रकुरुते वायुर्दन्तसमाश्रितः | करालान् विकटान् दन्तान् करालो न स सिध्यति ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhimAMsalakShaNam (21) · Śloka 21
హానవ్యే పశ్చిమే దంతే మహాంఛోథో మహారుజః | లాలాస్రావీ కఫకృతో విజ్ఞేయః సోऽధిమాంసకః |21| (సు. ని. అ. 16) |
हानव्ये पश्चिमे दन्ते महाञ्छोथो महारुजः | लालास्रावी कफकृतो विज्ञेयः सोऽधिमांसकः |२१| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantanADIlakShaNam (21) · Śloka 21
దంతమూలగతా నాడ్యః పంచ జ్ఞేయా యథేరితాః ||21|| (సు. ని. అ. 16) |
दन्तमूलगता नाड्यः पञ्च ज्ञेया यथेरिताः ||२१|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAlanalakShaNam (22) · Śloka 22
దీర్యమాణేష్వివ రుజా యస్య దంతేషు జాయతే | దాలనో నామ స వ్యాధిః సదాగతినిమిత్తజః ||22|| (సు. ని. అ. 16) |
दीर्यमाणेष्विव रुजा यस्य दन्तेषु जायते | दालनो नाम स व्याधिः सदागतिनिमित्तजः ||२२|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana krimidantalakShaNam (23) · Śloka 23
కృష్ణచ్ఛిద్రశ్చలః స్రావీ ససంరంభో మహారుజః | అనిమిత్తరుజో వాతాద్విజ్ఞేయః క్రిమిదంతకః ||23|| (సు. ని. అ. 16) |
कृष्णच्छिद्रश्चलः स्रावी ससंरम्भो महारुजः | अनिमित्तरुजो वाताद्विज्ञेयः क्रिमिदन्तकः ||२३|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bha~jjanakalakShaNam (24) · Śloka 24
వక్త్రం వక్రం భవేద్యస్య దంతభంగశ్చ జాయతే | కఫవాతకృతో వ్యాధిః స భంజనకసంజ్ఞితః ||24|| (సు. ని. అ. 16) |
वक्त्रं वक्रं भवेद्यस्य दन्तभङ्गश्च जायते | कफवातकृतो व्याधिः स भञ्जनकसञ्ज्ञितः ||२४|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantaharShalakShaNam (25) · Śloka 25
శీతరూక్షప్రవాతామ్లస్పర్శానామసహా ద్విజాః | పిత్తమారుతకోపేన దంతహర్షః స నామతః ||25||
शीतरूक्षप्रवाताम्लस्पर्शानामसहा द्विजाः | पित्तमारुतकोपेन दन्तहर्षः स नामतः ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantasharkarAlakShaNam (26) · Śloka 26
మలో దంతగతో యస్తు పిత్తమారుతశోషితః | శర్కరేవ ఖరస్పర్శా సా జ్ఞేయా దంతశర్కరా ||26||
मलो दन्तगतो यस्तु पित्तमारुतशोषितः | शर्करेव खरस्पर्शा सा ज्ञेया दन्तशर्करा ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kapAlikAlakShaNam (27) · Śloka 27
కపాలేష్వివ దీర్యత్సు దంతానాం సైవ శర్కరా | కపాలికేతి విజ్ఞేయా సదా దంతవినాశినీ ||27||
कपालेष्विव दीर्यत्सु दन्तानां सैव शर्करा | कपालिकेति विज्ञेया सदा दन्तविनाशिनी ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shyAvadantaka-dantavidradhirogalakShaNam (28-29) · Śloka 29
యోऽసృఙ్మిశ్రేణ పిత్తేన దగ్ధో దంతస్త్వశేషతః | శ్యావతాం నీలతాం వాऽపి గతః స శ్యావదంతకః ||28|| (సు. ని. అ. 16) | దంతమాంసే మలైః సాస్రైర్బాహ్యాంతః శ్వయథుర్గురుః | సదాహరుక్ స్రవేద్భిన్నః పూయాస్రం దంతవిద్రధిః ||29||
योऽसृङ्मिश्रेण पित्तेन दग्धो दन्तस्त्वशेषतः | श्यावतां नीलतां वाऽपि गतः स श्यावदन्तकः ||२८|| (सु. नि. अ. १६) | दन्तमांसे मलैः सास्रैर्बाह्यान्तः श्वयथुर्गुरुः | सदाहरुक् स्रवेद्भिन्नः पूयास्रं दन्तविद्रधिः ||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajajihvAroga-pittajajihvAroga-kaphajajihvArogalakShaNam (30) · Śloka 30
జిహ్వాऽనిలేన స్ఫుటితా ప్రసుప్తా భవేచ్చ శాకచ్ఛదనప్రకాశా | పిత్తేన దహ్యత్యుపచీయతే చ దీర్ఘైః సరక్తైరపి కంటకైశ్చ | కఫేన గుర్వీ బహులా చితా చ మాంసోచ్ఛ్రయైః శాల్మలికంటకాభైః ||30|| (సు. ని. అ. 16) |
जिह्वाऽनिलेन स्फुटिता प्रसुप्ता भवेच्च शाकच्छदनप्रकाशा | पित्तेन दह्यत्युपचीयते च दीर्घैः सरक्तैरपि कण्टकैश्च | कफेन गुर्वी बहुला चिता च मांसोच्छ्रयैः शाल्मलिकण्टकाभैः ||३०|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alAsalakShaNam (31) · Śloka 31
జిహ్వాతలే యః శ్వయథుః ప్రగాఢః సోऽలాససంజ్ఞః కఫరక్తమూర్తిః | జిహ్వాం స తు స్తంభయతి ప్రవృద్ధో మూలే చ జిహ్వా భృశమేతి పాకం ||31|| (సు. ని. అ. 16) |
जिह्वातले यः श्वयथुः प्रगाढः सोऽलाससञ्ज्ञः कफरक्तमूर्तिः | जिह्वां स तु स्तम्भयति प्रवृद्धो मूले च जिह्वा भृशमेति पाकम् ||३१|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upajihvikAlakShaNam (32) · Śloka 32
జిహ్వాగ్రరూపః శ్వయథుర్హి జిహ్వామున్నమ్య జాతః కఫరక్తమూలః | లాలాకరః కండుయుతః సచోషః సా తూపజిహ్వా పఠితా భిషగ్భిః ||32|| (సు. ని. అ. 16) |
जिह्वाग्ररूपः श्वयथुर्हि जिह्वामुन्नम्य जातः कफरक्तमूलः | लालाकरः कण्डुयुतः सचोषः सा तूपजिह्वा पठिता भिषग्भिः ||३२|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaNThashuNDIlakShaNam (33) · Śloka 33
శ్లేష్మాసృగ్భ్యాం తాలుమూలే ప్రవృద్ధో దీర్ఘః శోథో ధ్మాతబస్తిప్రకాశః | తృష్ణాకాసశ్వాసకృత్తం వదంతి వ్యాధిం వైద్యాః కంఠశుండీతి నామ్నా ||33|| (సు. ని. అ. 16) |
श्लेष्मासृग्भ्यां तालुमूले प्रवृद्धो दीर्घः शोथो ध्मातबस्तिप्रकाशः | तृष्णाकासश्वासकृत्तं वदन्ति व्याधिं वैद्याः कण्ठशुण्डीति नाम्ना ||३३|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tuNDikerIlakShaNam (34) · Śloka 34
శోథః స్థూలస్తోదదాహప్రపాకీ ప్రాగుక్తాభ్యాం తుండికేరీ మతా తు |34| (సు. ని. అ. 16) |
शोथः स्थूलस्तोददाहप्रपाकी प्रागुक्ताभ्यां तुण्डिकेरी मता तु |३४| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhruShalakShaNam (34) · Śloka 34
మృదుః శోథో లోహితః శోణితోత్థో జ్ఞేయోऽధ్రుషః సజ్వరస్తీవ్రరుక్ చ ||34|| (సు. ని. అ. 16) |
मृदुः शोथो लोहितः शोणितोत्थो ज्ञेयोऽध्रुषः सज्वरस्तीव्ररुक् च ||३४|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kacchapalakShaNam (35) · Śloka 35
కూర్మోన్నతోऽవేదనోऽశీఘ్రజన్మా రోగో జ్ఞేయః కచ్ఛపః శ్లేష్మణా తు |35| (సు. ని. అ. 16) |
कूर्मोन्नतोऽवेदनोऽशीघ्रजन्मा रोगो ज्ञेयः कच्छपः श्लेष्मणा तु |३५| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAlvarbuda-mAMsasa~gghAtalakShaNam (35) · Śloka 35
పద్మాకారం తాలుమధ్యే తు శోథం విద్యాద్రక్తాదర్బుదం ప్రోక్తలింగం ||35|| దుష్టం మాంసం నీరుజం తాలుమధ్యే కఫాచ్ఛూనం మాంససంఘాతమాహుః | (సు. ని. అ. 16) |
पद्माकारं तालुमध्ये तु शोथं विद्याद्रक्तादर्बुदं प्रोक्तलिङ्गम् ||३५|| दुष्टं मांसं नीरुजं तालुमध्ये कफाच्छूनं मांससङ्घातमाहुः | (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAlupuppuTa-tAlushoSha-tAlupAkalakShaNam (36-37) · Śloka 37
నీరుక్ స్థాయీ కోలమాత్రః కఫాత్ స్యాన్మేదోయుక్తాత్ పుప్పుటస్తాలుదేశే ||36|| శోషోऽత్యర్థం దీర్యతే చాపి తాలుః శ్వాసశ్చోగ్రస్తాలుశోషోऽనిలాచ్చ | పిత్తం కుర్యాత్ పాకమత్యర్థఘోరం తాలున్యేనం తాలుపాకం వదంతి ||37|| (సు. ని. అ. 16) |
नीरुक् स्थायी कोलमात्रः कफात् स्यान्मेदोयुक्तात् पुप्पुटस्तालुदेशे ||३६|| शोषोऽत्यर्थं दीर्यते चापि तालुः श्वासश्चोग्रस्तालुशोषोऽनिलाच्च | पित्तं कुर्यात् पाकमत्यर्थघोरं तालुन्येनं तालुपाकं वदन्ति ||३७|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rohiNIsamprAptiH (38) · Śloka 38
గలేऽనిలః పిత్తకఫౌ చ మూర్ఛితౌ ప్రదూష్య మాంసం చ తథైవ శోణితం | గలోపసంరోధకరైస్తథాऽంకురైర్నిహంత్యసూన్ వ్యాధిరియం హి రోహిణీ ||38|| (సు. ని. అ. 16) |
गलेऽनिलः पित्तकफौ च मूर्छितौ प्रदूष्य मांसं च तथैव शोणितम् | गलोपसंरोधकरैस्तथाऽङ्कुरैर्निहन्त्यसून् व्याधिरियं हि रोहिणी ||३८|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajAdibhedena rohiNIlakShaNAni (39-41) · Śloka 41
జిహ్వాసమంతాద్భృశవేదనాస్తు మాంసాంకురాః కంఠనిరోధినో యే | సా రోహిణీ వాతకృతా ప్రదిష్టా వాతాత్మకోపద్రవగాఢయుక్తా ||39|| క్షిప్రోద్గమా క్షిప్రవిదాహపాకా తీవ్రజ్వరా పిత్తనిమిత్తజా తు | స్రోతోవిరోధిన్యచలోద్గతా చ స్థిరాంకురా యా కఫసంభవా సా ||40|| గంభీరపాకిన్యనివార్యవీర్యా త్రిదోషలింగా త్రితయోత్థితా చ | స్ఫోటైశ్చితా పిత్తసమానలింగా సాధ్యా ప్రదిష్టా రుధిరాత్మికా తు ||41|| (సు. ని. అ. 16) |
जिह्वासमन्ताद्भृशवेदनास्तु मांसाङ्कुराः कण्ठनिरोधिनो ये | सा रोहिणी वातकृता प्रदिष्टा वातात्मकोपद्रवगाढयुक्ता ||३९|| क्षिप्रोद्गमा क्षिप्रविदाहपाका तीव्रज्वरा पित्तनिमित्तजा तु | स्रोतोविरोधिन्यचलोद्गता च स्थिराङ्कुरा या कफसम्भवा सा ||४०|| गम्भीरपाकिन्यनिवार्यवीर्या त्रिदोषलिङ्गा त्रितयोत्थिता च | स्फोटैश्चिता पित्तसमानलिङ्गा साध्या प्रदिष्टा रुधिरात्मिका तु ||४१|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaNThashAlUkalakShaNam (42) · Śloka 42
కోలాస్థిమాత్రః కఫసంభవో యో గ్రంథిర్గలే కంటకశూకభూతః | ఖరః స్థిరః శస్త్రనిపాతసాధ్యస్తం కంఠశాలూకమితి బ్రువంతి ||42|| (సు. ని. అ. 16) |
कोलास्थिमात्रः कफसम्भवो यो ग्रन्थिर्गले कण्टकशूकभूतः | खरः स्थिरः शस्त्रनिपातसाध्यस्तं कण्ठशालूकमिति ब्रुवन्ति ||४२|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhijihvikAlakShaNam (43) · Śloka 43
జిహ్వాగ్రరూపః శ్వయథుః కఫాత్తు జిహ్వోపరిష్టాదపి రక్తమిశ్రాత్ | జ్ఞేయోऽధిజిహ్వః ఖలు రోగ ఏష వివర్జయేదాగతపాకమేనం ||43|| (సు. ని. అ. 16) |
जिह्वाग्ररूपः श्वयथुः कफात्तु जिह्वोपरिष्टादपि रक्तमिश्रात् | ज्ञेयोऽधिजिह्वः खलु रोग एष विवर्जयेदागतपाकमेनम् ||४३|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana valayalakShaNam (44) · Śloka 44
బలాశ ఏవాయతమున్నతం చ శోథం కరోత్యన్నగతిం నివార్య | తం సర్వథైవాప్రతివార్యవీర్యం వివర్జనీయం వలయం వదంతి ||44|| (సు. ని. అ. 16) |
बलाश एवायतमुन्नतं च शोथं करोत्यन्नगतिं निवार्य | तं सर्वथैवाप्रतिवार्यवीर्यं विवर्जनीयं वलयं वदन्ति ||४४|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balAsalakShaNam (45) · Śloka 45
గలే తు శోథం కురుతః ప్రవృద్ధౌ శ్లేష్మానిలౌ శ్వాసరుజోపపన్నం | మర్మచ్ఛిదం దుస్తరమేనమాహుర్బలాశసంజ్ఞం నిపుణా వికారం ||45|| (సు. ని. అ. 16) |
गले तु शोथं कुरुतः प्रवृद्धौ श्लेष्मानिलौ श्वासरुजोपपन्नम् | मर्मच्छिदं दुस्तरमेनमाहुर्बलाशसञ्ज्ञं निपुणा विकारम् ||४५|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ekavRundalakShaNam (46) · Śloka 46
వృత్తోన్నతోऽంతః శ్వయథుః సదాహః సకండురోऽపాక్యమృదుర్గురుశ్చ | నామ్నైకవృందః పరికీర్తితోऽసౌ వ్యాధిర్బలాశక్షతజప్రసూతః ||46|| (సు. ని. అ. 16) |
वृत्तोन्नतोऽन्तः श्वयथुः सदाहः सकण्डुरोऽपाक्यमृदुर्गुरुश्च | नाम्नैकवृन्दः परिकीर्तितोऽसौ व्याधिर्बलाशक्षतजप्रसूतः ||४६|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRundalakShaNam (47) · Śloka 47
సమున్నతం వృత్తమమందదాహం తీవ్రజ్వరం వృందముదాహరంతి | తచ్చాపి పిత్తక్షతజప్రకోపాజ్జ్ఞేయం సతోదం పవనాత్మకం తు ||47|| (సు. ని. అ. 16) |
समुन्नतं वृत्तममन्ददाहं तीव्रज्वरं वृन्दमुदाहरन्ति | तच्चापि पित्तक्षतजप्रकोपाज्ज्ञेयं सतोदं पवनात्मकं तु ||४७|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shataghnIlakShaNam (48) · Śloka 48
వర్తిర్ఘనా కంఠనిరోధినీ యా చితాऽతిమాత్రం పిశితప్రరోహైః | అనేకరుక్ ప్రాణహరీ త్రిదోషాజ్జ్ఞేయా శతఘ్నీ చ శతఘ్నిరూపా ||48|| (సు. ని. అ. 16) |
वर्तिर्घना कण्ठनिरोधिनी या चिताऽतिमात्रं पिशितप्ररोहैः | अनेकरुक् प्राणहरी त्रिदोषाज्ज्ञेया शतघ्नी च शतघ्निरूपा ||४८|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana galAyulakShaNam (49) · Śloka 49
గ్రంథిర్గలే త్వామలకాస్థిమాత్రః స్థిరోऽతిరుగ్యః కఫరక్తమూర్తిః | సంలక్ష్యతే సక్తమివాశనం చ స శస్త్రసాధ్యస్తు గలాయుసంజ్ఞః ||49|| (సు. ని. అ. 16) |
ग्रन्थिर्गले त्वामलकास्थिमात्रः स्थिरोऽतिरुग्यः कफरक्तमूर्तिः | संलक्ष्यते सक्तमिवाशनं च स शस्त्रसाध्यस्तु गलायुसञ्ज्ञः ||४९|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana galavidradhilakShaNam (50) · Śloka 50
సర్వం గలం వ్యాప్య సముత్థితో యః శోథో రుజః సంతి చ యత్ర సర్వాః | స సర్వదోషైర్గలవిద్రధిస్తు తస్యైవ తుల్యః ఖలు సర్వజస్య ||50|| (సు. ని. అ. 16) |
सर्वं गलं व्याप्य समुत्थितो यः शोथो रुजः सन्ति च यत्र सर्वाः | स सर्वदोषैर्गलविद्रधिस्तु तस्यैव तुल्यः खलु सर्वजस्य ||५०|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana galaughalakShaNam (51) · Śloka 51
శోథో మహానన్నజలావరోధీ తీవ్రజ్వరో వాయుగతేర్నిహంతా | కఫేన జాతో రుధిరాన్వితేన గలే గలౌఘః పరికీర్త్యతే తు ||51|| (సు. ని. అ. 16) |
शोथो महानन्नजलावरोधी तीव्रज्वरो वायुगतेर्निहन्ता | कफेन जातो रुधिरान्वितेन गले गलौघः परिकीर्त्यते तु ||५१|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svaraghnalakShaNam (52) · Śloka 52
యస్తామ్యమానః శ్వసితి ప్రసక్తం భిన్నస్వరః శుష్కవిముక్తకంఠః | కఫోపదిగ్ధేష్వనిలాయనేషు జ్ఞేయః స రోగః శ్వసనాత్ స్వరఘ్నః ||52|| (సు. ని. అ. 16) |
यस्ताम्यमानः श्वसिति प्रसक्तं भिन्नस्वरः शुष्कविमुक्तकण्ठः | कफोपदिग्धेष्वनिलायनेषु ज्ञेयः स रोगः श्वसनात् स्वरघ्नः ||५२|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsatAnalakShaNam (53) · Śloka 53
ప్రతానవాన్ యః శ్వయథుః సుకష్టో గలోపరోధం కురుతే క్రమేణ | స మాంసతానః కథితోऽవలంబీ ప్రాణప్రణుత్ సర్వకృతో వికారః ||53|| (సు. ని. అ. 16) |
प्रतानवान् यः श्वयथुः सुकष्टो गलोपरोधं कुरुते क्रमेण | स मांसतानः कथितोऽवलम्बी प्राणप्रणुत् सर्वकृतो विकारः ||५३|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidArIlakShaNam (54) · Śloka 54
సదాహతోదం శ్వయథుం సుతామ్రమంతర్గలే పూతివిశీర్ణమాంసం | పిత్తేన విద్యాద్వదనే విదారీం పార్శ్వే విశేషాత్ స తు యేన శేతే ||54|| (సు. ని. అ. 16) |
सदाहतोदं श्वयथुं सुताम्रमन्तर्गले पूतिविशीर्णमांसम् | पित्तेन विद्याद्वदने विदारीं पार्श्वे विशेषात् स तु येन शेते ||५४|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajasarvasara(mukhapAka)-pittajasarvasara(mukhapAka)– kaphajasarvasara(mukhapAka)lakShaNam (55) · Śloka 55
స్ఫోటైః సతోదైర్వదనం సమంతాద్యస్యాచితం సర్వసరః స వాతాత్ | రక్తైః సదాహైస్తనుభిః సపీతైర్యస్యాచితం చాపి స పిత్తకోపాత్ | అవేదనైః కండుయుతైః సవర్ణైర్యస్యాచితం చాపి స వై కఫేన ||55|| (సు. ని. అ. 16) |
स्फोटैः सतोदैर्वदनं समन्ताद्यस्याचितं सर्वसरः स वातात् | रक्तैः सदाहैस्तनुभिः सपीतैर्यस्याचितं चापि स पित्तकोपात् | अवेदनैः कण्डुयुतैः सवर्णैर्यस्याचितं चापि स वै कफेन ||५५|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana oShThaprakopAdiShvasAdhyAH (56-59) · Śloka 59
ఓష్ఠప్రకోపే వర్జ్యాః స్యుర్మాంసరక్తత్రిదోషజాః | దంతమూలేషు వర్జ్యౌ చ త్రిలింగగతిశౌషిరౌ ||56|| దంతేషు చ న సిధ్యంతి శ్యావదాలనభంజనాః | జిహ్వారోగే బలాశస్తు తాలవ్యేష్వర్బుదం తథా ||57|| స్వరఘ్నో వలయో వృందో బలాశశ్చ విదారికా | గలౌఘో మాంసతానశ్చ శతఘ్నీ రోహిణీ గలే ||58|| అసాధ్యాః కీర్తితా హ్యేతే రోగా నవ దశైవ తు | తేషు చాపి క్రియాం వైద్యః ప్రత్యాఖ్యాయ సమాచరేత్ ||59|| (సు. ని. అ. 16) |
ओष्ठप्रकोपे वर्ज्याः स्युर्मांसरक्तत्रिदोषजाः | दन्तमूलेषु वर्ज्यौ च त्रिलिङ्गगतिशौषिरौ ||५६|| दन्तेषु च न सिध्यन्ति श्यावदालनभञ्जनाः | जिह्वारोगे बलाशस्तु तालव्येष्वर्बुदं तथा ||५७|| स्वरघ्नो वलयो वृन्दो बलाशश्च विदारिका | गलौघो मांसतानश्च शतघ्नी रोहिणी गले ||५८|| असाध्याः कीर्तिता ह्येते रोगा नव दशैव तु | तेषु चापि क्रियां वैद्यः प्रत्याख्याय समाचरेत् ||५९|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 56
ఇతి శ్రీమాధవకరవిరచితే మాధవనిదానే ముఖరోగనిదానం సమాప్తం ||56||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने मुखरोगनिदानं समाप्तम् ||५६||
🔊 Audio coming soon