Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతః క్షుద్రరోగాణాం నిదానం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
View original
अथातः क्षुद्ररोगाणां निदानं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
13. kṣudrarōganidānam
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
సమాసేన చతుశ్చత్వారింశత్ క్షుద్రరోగా భవంతి | తద్యథా,- అజగల్లికా, యవప్రఖ్యా, అంధాలజీ, వివృతా, కచ్ఛపికా, వల్మీకం, ఇంద్రవృద్ధా , పనసికా, పాషాణగర్దభః, జాలగర్దభః, కక్షా , విస్ఫోటకః, అగ్నిరోహిణీ, చిప్పం, కునఖః, అనుశయీ, విదారికా శర్కరార్బుదం, పామా, విచర్చికా, రకసా, పాదదారికా, కదరం, అలసేంద్రలుప్తౌ , దారుణకః, అరుంషికా, పలితం, మసూరికా, యౌవనపిడకా, పద్మినీకంటకః, జతుమణిః, మశకః, చర్మకీలః , తిలకాలకః, న్యచ్ఛం, వ్యంగః, పరివర్తికా, అవపాటికా, నిరుద్ధప్రకశః సన్నిరుద్ధగుదః, అహిపూతనం, వృషణకచ్ఛ్రః, గుదభ్రంశశ్చేతి ||3||
View original
समासेन चतुश्चत्वारिंशत् क्षुद्ररोगा भवन्ति | तद्यथा,- अजगल्लिका, यवप्रख्या, अन्धालजी, विवृता, कच्छपिका, वल्मीकं, इन्द्रवृद्धा , पनसिका, पाषाणगर्दभः, जालगर्दभः, कक्षा , विस्फोटकः, अग्निरोहिणी, चिप्पं, कुनखः, अनुशयी, विदारिका शर्करार्बुदं, पामा, विचर्चिका, रकसा, पाददारिका, कदरं, अलसेन्द्रलुप्तौ , दारुणकः, अरुंषिका, पलितं, मसूरिका, यौवनपिडका, पद्मिनीकण्टकः, जतुमणिः, मशकः, चर्मकीलः , तिलकालकः, न्यच्छं, व्यङ्गः, परिवर्तिका, अवपाटिका, निरुद्धप्रकशः सन्निरुद्धगुदः, अहिपूतनं, वृषणकच्छ्रः, गुदभ्रंशश्चेति ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
స్నిగ్ధా సవర్ణా గ్రథితా నీరుజా ముద్గసన్నిభా | కఫవాతోత్థితా జ్ఞేయా బాలానామజగల్లికా ||4||
View original
स्निग्धा सवर्णा ग्रथिता नीरुजा मुद्गसन्निभा | कफवातोत्थिता ज्ञेया बालानामजगल्लिका ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
యవాకారా సుకఠినా గ్రథితా మాంససంశ్రితా | పిడకా శ్లేష్మవాతాభ్యాం యవప్రఖ్యేతి సోచ్యతే ||5||
View original
यवाकारा सुकठिना ग्रथिता मांससंश्रिता | पिडका श्लेष्मवाताभ्यां यवप्रख्येति सोच्यते ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ఘనామవక్త్రాం పిడకామున్నతాం పరిమండలాం | అంధాలజీమల్పపూయాం తాం విద్యాత్ కఫవాతజాం ||6||
View original
घनामवक्त्रां पिडकामुन्नतां परिमण्डलाम् | अन्धालजीमल्पपूयां तां विद्यात् कफवातजाम् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
వివృతాస్యాం మహాదాహాం పక్వోదుంబరసన్నిభాం | వివృతామితి తాం విద్యాత్ పిత్తోత్థాం పరిమండలాం ||7||
View original
विवृतास्यां महादाहां पक्वोदुम्बरसन्निभाम् | विवृतामिति तां विद्यात् पित्तोत्थां परिमण्डलाम् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
గ్రథితాః పంచ వా షడ్వా దారుణాః కచ్ఛపోన్నతాః | కఫానిలాభ్యాం పిడకా జ్ఞేయా కచ్ఛపికా బుధైః ||8||
View original
ग्रथिताः पञ्च वा षड्वा दारुणाः कच्छपोन्नताः | कफानिलाभ्यां पिडका ज्ञेया कच्छपिका बुधैः ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9-10) · Śloka 10
పాణిపాదతలే సంధౌ గ్రీవాయామూర్ధ్వజత్రుణి | గ్రంథిర్వల్మీకవద్యస్తు శనైః సముపచీయతే ||9|| తోదక్లేదపరీదాహకండూమద్భిర్ముఖైర్వృతః | వ్యాధిర్వల్మీక ఇత్యేష కఫపిత్తానిలోద్భవః ||10||
View original
पाणिपादतले सन्धौ ग्रीवायामूर्ध्वजत्रुणि | ग्रन्थिर्वल्मीकवद्यस्तु शनैः समुपचीयते ||९|| तोदक्लेदपरीदाहकण्डूमद्भिर्मुखैर्वृतः | व्याधिर्वल्मीक इत्येष कफपित्तानिलोद्भवः ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (11) · Śloka 12
పద్మపుష్కరవన్మధ్యే పిడకాభిః సమాచితాం | ఇంద్రవృద్ధాం తు తాం విద్యాద్వాతపిత్తోత్థితాం భిషక్ ||11|| మండలం వృత్తముత్సన్నం సరక్తం పిడకాచితం | రుజాకరీం గదర్భికాం తాం విద్యాద్వాతపిత్తజాం |12|
View original
पद्मपुष्करवन्मध्ये पिडकाभिः समाचिताम् | इन्द्रवृद्धां तु तां विद्याद्वातपित्तोत्थितां भिषक् ||११|| मण्डलं वृत्तमुत्सन्नं सरक्तं पिडकाचितम् | रुजाकरीं गदर्भिकां तां विद्याद्वातपित्तजाम् |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
కర్ణౌ పరి సమంతాద్వా పృష్ఠే వా పిడకోగ్రరుక్ | శాలూకవత్పనసికాం తాం విద్యాచ్ఛ్లేష్మవాతజాం ||12||
View original
कर्णौ परि समन्ताद्वा पृष्ठे वा पिडकोग्ररुक् | शालूकवत्पनसिकां तां विद्याच्छ्लेष्मवातजाम् ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
హనుసంధౌ సముద్భూతం శోఫమల్పరుజం స్థిరం | పాషాణగర్దభం విద్యాద్బలాసపవనాత్మకం ||13||
View original
हनुसन्धौ समुद्भूतं शोफमल्परुजं स्थिरम् | पाषाणगर्दभं विद्याद्बलासपवनात्मकम् ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (14) · Śloka 14
విసర్పవత్ సర్పతి యో దాహజ్వరకరస్తనుః | అపాకః శ్వయథుః పిత్తాత్ స జ్ఞేయో జాలగర్దభః ||14||
View original
विसर्पवत् सर्पति यो दाहज्वरकरस्तनुः | अपाकः श्वयथुः पित्तात् स ज्ञेयो जालगर्दभः ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (15) · Śloka 15
పిడికాముత్తమాంగస్థాం వృత్తాముగ్రరుజాజ్వరాం | సర్వాత్మకాం సర్వలింగాం జానీయాదిరివేల్లికాం ||15||
View original
पिडिकामुत्तमाङ्गस्थां वृत्तामुग्ररुजाज्वराम् | सर्वात्मकां सर्वलिङ्गां जानीयादिरिवेल्लिकाम् ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (16) · Śloka 16
బాహుపార్శ్వాంసకక్షాసు కృష్ణస్ఫోటాం సవేదనాం | పిత్తప్రకోపసంభూతాం కక్షామితి వినిర్దిశేత్ ||16||
View original
बाहुपार्श्वांसकक्षासु कृष्णस्फोटां सवेदनाम् | पित्तप्रकोपसम्भूतां कक्षामिति विनिर्दिशेत् ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (17) · Śloka 17
ఏకామేవంవిధాం దృష్ట్వా పిటికాం స్ఫోటసన్నిభాం | త్వగ్గతాం పిత్తకోపేన గంధనామాం ప్రచక్షతే ||17||
View original
एकामेवंविधां दृष्ट्वा पिटिकां स्फोटसन्निभाम् | त्वग्गतां पित्तकोपेन गन्धनामां प्रचक्षते ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (18) · Śloka 18
అగ్నిదగ్ధనిభాః స్ఫోటాః సజ్వరాః పిత్తరక్తతః | క్వచిత్ సర్వత్ర వా దేహే స్మృతా విస్ఫోటకా ఇతి ||18||
View original
अग्निदग्धनिभाः स्फोटाः सज्वराः पित्तरक्ततः | क्वचित् सर्वत्र वा देहे स्मृता विस्फोटका इति ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (19-20) · Śloka 20
కక్షాభాగేషు యే స్ఫోటా జాయంతే మాంసదారు(ర)ణాః | అంతర్దాహజ్వరకరా దీప్తపావకసన్నిభాః ||19|| సప్తాహాద్వా దశాహాద్వా పక్షాద్వా ంఘంతి మానవం | తామగ్నిరోహిణీం విద్యాదసాధ్యాం సన్నిపాతతః ||20||
View original
कक्षाभागेषु ये स्फोटा जायन्ते मांसदारु(र)णाः | अन्तर्दाहज्वरकरा दीप्तपावकसन्निभाः ||१९|| सप्ताहाद्वा दशाहाद्वा पक्षाद्वा न्घन्ति मानवम् | तामग्निरोहिणीं विद्यादसाध्यां सन्निपाततः ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (20-22) · Śloka 23
నఖమాంసమధిష్ఠాయ పిత్తం వాతశ్చ వేదనాం | కరోతి దాహపాకౌ చ తం వ్యాధిం చిప్పమాదిశేత్ ||21|| తదేవాక్షతరోగాఖ్యం తథోపనఖమిత్యపి | అభిఘాతాత్ ప్రదుష్టో యో నఖో రూక్షోఽసితః ఖరః ||22|| భవేత్తం కునఖం విద్యాత్ కులీనమితి సంజ్ఞితం |23|
View original
नखमांसमधिष्ठाय पित्तं वातश्च वेदनाम् | करोति दाहपाकौ च तं व्याधिं चिप्पमादिशेत् ||२१|| तदेवाक्षतरोगाख्यं तथोपनखमित्यपि | अभिघातात् प्रदुष्टो यो नखो रूक्षोऽसितः खरः ||२२|| भवेत्तं कुनखं विद्यात् कुलीनमिति सञ्ज्ञितम् |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (23) · Śloka 24
గంభీరామల్పసంరంభాం సవర్ణాముపరిస్థితాం ||23|| కఫాదంతఃప్రపాకాం తాం విద్యాదనుశయీం భిషక్ |24|
View original
गम्भीरामल्पसंरम्भां सवर्णामुपरिस्थिताम् ||२३|| कफादन्तःप्रपाकां तां विद्यादनुशयीं भिषक् |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (24) · Śloka 25
విదారీకందవద్వృత్తాం కక్షావంక్షణసంధిషు ||24|| రక్తాం విదారికాం విద్యాత్ సర్వజాం సర్వలక్షణాం |25|
View original
विदारीकन्दवद्वृत्तां कक्षावङ्क्षणसन्धिषु ||२४|| रक्तां विदारिकां विद्यात् सर्वजां सर्वलक्षणाम् |२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (25-27) · Śloka 28
ప్రాప్య మాంససిరాస్నాయు శ్లేష్మా మేదస్తథాఽనిలః ||25|| గ్రంథిం కుర్వంతి భిన్నోఽసౌ మధుసర్పిర్వసానిభం | స్రవత్యాస్రావమత్యర్థం తత్ర వృద్ధిం గతోఽనిలః ||26|| మాంసం విశోష్య గ్రథితాం శర్కరాం జనయేత్ పునః | దుర్గంధం క్లిన్నమత్యర్థం నానావర్ణం తతః సిరాః ||27|| స్రవంతి సహసా రక్తం తద్విద్యాచ్ఛర్కరార్బుదం |28|
View original
प्राप्य मांससिरास्नायु श्लेष्मा मेदस्तथाऽनिलः ||२५|| ग्रन्थिं कुर्वन्ति भिन्नोऽसौ मधुसर्पिर्वसानिभम् | स्रवत्यास्रावमत्यर्थं तत्र वृद्धिं गतोऽनिलः ||२६|| मांसं विशोष्य ग्रथितां शर्करां जनयेत् पुनः | दुर्गन्धं क्लिन्नमत्यर्थं नानावर्णं ततः सिराः ||२७|| स्रवन्ति सहसा रक्तं तद्विद्याच्छर्करार्बुदम् |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (28) · Śloka 28
పామావిచర్చ్యౌ కుష్ఠేషు రకసా చ ప్రకీర్తితా ||28||
View original
पामाविचर्च्यौ कुष्ठेषु रकसा च प्रकीर्तिता ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (29) · Śloka 29
పరిక్రమణశీలస్య వాయురత్యర్థరూక్షయోః | పాదయోః కురుతే దారీం సరుజాం తలసంశ్రితః ||29||
View original
परिक्रमणशीलस्य वायुरत्यर्थरूक्षयोः | पादयोः कुरुते दारीं सरुजां तलसंश्रितः ||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (30-31) · Śloka 31
శర్కరోన్మథితే పాదే క్షతే వా కంటకాదిభిః | మేదోరక్తానుగైశ్చైవ దోషైర్వా జాయతే నృణాం ||30|| సకీలకఠినో గ్రంథిర్నిమ్నమధ్యోన్నతోఽపి వా | కోలమాత్రః సరుక్ స్రావీ జాయతే కదరస్తు సః ||31||
View original
शर्करोन्मथिते पादे क्षते वा कण्टकादिभिः | मेदोरक्तानुगैश्चैव दोषैर्वा जायते नृणाम् ||३०|| सकीलकठिनो ग्रन्थिर्निम्नमध्योन्नतोऽपि वा | कोलमात्रः सरुक् स्रावी जायते कदरस्तु सः ||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (32) · Śloka 32
క్లిన్నాంగుల్యంతరౌ పాదౌ కండూదాహరుగన్వితౌ | దుష్టకర్దమసంస్పర్శాదలసం తం వినిర్దిశేత్ ||32||
View original
क्लिन्नाङ्गुल्यन्तरौ पादौ कण्डूदाहरुगन्वितौ | दुष्टकर्दमसंस्पर्शादलसं तं विनिर्दिशेत् ||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (33-34) · Śloka 34
రోమకూపానుగం పిత్తం వాతేన సహ మూర్చ్ఛితం | ప్రచ్యావయతి రోమాణి తతః శ్లేష్మా సశోణితః ||33|| రుణద్ధి రోమకూపాంస్తు తతోఽన్యేషామసంభవః | తదింద్రలుప్తం ఖాలిత్యం రుజ్యేతి చ విభావ్యతే ||34||
View original
रोमकूपानुगं पित्तं वातेन सह मूर्च्छितम् | प्रच्यावयति रोमाणि ततः श्लेष्मा सशोणितः ||३३|| रुणद्धि रोमकूपांस्तु ततोऽन्येषामसम्भवः | तदिन्द्रलुप्तं खालित्यं रुज्येति च विभाव्यते ||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (35) · Śloka 35
దారుణా కండురా రూక్షా కేశభూమిః ప్రపాట్యతే | కఫవాతప్రకోపేణ విద్యాద్దారుణకం తు తం ||35||
View original
दारुणा कण्डुरा रूक्षा केशभूमिः प्रपाट्यते | कफवातप्रकोपेण विद्याद्दारुणकं तु तम् ||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (36) · Śloka 36
అరూంషి బహువక్త్రాణి బహుక్లేదీని మూర్ధని | కఫాసృక్కృమికోపేన నృణాం విద్యాదరుంషికాం ||36||
View original
अरूंषि बहुवक्त्राणि बहुक्लेदीनि मूर्धनि | कफासृक्कृमिकोपेन नृणां विद्यादरुंषिकाम् ||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (37) · Śloka 37
క్రోధశోకశ్రమకృతః శరీరోష్మా శిరోగతః | పిత్తం చ కేశాన్ పచతి పలితం తేన జాయతే ||37||
View original
क्रोधशोकश्रमकृतः शरीरोष्मा शिरोगतः | पित्तं च केशान् पचति पलितं तेन जायते ||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (38) · Śloka 38
దాహజ్వరరుజావంతస్తామ్రాః స్ఫోటాః సపీతకాః | గాత్రేషు వదనే చాంతర్విజ్ఞేయాస్తా మసూరికాః ||38||
View original
दाहज्वररुजावन्तस्ताम्राः स्फोटाः सपीतकाः | गात्रेषु वदने चान्तर्विज्ञेयास्ता मसूरिकाः ||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (39) · Śloka 39
శాల్మలీకంటకప్రఖ్యాః కఫమారుతశోణితైః | జాయంతే పిడకా యూనాం వక్త్రే యా ముఖదూషికాః ||39||
View original
शाल्मलीकण्टकप्रख्याः कफमारुतशोणितैः | जायन्ते पिडका यूनां वक्त्रे या मुखदूषिकाः ||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (40) · Śloka 40
కంటకైరాచితం వృత్తం కండూమత్ పాండుమండలం | పద్మినీకంటకప్రఖ్యైస్తదాఖ్యం కఫవాతజం ||40||
View original
कण्टकैराचितं वृत्तं कण्डूमत् पाण्डुमण्डलम् | पद्मिनीकण्टकप्रख्यैस्तदाख्यं कफवातजम् ||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (41) · Śloka 41
నీరుజం సమముత్సన్నం మండలం కఫరక్తజం | సహజం రక్తమీషచ్చ శ్లక్ష్ణం జతుమణిం విదుః ||41||
View original
नीरुजं सममुत्सन्नं मण्डलं कफरक्तजम् | सहजं रक्तमीषच्च श्लक्ष्णं जतुमणिं विदुः ||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (42) · Śloka 42
అవేదనం స్థిరం చైవ యస్య గాత్రేషు దృశ్యతే | మాషవత్కృష్ణముత్సన్నమనిలాన్మషకం వదేత్ ||42||
View original
अवेदनं स्थिरं चैव यस्य गात्रेषु दृश्यते | माषवत्कृष्णमुत्सन्नमनिलान्मषकं वदेत् ||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (43) · Śloka 43
కృష్ణాని తిలమాత్రాణి నీరుజాని సమాని చ | వాతపిత్తకఫోచ్ఛోషాత్తాన్ విద్యాత్తిలకాలకాన్ ||43||
View original
कृष्णानि तिलमात्राणि नीरुजानि समानि च | वातपित्तकफोच्छोषात्तान् विद्यात्तिलकालकान् ||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (44) · Śloka 44
మండలం మహదల్పం వా శ్యామం వా యది వా సితం | సహజం నీరుజం గాత్రే న్యచ్ఛమిత్యభిధీయతే ||44||
View original
मण्डलं महदल्पं वा श्यामं वा यदि वा सितम् | सहजं नीरुजं गात्रे न्यच्छमित्यभिधीयते ||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (45) · Śloka 45
సముత్థాననిదానాభ్యాం చర్మకీలం ప్రకీర్తితం |45|
View original
समुत्थाननिदानाभ्यां चर्मकीलं प्रकीर्तितम् |४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (45-46) · Śloka 47
క్రోధాయాసప్రకుపితో వాయుః పిత్తేన సంయుతః ||45|| సహసా ముఖమాగత్య మండలం విసృజత్యతః | నీరుజం తనుకం శ్యావం ముఖే వ్యంగం తమాదిశేత్ ||46|| కృష్ణమేవంగుణం గాత్రే ముఖే వా నీలికాం విదుః |47|
View original
क्रोधायासप्रकुपितो वायुः पित्तेन संयुतः ||४५|| सहसा मुखमागत्य मण्डलं विसृजत्यतः | नीरुजं तनुकं श्यावं मुखे व्यङ्गं तमादिशेत् ||४६|| कृष्णमेवङ्गुणं गात्रे मुखे वा नीलिकां विदुः |४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (47-49) · Śloka 50
మర్దనాత్ పీడనాచ్చాతి తథైవాప్యభిఘాతతః | మేఢ్రచర్మ యదా వాయుర్భజతే సర్వతశ్చరః ||47|| తదా వాతోపసృష్టం తు చర్మ ప్రతినివర్తతే | మణేరధస్తాత్ కోశశ్చ గ్రంథిరూపేణ లంబతే ||48|| సవేదనః సదాహశ్చ పాకం చ వ్రజతి క్వచిత్ | మారుతాగంతుసంభూతాం విద్యాత్తాం పరివర్తికాం ||49|| సకండూః కఠినా చాపి సైవ శ్లేష్మసముత్థితా |50|
View original
मर्दनात् पीडनाच्चाति तथैवाप्यभिघाततः | मेढ्रचर्म यदा वायुर्भजते सर्वतश्चरः ||४७|| तदा वातोपसृष्टं तु चर्म प्रतिनिवर्तते | मणेरधस्तात् कोशश्च ग्रन्थिरूपेण लम्बते ||४८|| सवेदनः सदाहश्च पाकं च व्रजति क्वचित् | मारुतागन्तुसम्भूतां विद्यात्तां परिवर्तिकाम् ||४९|| सकण्डूः कठिना चापि सैव श्लेष्मसमुत्थिता |५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (50-51) · Śloka 52
అల్పీయఃఖాం యదా హర్షాద్బాలాం గచ్ఛేత్ స్త్రియం నరః ||50|| హస్తాభిఘాతాదథవా చర్మణ్యుద్వర్తితే బలాత్ | మర్దనాత్పీడనాద్వాఽపి శుక్రవేగవిఘాతతః ||51|| యస్యావపాట్యతే చర్మ తాం విద్యాదవపాటికాం |52|
View original
अल्पीयःखां यदा हर्षाद्बालां गच्छेत् स्त्रियं नरः ||५०|| हस्ताभिघातादथवा चर्मण्युद्वर्तिते बलात् | मर्दनात्पीडनाद्वाऽपि शुक्रवेगविघाततः ||५१|| यस्यावपाट्यते चर्म तां विद्यादवपाटिकाम् |५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (52-54) · Śloka 54
వాతోపసృష్టమేవం తు చర్మ సంశ్రయతే మణిం ||52|| మణిశ్చర్మోపనద్ధస్తు మూత్రస్రోతో రుణద్ధి చ | నిరుద్ధప్రకశే తస్మిన్మందధారమవేదనం ||53|| మూత్రం ప్రవర్తతే జంతోర్మణిర్న చ విదీర్యతే | నిరుద్ధప్రకశం విద్యాద్దురూఢాం చావపాటికాం ||54||
View original
वातोपसृष्टमेवं तु चर्म संश्रयते मणिम् ||५२|| मणिश्चर्मोपनद्धस्तु मूत्रस्रोतो रुणद्धि च | निरुद्धप्रकशे तस्मिन्मन्दधारमवेदनम् ||५३|| मूत्रं प्रवर्तते जन्तोर्मणिर्न च विदीर्यते | निरुद्धप्रकशं विद्याद्दुरूढां चावपाटिकाम् ||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (55-56) · Śloka 56
వేగసంధారణాద్వాయుర్విహతో గుదమాశ్రితః | నిరుణద్ధి మహత్స్రోతః సూక్ష్మద్వారం కరోతి చ ||55|| మార్గస్య సౌక్ష్మ్యాత్ కృచ్ఛ్రేణ పురీషం తస్య గచ్ఛతి | సన్నిరుద్ధగుదం వ్యాధిమేనం విద్యాత్ సుదుస్తరం ||56||
View original
वेगसन्धारणाद्वायुर्विहतो गुदमाश्रितः | निरुणद्धि महत्स्रोतः सूक्ष्मद्वारं करोति च ||५५|| मार्गस्य सौक्ष्म्यात् कृच्छ्रेण पुरीषं तस्य गच्छति | सन्निरुद्धगुदं व्याधिमेनं विद्यात् सुदुस्तरम् ||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (57-58) · Śloka 58
శకృన్మూత్రసమాయుక్తేఽధౌతేఽపానే శిశోర్భవేత్ | స్విన్నస్యాస్నాప్యమానస్య కండూ రక్తకఫోద్భవా ||57|| కండూయనాత్తతః క్షిప్రం స్ఫోటాః స్రావశ్చ జాయతే | ఏకీభూతం వ్రణైర్ఘోరం తం విద్యాదహిపూతనం ||58||
View original
शकृन्मूत्रसमायुक्तेऽधौतेऽपाने शिशोर्भवेत् | स्विन्नस्यास्नाप्यमानस्य कण्डू रक्तकफोद्भवा ||५७|| कण्डूयनात्ततः क्षिप्रं स्फोटाः स्रावश्च जायते | एकीभूतं व्रणैर्घोरं तं विद्यादहिपूतनम् ||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (59-60) · Śloka 60
స్నానోత్సాదనహీనస్య మలో వృషణసంశ్రితః | యదా ప్రక్లిద్యతే స్వేదాత్ కండూం సంజనయేత్తదా ||59|| తత్ర కండూయనాత్ క్షిప్రం స్ఫోటాః స్రావశ్చ జాయతే | ప్రాహుర్వృషణకచ్ఛూం తాం శ్లేష్మరక్తప్రకోపజాం ||60||
View original
स्नानोत्सादनहीनस्य मलो वृषणसंश्रितः | यदा प्रक्लिद्यते स्वेदात् कण्डूं सञ्जनयेत्तदा ||५९|| तत्र कण्डूयनात् क्षिप्रं स्फोटाः स्रावश्च जायते | प्राहुर्वृषणकच्छूं तां श्लेष्मरक्तप्रकोपजाम् ||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (61) · Śloka 61
ప్రవాహణాతిసారాభ్యాం నిర్గచ్ఛతి గుదం బహిః | రూక్షదుర్బలదేహస్య తం గుదభ్రంశమాదిశేత్ ||61||
View original
प्रवाहणातिसाराभ्यां निर्गच्छति गुदं बहिः | रूक्षदुर्बलदेहस्य तं गुदभ्रंशमादिशेत् ||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 13
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాం నిదానస్థానే క్షుద్రరోగనిదానం నామ త్రయోదశోఽధ్యాయః ||13||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां निदानस्थाने क्षुद्ररोगनिदानं नाम त्रयोदशोऽध्यायः ||१३||
🔊 Audio coming soon