Adhikarana 1 (1-4) · Śloka 4
অথাতোঽশ্মরীচিকিত্সিতং ব্যাখ্যাস্যামঃ ||১||
যথোবাচ ভগবান্ ধন্বন্তরিঃ ||২||
অশ্মরী দারুণো ব্যাধিরন্তকপ্রতিমো মতঃ |
ঔষধৈস্তরুণঃ সাধ্যঃ প্রবৃদ্ধশ্ছেদমর্হতি ||৩||
তস্য পূর্বেষু রূপেষু স্নেহাদিক্রম ইষ্যতে |
তেনাস্যাপচযং যান্তি ব্যাধের্মূলান্যশেষতঃ ||৪||
View original
अथातोऽश्मरीचिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
अश्मरी दारुणो व्याधिरन्तकप्रतिमो मतः |
औषधैस्तरुणः साध्यः प्रवृद्धश्छेदमर्हति ||३||
तस्य पूर्वेषु रूपेषु स्नेहादिक्रम इष्यते |
तेनास्यापचयं यान्ति व्याधेर्मूलान्यशेषतः ||४||
Adhikarana 2 (5-7) · Śloka 8
পাষাণভেদো বসুকো বশিরাশ্মন্তকৌ তথা |
শতাবরী শ্বদংষ্ট্রা চ বৃহতী কণ্টকারিকা ||৫||
কপোতবঙ্কাঽঽর্তগলঃ কচ্চকোশীরকুব্জকাঃ |
বৃক্ষাদনী ভল্লুকশ্চ বরুণঃ শাকজং ফলম্ ||৬||
যবাঃ কুলত্থাঃ কোলানি কতকস্য ফলানি চ |
ঊষকাদিপ্রতীবাপমেষাং ক্বাথৈর্ঘৃতং কৃতম্ ||৭||
ভিনত্তি বাতসম্ভূতামশ্মরীং ক্ষিপ্রমেব তু |৮|
View original
पाषाणभेदो वसुको वशिराश्मन्तकौ तथा |
शतावरी श्वदंष्ट्रा च बृहती कण्टकारिका ||५||
कपोतवङ्काऽऽर्तगलः कच्चकोशीरकुब्जकाः |
वृक्षादनी भल्लुकश्च वरुणः शाकजं फलम् ||६||
यवाः कुलत्थाः कोलानि कतकस्य फलानि च |
ऊषकादिप्रतीवापमेषां क्वाथैर्घृतं कृतम् ||७||
भिनत्ति वातसम्भूतामश्मरीं क्षिप्रमेव तु |८|
Adhikarana 3 (8) · Śloka 9
ক্ষারান্ যবাগূর্যূষাংশ্চ কষাযাণি পযাংসি চ ||৮||
ভোজনানি চ কুর্বীত বর্গেঽস্মিন্ বাতনাশনে |৯|
View original
क्षारान् यवागूर्यूषांश्च कषायाणि पयांसि च ||८||
भोजनानि च कुर्वीत वर्गेऽस्मिन् वातनाशने |९|
Adhikarana 4 (9-13) · Śloka 13
কুশঃ কাশঃ সরো গুন্দ্রা ইত্কটো মোরটোঽশ্মভিত্ ||৯||
বরী বিদারী বারাহী শালিমূলত্রিকণ্টকম্ |
ভল্লূকঃ পাটলা পাঠা পত্তূরোঽথ কুরুণ্টিকা ||১০||
পুনর্নবা শিরীষশ্চ ক্বথিতাস্তেষু সাধিতম্ |
ঘৃতং শিলাজমধুকবীজৈরিন্দীবরস্য চ ||১১||
ত্রপুসৈর্বারুকাদীনাং বীজৈশ্চাবাপিতং শুভম্ |
ভিনত্তি পিত্তসম্ভূতামশ্মরীং ক্ষিপ্রমেব তু ||১২||
ক্ষারান্ যবাগূর্যূষাংশ্চ কষাযাণি পযাংসি চ |
ভোজনানি চ কুর্বীত বর্গেঽস্মিন্ পিত্তনাশনে ||১৩||
View original
कुशः काशः सरो गुन्द्रा इत्कटो मोरटोऽश्मभित् ||९||
वरी विदारी वाराही शालिमूलत्रिकण्टकम् |
भल्लूकः पाटला पाठा पत्तूरोऽथ कुरुण्टिका ||१०||
पुनर्नवा शिरीषश्च क्वथितास्तेषु साधितम् |
घृतं शिलाजमधुकबीजैरिन्दीवरस्य च ||११||
त्रपुसैर्वारुकादीनां बीजैश्चावापितं शुभम् |
भिनत्ति पित्तसम्भूतामश्मरीं क्षिप्रमेव तु ||१२||
क्षारान् यवागूर्यूषांश्च कषायाणि पयांसि च |
भोजनानि च कुर्वीत वर्गेऽस्मिन् पित्तनाशने ||१३||
Adhikarana 5 (14-16) · Śloka 16
গণো বরুণকাদিস্তু গুগ্গুল্বেলাহরেণবঃ |
কুষ্ঠভদ্রাদিমরিচচিত্রকৈঃ সসুরাহ্বযৈঃ ||১৪||
এতৈঃ সিদ্ধমজাসর্পিরূষকাদিগণেন চ |
ভিনত্তি কফসম্ভূতামশ্মরীং ক্ষিপ্রমেব তু ||১৫||
ক্ষারান্ যবাগূর্যূষাংশ্চ কষাযাণি পযাংসি চ |
ভোজনানি চ কুর্বীত বর্গেঽস্মিন্ কফনাশনে ||১৬||
View original
गणो वरुणकादिस्तु गुग्गुल्वेलाहरेणवः |
कुष्ठभद्रादिमरिचचित्रकैः ससुराह्वयैः ||१४||
एतैः सिद्धमजासर्पिरूषकादिगणेन च |
भिनत्ति कफसम्भूतामश्मरीं क्षिप्रमेव तु ||१५||
क्षारान् यवागूर्यूषांश्च कषायाणि पयांसि च |
भोजनानि च कुर्वीत वर्गेऽस्मिन् कफनाशने ||१६||
Adhikarana 6 (17) · Śloka 17
পিচুকাঙ্কোলকতকশাকেন্দীবরজৈঃ ফলৈঃ |
চূর্ণিতৈঃ সগুডং তোযং শর্করাশমনং পিবেত্ ||১৭||
View original
पिचुकाङ्कोलकतकशाकेन्दीवरजैः फलैः |
चूर्णितैः सगुडं तोयं शर्कराशमनं पिबेत् ||१७||
Adhikarana 7 (18) · Śloka 19
ক্রৌঞ্চোষ্ট্ররাসভাস্থীনি শ্বদংষ্ট্রা তালমূলিকা |
অজমোদা কদম্বস্য মূলং নাগরমেব চ ||১৮||
পীতানি শর্করাং ভিন্দ্যুঃ সুরযোষ্ণোদকেন বা |১৯|
View original
क्रौञ्चोष्ट्ररासभास्थीनि श्वदंष्ट्रा तालमूलिका |
अजमोदा कदम्बस्य मूलं नागरमेव च ||१८||
पीतानि शर्करां भिन्द्युः सुरयोष्णोदकेन वा |१९|
Adhikarana 8 (19) · Śloka 20
ত্রিকণ্টকস্য বীজানাং চূর্ণং মাক্ষিকসংযুতম্ ||১৯||
অবিক্ষীরেণ সপ্তাহমশ্মরীভেদনং পিবেত্ |২০|
View original
त्रिकण्टकस्य बीजानां चूर्णं माक्षिकसंयुतम् ||१९||
अविक्षीरेण सप्ताहमश्मरीभेदनं पिबेत् |२०|
Adhikarana 9 (20-21) · Śloka 22
দ্রব্যাণাং তু ঘৃতোক্তানাং ক্ষারোঽবিমূত্রগালিতঃ ||২০||
গ্রাম্যসত্ত্বশকৃত্ক্ষারৈঃ সংযুক্তঃ সাধিতঃ শনৈঃ |
তত্রোষকাদিরাবাপঃ কার্যস্ত্রিকটুকান্বিতঃ ||২১||
এষ ক্ষারোঽশ্মরীং গুল্মং শর্করাং চ ভিনত্ত্যপি |২২|
View original
द्रव्याणां तु घृतोक्तानां क्षारोऽविमूत्रगालितः ||२०||
ग्राम्यसत्त्वशकृत्क्षारैः संयुक्तः साधितः शनैः |
तत्रोषकादिरावापः कार्यस्त्रिकटुकान्वितः ||२१||
एष क्षारोऽश्मरीं गुल्मं शर्करां च भिनत्त्यपि |२२|
Adhikarana 10 (22) · Śloka 23
তিলাপামার্গকদলীপলাশযবকল্কজঃ ||২২||
ক্ষারঃ পেযোঽবিমূত্রেণ শর্করানাশনঃ পরঃ |২৩|
View original
तिलापामार्गकदलीपलाशयवकल्कजः ||२२||
क्षारः पेयोऽविमूत्रेण शर्करानाशनः परः |२३|
Adhikarana 11 (23) · Śloka 23
পাটলাকরবীরাণাং ক্ষারমেবং সমাচরেত্ ||২৩||
View original
पाटलाकरवीराणां क्षारमेवं समाचरेत् ||२३||
Adhikarana 12 (24) · Śloka 24
শ্বদংষ্ট্রাযষ্টিকাব্রাহ্মীকল্কং বাঽক্ষসমং পিবেত্ |২৪|
View original
श्वदंष्ट्रायष्टिकाब्राह्मीकल्कं वाऽक्षसमं पिबेत् |२४|
Adhikarana 13 (24) · Śloka 24
সহৈডকাখ্যৌ পেযৌ বা শোভাঞ্জনকমার্কবৌ ||২৪||
View original
सहैडकाख्यौ पेयौ वा शोभाञ्जनकमार्कवौ ||२४||
Adhikarana 14 (25) · Śloka 25
কপোতবঙ্কামূলং বা পিবেদম্লৈঃ সুরাদিভিঃ |
তত্সিদ্ধং বা পিবেত্ ক্ষীরং বেদনাভিরুপদ্রুতঃ ||২৫||
View original
कपोतवङ्कामूलं वा पिबेदम्लैः सुरादिभिः |
तत्सिद्धं वा पिबेत् क्षीरं वेदनाभिरुपद्रुतः ||२५||
Adhikarana 15 (26) · Śloka 26
হরীতক্যাদিসিদ্ধং বা বর্ষাভূসিদ্ধমেব বা |২৬|
View original
हरीतक्यादिसिद्धं वा वर्षाभूसिद्धमेव वा |२६|
Adhikarana 16 (26) · Śloka 26
সর্বথৈবোপযোজ্যঃ স্যাদ্গণো বীরতরাদিকঃ ||২৬||
View original
सर्वथैवोपयोज्यः स्याद्गणो वीरतरादिकः ||२६||
Adhikarana 17 (27) · Śloka 27
ঘৃতৈঃ ক্ষারৈঃ কষাযৈশ্চ ক্ষীরৈঃ সোত্তরবস্তিভিঃ |
যদি নোপশমং গচ্ছেচ্ছেদস্তত্রোত্তরো বিধিঃ ||২৭||
View original
घृतैः क्षारैः कषायैश्च क्षीरैः सोत्तरबस्तिभिः |
यदि नोपशमं गच्छेच्छेदस्तत्रोत्तरो विधिः ||२७||
Adhikarana 18 (28) · Śloka 28
কুশলস্যাপি বৈদ্যস্য যতঃ সিদ্ধিরিহাধ্রুবা |
উপক্রমো জঘন্যোঽযমতঃ সম্পরিকীর্তিতঃ ||২৮||
View original
कुशलस्यापि वैद्यस्य यतः सिद्धिरिहाध्रुवा |
उपक्रमो जघन्योऽयमतः सम्परिकीर्तितः ||२८||
Adhikarana 19 (29) · Śloka 29
অক্রিযাযাং ধ্রুবো মৃত্যুঃ ক্রিযাযাং সংশযো ভবেত্ |
তস্মাদাপৃচ্ছ্য কর্তব্যমীশ্বরং সাধুকারিণা ||২৯||
View original
अक्रियायां ध्रुवो मृत्युः क्रियायां संशयो भवेत् |
तस्मादापृच्छ्य कर्तव्यमीश्वरं साधुकारिणा ||२९||
Adhikarana 20 (30-36) · Śloka 36
অথ রোগান্বিতমুপস্নিগ্ধমপকৃষ্টদোষমীষত্কর্শিতমভ্যক্তস্বিন্নশরীরং ভুক্তবন্তং কৃতবলিমঙ্গলস্বস্তিবাচনমগ্রোপহরণীযোক্তেন বিধানেনোপকল্পিতসম্ভারমাশ্বাস্য, ততো বলবন্তমবিক্লবমাজানুসমে ফলকে প্রাগুপবিষ্টান্যপুরুষস্যোত্সঙ্গে নিষণ্ণপূর্বকাযমুত্তানমুন্নতকটীকং বস্ত্রাধারকোপবিষ্টং সঙ্কুচিতজানুকূর্পরমিতরেণ সহাববদ্ধং সূত্রেণ শাটকৈর্বা, ততঃ স্বভ্যক্তনাভিপ্রদেশস্য বামপার্শ্বং বিমৃদ্য মুষ্টিনাঽবপীডযেদধোনাভের্যাবদশ্মর্যধঃ প্রপন্নেতি, ততঃ স্নেহাভ্যক্তে ক্লৃপ্তনখে বামহস্তপ্রদেশিনীমধ্যমে অঙ্গুল্যৌ পাযৌ প্রণিধাযানুসেবনীমাসাদ্য প্রযত্নবলাভ্যাং পাযুমেঢ্রান্তরমানীয, নির্ব্যলীকমনাযতমবিষমং চ বস্তিং সন্নিবেশ্য, ভৃশমুত্পীডযেদঙ্গুলিভ্যাং যথা গ্রন্থিরিবোন্নতং শল্যং ভবতি ||৩০||
স চেদ্গৃহীতশল্যে তু বিবৃতাক্ষো বিচেতনঃ |
হতবল্লম্বশীর্ষশ্চ নির্বিকারো মৃতোপমঃ ||৩১||
ন তস্য নির্হরেচ্ছল্যং নির্হরেত্তু ম্রিযেত সঃ |
বিনা ত্বেতেষু রূপেষু নির্হর্তুং প্রযতেত বৈ ||৩২||
ততঃ সব্যে পার্শ্বে সেবনীং যবমাত্রেণ মুক্ত্বাঽবচারযেচ্ছস্ত্রমশ্মরীপ্রমাণং, দক্ষিণতো বা ক্রিযাসৌকর্যহেতোরিত্যেকে, যথা সা ন ভিদ্যতে চূর্ণ্যতে বা তথা প্রযতেত, চূর্ণমল্পমপ্যবস্থিতং হি পুনঃ পরিবৃদ্ধিমেতি, তস্মাত্ সমস্তামগ্রবক্রেণাদদীত; স্ত্রীণাং তু বস্তিপার্শ্বগতো গর্ভাশযঃ সন্নিকৃষ্টঃ, তস্মাত্তাসামুত্সঙ্গবচ্ছস্ত্রং পাতযেত্, অতোঽন্যথা খল্বাসাং মূত্রস্রাবী ব্রণো ভবেত্, পুরুষস্য বা মূত্রপ্রসেকক্ষণনান্মূত্রক্ষরণম্; অশ্মরীব্রণাদৃতে ভিন্নবস্তিরেকধাঽপি ন ভবতি, দ্বিধা ভিন্নবস্তিরাশ্মরিকো ন সিধ্যতি, অশ্মরীব্রণনিমিত্তমেকধাভিন্নবস্তির্জীবতি ,ক্রিযাভ্যাসাচ্ছাস্ত্রবিহিতচ্ছেদান্নিঃ - স্যন্দপরিবৃদ্ধত্বাচ্চ শল্যস্যেতি |
উদ্ধৃতশল্যং তূষ্ণোদকদ্রোণ্যামবগাহ্য স্বেদযেত্, তথা হি বস্তিরসৃজা ন পূর্যতে; পূর্ণে বা ক্ষীরবৃক্ষকষাযং পুষ্পনেত্রেণ বিদধ্যাত্ ||৩৩||
ভবতি চাত্র- ক্ষীরবৃক্ষকষাযস্তু পুষ্পনেত্রেণ যোজিতঃ |
নির্হরেদশ্মরীং তূর্ণং রক্তং বস্তিগতং চ যত্ ||৩৪||
মূত্রমার্গবিশোধনার্থং চাস্মৈ গুডসৌহিত্যং বিতরেত্; উদ্ধৃত্য চৈনং মধুঘৃতাভ্যক্তব্রণং মূত্রবিশোধনদ্রব্যসিদ্ধামুষ্ণাং সঘৃতাং যবাগূং পাযযেতোভযকালং ত্রিরাত্রং; ত্রিরাত্রাদূর্ধ্বং গুডপ্রগাঢেন পযসা মৃদ্বোদনমল্পং ভোজযেদ্দশরাত্রং (মূত্রাসৃগ্বিশুদ্ধ্যর্থং ব্রণক্লেদনার্থং চ), দশরাত্রাদূর্ধ্বং ফলাম্লৈর্জাঙ্গলরসৈরুপাচরেত্; ততো দশরাত্রং চৈনমপ্রমত্তঃ স্বেদযেত্ স্নেহেন দ্রবস্বেদেন বা; ক্ষীরবৃক্ষকষাযেণ চাস্য ব্রণং প্রক্ষালযেত্; রোধ্রমধুকমঞ্জিষ্ঠাপ্রপৌণ্ডরীককল্কৈর্ব্রণং প্রতিগ্রাহযেত্; এতেষ্বেব হরিদ্রাযুতেষু তৈলং ঘৃতং বা বিপক্বং ব্রণাভ্যঞ্জনমিতি; স্ত্যানশোণিতং চোত্তরবস্তিভিরুপাচরেত্; সপ্তরাত্রাচ্চ স্বমার্গমপ্রতিপদ্যমানে মূত্রে ব্রণং যথোক্তেন বিধিনা দহেদগ্নিনা, স্বমার্গপ্রতিপন্নে চোত্তরবস্ত্যাস্থাপনানুবাসনৈরুপাচরেন্মধুরকষাযৈরিতি; যদৃচ্ছযা বা মূত্রমার্গপ্রতিপন্নামন্তরাসক্তাং শুক্রাশ্মরীং শর্করাং বা স্রোতসাঽপহরেত্, এবং চাশক্যে বিদার্য নাডীং শস্ত্রেণ বডিশেনোদ্ধরেত্ |
রূঢব্রণশ্চাঙ্গনাশ্বনগনাগরথদ্রুমান্ নারোহেত বর্ষং, নাপ্সু প্লবেত, ভুঞ্জীত বা গুরু ||৩৫||
মূত্রবহশুক্রবহমুষ্কস্রোতোমূত্রপ্রসেকসেবনীযোনিগুদবস্তীনষ্টৌ পরিহরেত্ |
তত্র মূত্রবহচ্ছেদান্মরণং মূত্রপূর্ণবস্তেঃ, শুক্রবহচ্ছেদান্মরণং ক্লৈব্যং বা, মুষ্কস্রোত-উপঘাতাদ্ ধ্বজভঙ্গঃ, মূত্রপ্রসেকক্ষণনান্মূত্রপ্রক্ষরণং, সেবনীযোনিচ্ছেদাদ্রুজঃ প্রাদুর্ভাবঃ, বস্তিগুদবিদ্ধলক্ষণং প্রাগুক্তমিতি ||৩৬||
View original
अथ रोगान्वितमुपस्निग्धमपकृष्टदोषमीषत्कर्शितमभ्यक्तस्विन्नशरीरं भुक्तवन्तं कृतबलिमङ्गलस्वस्तिवाचनमग्रोपहरणीयोक्तेन विधानेनोपकल्पितसम्भारमाश्वास्य, ततो बलवन्तमविक्लवमाजानुसमे फलके प्रागुपविष्टान्यपुरुषस्योत्सङ्गे निषण्णपूर्वकायमुत्तानमुन्नतकटीकं वस्त्राधारकोपविष्टं सङ्कुचितजानुकूर्परमितरेण सहावबद्धं सूत्रेण शाटकैर्वा, ततः स्वभ्यक्तनाभिप्रदेशस्य वामपार्श्वं विमृद्य मुष्टिनाऽवपीडयेदधोनाभेर्यावदश्मर्यधः प्रपन्नेति, ततः स्नेहाभ्यक्ते क्लृप्तनखे वामहस्तप्रदेशिनीमध्यमे अङ्गुल्यौ पायौ प्रणिधायानुसेवनीमासाद्य प्रयत्नबलाभ्यां पायुमेढ्रान्तरमानीय, निर्व्यलीकमनायतमविषमं च बस्तिं सन्निवेश्य, भृशमुत्पीडयेदङ्गुलिभ्यां यथा ग्रन्थिरिवोन्नतं शल्यं भवति ||३०||
स चेद्गृहीतशल्ये तु विवृताक्षो विचेतनः |
हतवल्लम्बशीर्षश्च निर्विकारो मृतोपमः ||३१||
न तस्य निर्हरेच्छल्यं निर्हरेत्तु म्रियेत सः |
विना त्वेतेषु रूपेषु निर्हर्तुं प्रयतेत वै ||३२||
ततः सव्ये पार्श्वे सेवनीं यवमात्रेण मुक्त्वाऽवचारयेच्छस्त्रमश्मरीप्रमाणं, दक्षिणतो वा क्रियासौकर्यहेतोरित्येके, यथा सा न भिद्यते चूर्ण्यते वा तथा प्रयतेत, चूर्णमल्पमप्यवस्थितं हि पुनः परिवृद्धिमेति, तस्मात् समस्तामग्रवक्रेणाददीत; स्त्रीणां तु बस्तिपार्श्वगतो गर्भाशयः सन्निकृष्टः, तस्मात्तासामुत्सङ्गवच्छस्त्रं पातयेत्, अतोऽन्यथा खल्वासां मूत्रस्रावी व्रणो भवेत्, पुरुषस्य वा मूत्रप्रसेकक्षणनान्मूत्रक्षरणम्; अश्मरीव्रणादृते भिन्नबस्तिरेकधाऽपि न भवति, द्विधा भिन्नबस्तिराश्मरिको न सिध्यति, अश्मरीव्रणनिमित्तमेकधाभिन्नबस्तिर्जीवति ,क्रियाभ्यासाच्छास्त्रविहितच्छेदान्निः - स्यन्दपरिवृद्धत्वाच्च शल्यस्येति |
उद्धृतशल्यं तूष्णोदकद्रोण्यामवगाह्य स्वेदयेत्, तथा हि बस्तिरसृजा न पूर्यते; पूर्णे वा क्षीरवृक्षकषायं पुष्पनेत्रेण विदध्यात् ||३३||
भवति चात्र- क्षीरवृक्षकषायस्तु पुष्पनेत्रेण योजितः |
निर्हरेदश्मरीं तूर्णं रक्तं बस्तिगतं च यत् ||३४||
मूत्रमार्गविशोधनार्थं चास्मै गुडसौहित्यं वितरेत्; उद्धृत्य चैनं मधुघृताभ्यक्तव्रणं मूत्रविशोधनद्रव्यसिद्धामुष्णां सघृतां यवागूं पाययेतोभयकालं त्रिरात्रं; त्रिरात्रादूर्ध्वं गुडप्रगाढेन पयसा मृद्वोदनमल्पं भोजयेद्दशरात्रं (मूत्रासृग्विशुद्ध्यर्थं व्रणक्लेदनार्थं च), दशरात्रादूर्ध्वं फलाम्लैर्जाङ्गलरसैरुपाचरेत्; ततो दशरात्रं चैनमप्रमत्तः स्वेदयेत् स्नेहेन द्रवस्वेदेन वा; क्षीरवृक्षकषायेण चास्य व्रणं प्रक्षालयेत्; रोध्रमधुकमञ्जिष्ठाप्रपौण्डरीककल्कैर्व्रणं प्रतिग्राहयेत्; एतेष्वेव हरिद्रायुतेषु तैलं घृतं वा विपक्वं व्रणाभ्यञ्जनमिति; स्त्यानशोणितं चोत्तरबस्तिभिरुपाचरेत्; सप्तरात्राच्च स्वमार्गमप्रतिपद्यमाने मूत्रे व्रणं यथोक्तेन विधिना दहेदग्निना, स्वमार्गप्रतिपन्ने चोत्तरबस्त्यास्थापनानुवासनैरुपाचरेन्मधुरकषायैरिति; यदृच्छया वा मूत्रमार्गप्रतिपन्नामन्तरासक्तां शुक्राश्मरीं शर्करां वा स्रोतसाऽपहरेत्, एवं चाशक्ये विदार्य नाडीं शस्त्रेण बडिशेनोद्धरेत् |
रूढव्रणश्चाङ्गनाश्वनगनागरथद्रुमान् नारोहेत वर्षं, नाप्सु प्लवेत, भुञ्जीत वा गुरु ||३५||
मूत्रवहशुक्रवहमुष्कस्रोतोमूत्रप्रसेकसेवनीयोनिगुदबस्तीनष्टौ परिहरेत् |
तत्र मूत्रवहच्छेदान्मरणं मूत्रपूर्णबस्तेः, शुक्रवहच्छेदान्मरणं क्लैब्यं वा, मुष्कस्रोत-उपघाताद् ध्वजभङ्गः, मूत्रप्रसेकक्षणनान्मूत्रप्रक्षरणं, सेवनीयोनिच्छेदाद्रुजः प्रादुर्भावः, बस्तिगुदविद्धलक्षणं प्रागुक्तमिति ||३६||
Adhikarana 21 (37) · Śloka 37
ভবতি চাত্র- মর্মাণ্যষ্টাবসম্বুধ্য স্রোতোজানি শরীরিণাম্ |
ব্যাপাদযেদ্বহূন্মর্ত্যান্ শস্ত্রকর্মাপটুর্ভিষক্ ||৩৭||
View original
भवति चात्र- मर्माण्यष्टावसम्बुध्य स्रोतोजानि शरीरिणाम् |
व्यापादयेद्बहून्मर्त्यान् शस्त्रकर्मापटुर्भिषक् ||३७||
Adhikarana 22 (38) · Śloka 38
সেবনী শুক্রহরণী স্রোতসী ফলযোর্গুদম্ |
মূত্রসেকং মূত্রবহং যোনির্বস্তিস্তথাঽষ্টমঃ ||৩৮||
View original
सेवनी शुक्रहरणी स्रोतसी फलयोर्गुदम् |
मूत्रसेकं मूत्रवहं योनिर्बस्तिस्तथाऽष्टमः ||३८||
Adhikarana puShpikA · Śloka 7
ইতি সুশ্রুতসংহিতাযাং চিকিত্সাস্থানেঽশ্মরীচিকিত্সিতং নাম সপ্তমোঽধ্যাযঃ ||৭||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थानेऽश्मरीचिकित्सितं नाम सप्तमोऽध्यायः ||७||