Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

46. annapānavidhyadhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதோऽந்நபாநவிதிமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

View original

अथातोऽन्नपानविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

தந்வந்தரிமபிவாத்ய ஸுஶ்ருத உவாச- ப்ராகபிஹிதஃ ‘ப்ராணிநாஂ புநர்மூலமாஹாரோ பலவர்ணௌஜஸாஂ ச, ஸ ஷட்ஸு ரஸேஷ்வாயத்தஃ, ரஸாஃ புநர்த்ரவ்யாஶ்ரயிணஃ,’ த்ரவ்யரஸகுணவீர்யவிபாகநிமித்தே ச க்ஷயவத்தீ தோஷாணாஂ ஸாம்யஂ ச, ப்ரஹ்மாதேரபி ச லோகஸ்யாஹாரஃ ஸ்தித்யுத்பத்திவிநாஶஹேதுஃ, ஆஹாராதேவாபிவத்திர்பலமாரோக்யஂ வர்ணேந்த்ரியப்ரஸாதஶ்ச, ததா ஹ்யாஹாரவைஷம்யாதஸ்வாஸ்த்யஂ; தஸ்யாஶிதபீதலீடகாதிதஸ்ய நாநாத்ரவ்யாத்மகஸ்யாநேகவிதவிகல்பஸ்யாநேகவிதப்ரபாவஸ்ய பதக் பதக்த்ரவ்யரஸகுணவீர்யவிபாககர்மாணீச்சாமி ஜ்ஞாதுஂ, ந ஹ்யநவபுத்தஸ்வபாவா பிஷஜஃ ஸ்வஸ்தாநுவத்திஂ ரோகநிக்ரஹணஂ ச கர்துஂ ஸமர்தாஃ; ஆஹாராயத்தாஶ்ச ஸர்வப்ராணிநோ யஸ்மாத்தஸ்மாதந்நபாநவிதிமுபதிஶது மே பகவாநித்யுக்தஃ ப்ரோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ- அத கலு வத்ஸ ஸுஶ்ருத! யதாப்ரஶ்நமுச்யமாநமுபதாரயஸ்வ- ||௩||

View original

धन्वन्तरिमभिवाद्य सुश्रुत उवाच- प्रागभिहितः ‘प्राणिनां पुनर्मूलमाहारो बलवर्णौजसां च, स षट्सु रसेष्वायत्तः, रसाः पुनर्द्रव्याश्रयिणः,’ द्रव्यरसगुणवीर्यविपाकनिमित्ते च क्षयवृद्धी दोषाणां साम्यं च, ब्रह्मादेरपि च लोकस्याहारः स्थित्युत्पत्तिविनाशहेतुः, आहारादेवाभिवृद्धिर्बलमारोग्यं वर्णेन्द्रियप्रसादश्च, तथा ह्याहारवैषम्यादस्वास्थ्यं; तस्याशितपीतलीढखादितस्य नानाद्रव्यात्मकस्यानेकविधविकल्पस्यानेकविधप्रभावस्य पृथक् पृथग्द्रव्यरसगुणवीर्यविपाककर्माणीच्छामि ज्ञातुं, न ह्यनवबुद्धस्वभावा भिषजः स्वस्थानुवृत्तिं रोगनिग्रहणं च कर्तुं समर्थाः; आहारायत्ताश्च सर्वप्राणिनो यस्मात्तस्मादन्नपानविधिमुपदिशतु मे भगवानित्युक्तः प्रोवाच भगवान् धन्वन्तरिः- अथ खलु वत्स सुश्रुत! यथाप्रश्नमुच्यमानमुपधारयस्व- ||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

தத்ர, லோஹிதஶாலிகலமகர்தமகபாண்டுகஸுகந்தகஶகுநாஹதபுஷ்பாண்டகபுண்டரீகமஹாஶாலிஶீதபீருகரோத்ரபுஷ்பக- தீர்கஶூககாஞ்சநகமஹிஷமஹாஶூகஹாயநகதூஷகமஹாதூஷகப்ரபதயஃ ஶாலயஃ ||௪||

View original

तत्र, लोहितशालिकलमकर्दमकपाण्डुकसुगन्धकशकुनाहृतपुष्पाण्डकपुण्डरीकमहाशालिशीतभीरुकरोध्रपुष्पक- दीर्घशूककाञ्चनकमहिषमहाशूकहायनकदूषकमहादूषकप्रभृतयः शालयः ||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

மதுரா வீர்யதஃ ஶீதா லகுபாகா பலாவஹாஃ | பித்தக்நால்பாநிலகபாஃ ஸ்நிக்தா பத்தால்பவர்சஸஃ ||௫||

View original

मधुरा वीर्यतः शीता लघुपाका बलावहाः | पित्तघ्नाल्पानिलकफाः स्निग्धा बद्धाल्पवर्चसः ||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (6) · Śloka 7

தேஷாஂ லோஹிதகஃ ஶ்ரேஷ்டோ தோஷக்நஃ ஶுக்ரமூத்ரலஃ | சக்ஷுஷ்யோ வர்ணபலகத் ஸ்வர்யோ ஹத்யஸ்தஷாபஹஃ ||௬|| வ்ரண்யோ ஜ்வரஹரஶ்சைவ ஸர்வதோஷவிஷாபஹஃ |௭|

View original

तेषां लोहितकः श्रेष्ठो दोषघ्नः शुक्रमूत्रलः | चक्षुष्यो वर्णबलकृत् स्वर्यो हृद्यस्तृषापहः ||६|| व्रण्यो ज्वरहरश्चैव सर्वदोषविषापहः |७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (7) · Śloka 7

தஸ்மாதல்பாந்தரகுணாஃ க்ரமஶஃ ஶாலயோऽவராஃ ||௭||

View original

तस्मादल्पान्तरगुणाः क्रमशः शालयोऽवराः ||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (8-9) · Śloka 9

ஷஷ்டிககாங்குகமுகுந்தகபீதகப்ரமோதககாகலகாஸநபுஷ்பகமஹாஷஷ்டிகசூர்ணககுரவககேதாரப்ரபதயஃ ஷஷ்டிகாஃ ||௮|| ரஸே பாகே ச மதுராஃ ஶமநா வாதபித்தயோஃ | ஶாலீநாஂ ச குணைஸ்துல்யா பஂஹணாஃ கபஶுக்ரலாஃ ||௯||

View original

षष्टिककाङ्गुकमुकुन्दकपीतकप्रमोदककाकलकासनपुष्पकमहाषष्टिकचूर्णककुरवककेदारप्रभृतयः षष्टिकाः ||८|| रसे पाके च मधुराः शमना वातपित्तयोः | शालीनां च गुणैस्तुल्या बृंहणाः कफशुक्रलाः ||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (10) · Śloka 11

ஷஷ்டிகஃ ப்ரவரஸ்தேஷாஂ கஷாயாநுரஸோ லகுஃ | மதுஃ ஸ்நிக்தஸ்த்ரிதோஷக்நஃ ஸ்தைர்யகத்பலவர்தநஃ ||௧௦|| விபாகே மதுரோ க்ராஹீ துல்யோ லோஹிதஶாலிபிஃ |௧௧|

View original

षष्टिकः प्रवरस्तेषां कषायानुरसो लघुः | मृदुः स्निग्धस्त्रिदोषघ्नः स्थैर्यकृद्बलवर्धनः ||१०|| विपाके मधुरो ग्राही तुल्यो लोहितशालिभिः |११|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (11) · Śloka 11

ஶேஷாஸ்த்வல்பாந்தராஸ்தஸ்மாத் ஷஷ்டிகாஃ க்ரமஶோ குணைஃ ||௧௧||

View original

शेषास्त्वल्पान्तरास्तस्मात् षष्टिकाः क्रमशो गुणैः ||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (12) · Śloka 12

கஷ்ணவ்ரீஹிஶாலாமுகஜதுமுகநந்தீமுகலாவாக்ஷகத்வரிதககுக்குடாண்டகபாராவதகபாடலப்ரபதயோ வ்ரீஹயஃ ||௧௨||

View original

कृष्णव्रीहिशालामुखजतुमुखनन्दीमुखलावाक्षकत्वरितककुक्कुटाण्डकपारावतकपाटलप्रभृतयो व्रीहयः ||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (13) · Śloka 13

கஷாயமதுராஃ பாகேऽமதுரா வீர்யதோऽஹிமாஃ | அல்பாபிஷ்யந்திநஸ்துல்யாஃ ஷஷ்டிகைர்பத்தவர்சஸஃ ||௧௩||

View original

कषायमधुराः पाकेऽमधुरा वीर्यतोऽहिमाः | अल्पाभिष्यन्दिनस्तुल्याः षष्टिकैर्बद्धवर्चसः ||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (14) · Śloka 14

கஷ்ணவ்ரீஹிர்வரஸ்தேஷாஂ கஷாயாநுரஸோ லகுஃ | தஸ்மாதல்பாந்தரகுணாஃ க்ரமஶோ வ்ரீஹயோऽபரே ||௧௪||

View original

कृष्णव्रीहिर्वरस्तेषां कषायानुरसो लघुः | तस्मादल्पान्तरगुणाः क्रमशो व्रीहयोऽपरे ||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (15) · Śloka 15

தக்தாயாமவநௌ ஜாதாஃ ஶாலயோ லகுபாகிநஃ | கஷாயா பத்தவிண்மூத்ரா ரூக்ஷாஃ ஶ்லேஷ்மாபகர்ஷணாஃ ||௧௫||

View original

दग्धायामवनौ जाताः शालयो लघुपाकिनः | कषाया बद्धविण्मूत्रा रूक्षाः श्लेष्मापकर्षणाः ||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (16) · Śloka 16

ஸ்தலஜாஃ கபபித்தக்நாஃ கஷாயாஃ கடுகாந்வயாஃ | கிஞ்சித்ஸதிக்தமதுராஃ பவநாநலவர்தநாஃ ||௧௬||

View original

स्थलजाः कफपित्तघ्नाः कषायाः कटुकान्वयाः | किञ्चित्सतिक्तमधुराः पवनानलवर्धनाः ||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (17) · Śloka 17

கைதாரா மதுரா வஷ்யா பல்யாஃ பித்தநிபர்ஹணாஃ | ஈஷத்கஷாயால்பமலா குரவஃ கபஶுக்ரலாஃ ||௧௭||

View original

कैदारा मधुरा वृष्या बल्याः पित्तनिबर्हणाः | ईषत्कषायाल्पमला गुरवः कफशुक्रलाः ||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (18) · Śloka 18

ரோப்யாதிரோப்யா லகவஃ ஶீக்ரபாகா குணோத்தராஃ | அதாஹிநோ தோஷஹரா பல்யா மூத்ரவிவர்தநாஃ ||௧௮||

View original

रोप्यातिरोप्या लघवः शीघ्रपाका गुणोत्तराः | अदाहिनो दोषहरा बल्या मूत्रविवर्धनाः ||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (19) · Śloka 19

ஶாலயஶ்சிந்நரூடா யே ரூக்ஷாஸ்தே பத்தவர்சஸஃ | திக்தாஃ கஷாயாஃ பித்தக்நா லகுபாகாஃ கபாபஹாஃ ||௧௯||

View original

शालयश्छिन्नरूढा ये रूक्षास्ते बद्धवर्चसः | तिक्ताः कषायाः पित्तघ्ना लघुपाकाः कफापहाः ||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (20) · Śloka 20

விஸ்தரேணாயமுத்திஷ்டஃ ஶாலிவர்கோ ஹிதாஹிதஃ |௨௦| இதி ஶாலிவர்கஃ |

View original

विस्तरेणायमुद्दिष्टः शालिवर्गो हिताहितः |२०| इति शालिवर्गः |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (20) · Śloka 20

அத குதாந்யவர்கஃ | தத்வத் குதாந்யமுத்காதிமாஷாதீநாஂ ச வக்ஷ்யதே ||௨௦||

View original

अथ कुधान्यवर्गः | तद्वत् कुधान्यमुद्गादिमाषादीनां च वक्ष्यते ||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 (21) · Śloka 21

கோரதூஷகஶ்யாமாகநீவாரஶாந்தநுவரகோத்தாலகப்ரியங்குமதூலிகாநந்தீமுகீ- குருவிந்தகவேதுகஸரபருகதோத(ய)பர்ணீமுகுந்தகவேணுயவப்ரபதயஃ குதாந்யவிஶேஷாஃ ||௨௧||

View original

कोरदूषकश्यामाकनीवारशान्तनुवरकोद्दालकप्रियङ्गुमधूलिकानन्दीमुखी- कुरुविन्दगवेधुकसरबरुकतोद(य)पर्णीमुकुन्दकवेणुयवप्रभृतयः कुधान्यविशेषाः ||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 21 (22-23) · Śloka 23

உஷ்ணாஃ கஷாயமதுரா ரூக்ஷாஃ கடுவிபாகிநஃ | ஶ்லேஷ்மக்நா பத்தநிஸ்யந்தா வாதபித்தப்ரகோபணாஃ ||௨௨|| கஷாயமதுரஸ்தேஷாஂ ஶீதஃ பித்தாபஹஃ ஸ்மதஃ | கோத்ரவஶ்ச ஸநீவாரஃ ஶ்யாமாகஶ்ச ஸஶாந்தநுஃ ||௨௩||

View original

उष्णाः कषायमधुरा रूक्षाः कटुविपाकिनः | श्लेष्मघ्ना बद्धनिस्यन्दा वातपित्तप्रकोपणाः ||२२|| कषायमधुरस्तेषां शीतः पित्तापहः स्मृतः | कोद्रवश्च सनीवारः श्यामाकश्च सशान्तनुः ||२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 22 (24) · Śloka 24

கஷ்ணா ரக்தாஶ்ச பீதாஶ்ச ஶ்வேதாஶ்சைவ ப்ரியங்கவஃ | யதோத்தரஂ ப்ரதாநாஃ ஸ்யூ ரூக்ஷாஃ கபஹராஃ ஸ்மதாஃ ||௨௪||

View original

कृष्णा रक्ताश्च पीताश्च श्वेताश्चैव प्रियङ्गवः | यथोत्तरं प्रधानाः स्यू रूक्षाः कफहराः स्मृताः ||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 23 (25) · Śloka 25

மதூலீ மதுரா ஶீதா ஸ்நிக்தா நந்தீமுகீ ததா |௨௫|

View original

मधूली मधुरा शीता स्निग्धा नन्दीमुखी तथा |२५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 24 (25) · Śloka 25

விஶோஷீ தத்ர பூயிஷ்டஂ வருகஃ ஸமுகுந்தகஃ ||௨௫||

View original

विशोषी तत्र भूयिष्ठं वरुकः समुकुन्दकः ||२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 25 (26) · Śloka 26

ரூக்ஷா வேணுயவா ஜ்ஞேயா வீர்யோஷ்ணா கடுபாகிநஃ | பத்தமூத்ராஃ கபஹராஃ கஷாயா வாதகோபநாஃ ||௨௬||

View original

रूक्षा वेणुयवा ज्ञेया वीर्योष्णा कटुपाकिनः | बद्धमूत्राः कफहराः कषाया वातकोपनाः ||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 26 (27) · Śloka 27

முத்கவநமுத்ககலாயமகுஷ்டமஸூரமங்கல்யசணகஸதீநத்ரிபுடகஹரேண்வாடகீப்ரபதயோ வைதலாஃ ||௨௭||

View original

मुद्गवनमुद्गकलायमकुष्ठमसूरमङ्गल्यचणकसतीनत्रिपुटकहरेण्वाढकीप्रभृतयो वैदलाः ||२७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 27 (28) · Śloka 28

கஷாயமதுராஃ ஶீதாஃ கடுபாகா மருத்கராஃ | பத்தமூத்ரபுரீஷாஶ்ச பித்தஶ்லேஷ்மஹராஸ்ததா ||௨௮||

View original

कषायमधुराः शीताः कटुपाका मरुत्कराः | बद्धमूत्रपुरीषाश्च पित्तश्लेष्महरास्तथा ||२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 28 (29) · Śloka 29

நாத்யர்தஂ வாதலாஸ்தேஷு முத்கா தஷ்டிப்ரஸாதநாஃ | ப்ரதாநா ஹரிதாஸ்தத்ர வந்யா முத்கஸமாஃ ஸ்மதாஃ ||௨௯||

View original

नात्यर्थं वातलास्तेषु मुद्गा दृष्टिप्रसादनाः | प्रधाना हरितास्तत्र वन्या मुद्गसमाः स्मृताः ||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 29 (30) · Śloka 30

விபாகே மதுராஃ ப்ரோக்தா மஸூரா பத்தவர்சஸஃ |௩௦|

View original

विपाके मधुराः प्रोक्ता मसूरा बद्धवर्चसः |३०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 30 (30) · Śloka 30

மகுஷ்டகாஃ கமிகராஃ... |௩௦|

View original

मकुष्ठकाः कृमिकराः... |३०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 31 (30) · Śloka 30

... கலாயாஃ ப்ரசுராநிலாஃ ||௩௦||

View original

... कलायाः प्रचुरानिलाः ||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 32 (31) · Śloka 31

ஆடகீ கபபித்தக்நீ நாதிவாதப்ரகோபணீ |௩௧|

View original

आढकी कफपित्तघ्नी नातिवातप्रकोपणी |३१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 33 (31-32) · Śloka 32

வாதலாஃ ஶீதமதுராஃ ஸகஷாயா விரூக்ஷணாஃ ||௩௧|| கபஶோணிதபித்தக்நாஶ்சணகாஃ புஂஸ்த்வநாஶநாஃ | த ஏவ கதஸஂயுக்தாஸ்த்ரிதோஷஶமநாஃ பரம் ||௩௨||

View original

वातलाः शीतमधुराः सकषाया विरूक्षणाः ||३१|| कफशोणितपित्तघ्नाश्चणकाः पुंस्त्वनाशनाः | त एव घृतसंयुक्तास्त्रिदोषशमनाः परम् ||३२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 34 (33) · Śloka 33

ஹரேணவஃ ஸதீநாஶ்ச விஜ்ஞேயா பத்தவர்சஸஃ |௩௩|

View original

हरेणवः सतीनाश्च विज्ञेया बद्धवर्चसः |३३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 35 (33) · Śloka 33

தே முத்கமஸூராப்யாமந்யே த்வாத்மாநகாரகாஃ ||௩௩||

View original

ऋते मुद्गमसूराभ्यामन्ये त्वाध्मानकारकाः ||३३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 36 (34) · Śloka 34

மாஷோ குருர்பிந்நபுரீஷமூத்ரஃ ஸ்நிக்தோஷ்ணவஷ்யோ மதுரோऽநிலக்நஃ | ஸந்தர்பணஃ ஸ்தந்யகரோ விஶேஷாத்பலப்ரதஃ ஶுக்ரகபாவஹஶ்ச ||௩௪||

View original

माषो गुरुर्भिन्नपुरीषमूत्रः स्निग्धोष्णवृष्यो मधुरोऽनिलघ्नः | सन्तर्पणः स्तन्यकरो विशेषाद्बलप्रदः शुक्रकफावहश्च ||३४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 37 (35) · Śloka 35

கஷாயபாவாந்ந புரீஷபேதீ ந மூத்ரலோ நைவ கபஸ்ய கர்தா | ஸ்வாதுர்விபாகே மதுரோऽலஸாந்த்ரஃ ஸந்தர்பணஃ ஸ்தந்யருசிப்ரதஶ்ச ||௩௫||

View original

कषायभावान्न पुरीषभेदी न मूत्रलो नैव कफस्य कर्ता | स्वादुर्विपाके मधुरोऽलसान्द्रः सन्तर्पणः स्तन्यरुचिप्रदश्च ||३५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 38 (36) · Śloka 36

மாஷைஃ ஸமாநஂ பலமாத்மகுப்தமுக்தஂ ச காகாண்டபலஂ ததைவ |௩௬|

View original

माषैः समानं फलमात्मगुप्तमुक्तं च काकाण्डफलं तथैव |३६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 39 (36) · Śloka 36

ஆரண்யமாஷா குணதஃ ப்ரதிஷ்டா ரூக்ஷாஃ கஷாயா அவிதாஹிநஶ்ச ||௩௬||

View original

आरण्यमाषा गुणतः प्रदिष्टा रूक्षाः कषाया अविदाहिनश्च ||३६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 40 (37) · Śloka 37

உஷ்ணஃ குலத்தோ ரஸதஃ கஷாயஃ கடுர்விபாகே கபமாருதக்நஃ | ஶுக்ராஶ்மரீகுல்மநிஷூதநஶ்ச ஸாங்க்ராஹிகஃ பீநஸகாஸஹந்தா ||௩௭||

View original

उष्णः कुलत्थो रसतः कषायः कटुर्विपाके कफमारुतघ्नः | शुक्राश्मरीगुल्मनिषूदनश्च साङ्ग्राहिकः पीनसकासहन्ता ||३७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 41 (38) · Śloka 38

ஆநாஹமேதோகுதகீலஹிக்காஶ்வாஸாபஹஃ ஶோணிதபித்தகச்ச | கபஸ்ய ஹந்தா நயநாமயக்நோ விஶேஷதோ வந்யகுலத்த உக்தஃ ||௩௮||

View original

आनाहमेदोगुदकीलहिक्काश्वासापहः शोणितपित्तकृच्च | कफस्य हन्ता नयनामयघ्नो विशेषतो वन्यकुलत्थ उक्तः ||३८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 42 (39) · Śloka 40

ஈஷத்கஷாயோ மதுரஃ ஸதிக்தஃ ஸாங்க்ராஹிகஃ பித்தகரஸ்ததோஷ்ணஃ | திலோ விபாகே மதுரோ பலிஷ்டஃ ஸ்நிக்தோ வ்ரணே லேபந ஏவ பத்யஃ ||௩௯|| தந்த்யோऽக்நிமேதாஜநநோऽல்பமூத்ரஸ்த்வச்யோऽத கேஶ்யோऽநிலஹா குருஶ்ச |௪௦|

View original

ईषत्कषायो मधुरः सतिक्तः साङ्ग्राहिकः पित्तकरस्तथोष्णः | तिलो विपाके मधुरो बलिष्ठः स्निग्धो व्रणे लेपन एव पथ्यः ||३९|| दन्त्योऽग्निमेधाजननोऽल्पमूत्रस्त्वच्योऽथ केश्योऽनिलहा गुरुश्च |४०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 43 (40) · Śloka 40

திலேஷு ஸர்வேஷ்வஸிதஃ ப்ரதாநோ மத்யஃ ஸிதோ ஹீநதராஸ்ததாऽந்யே ||௪௦||

View original

तिलेषु सर्वेष्वसितः प्रधानो मध्यः सितो हीनतरास्तथाऽन्ये ||४०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 44 (41-42) · Śloka 42

யவஃ கஷாயோ மதுரோ ஹிமஶ்ச கடுர்விபாகே கபபித்தஹாரீ | வ்ரணேஷு பத்யஸ்திலவச்ச நித்யஂ ப்ரபத்தமூத்ரோ பஹுவாதவர்சாஃ ||௪௧|| ஸ்தைர்யாக்நிமேதாஸ்வரவர்ணகச்ச ஸபிச்சிலஃ ஸ்தூலவிலேகநஶ்ச | மேதோமருத்தட்‌ஹரணோऽதிரூக்ஷஃ ப்ரஸாதநஃ ஶோணிதபித்தயோஶ்ச ||௪௨||

View original

यवः कषायो मधुरो हिमश्च कटुर्विपाके कफपित्तहारी | व्रणेषु पथ्यस्तिलवच्च नित्यं प्रबद्धमूत्रो बहुवातवर्चाः ||४१|| स्थैर्याग्निमेधास्वरवर्णकृच्च सपिच्छिलः स्थूलविलेखनश्च | मेदोमरुत्तृड्‌हरणोऽतिरूक्षः प्रसादनः शोणितपित्तयोश्च ||४२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 45 (43) · Śloka 43

ஏபிர்குணைர்ஹீநதரைஸ்து கிஞ்சித்வித்யாத்யவேப்யோऽதியவாநஶேஷைஃ |௪௩|

View original

एभिर्गुणैर्हीनतरैस्तु किञ्चिद्विद्याद्यवेभ्योऽतियवानशेषैः |४३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 46 (43) · Śloka 44

கோதூம உக்தோ மதுரோ குருஶ்ச பல்யஃ ஸ்திரஃ ஶுக்ரருசிப்ரதஶ்ச ||௪௩|| ஸ்நிக்தோऽதிஶீதோऽநிலபித்தஹந்தா ஸந்தாநகச்ச்லேஷ்மகரஃ ஸரஶ்ச |௪௪|

View original

गोधूम उक्तो मधुरो गुरुश्च बल्यः स्थिरः शुक्ररुचिप्रदश्च ||४३|| स्निग्धोऽतिशीतोऽनिलपित्तहन्ता सन्धानकृच्छ्लेष्मकरः सरश्च |४४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 47 (44) · Śloka 45

ரூக்ஷஃ கஷாயோ விஷஶோஷஶுக்ரபலாஸதஷ்டிக்ஷயகத்விதாஹீ ||௪௪|| கடுர்விபாகே மதுரஸ்து ஶிம்பஃ ப்ரபிந்நவிண்மாருதபித்தலஶ்ச |௪௫|

View original

रूक्षः कषायो विषशोषशुक्रबलासदृष्टिक्षयकृद्विदाही ||४४|| कटुर्विपाके मधुरस्तु शिम्बः प्रभिन्नविण्मारुतपित्तलश्च |४५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 48 (45) · Śloka 46

ஸிதாஸிதாஃ பீதகரக்தவர்ணா பவந்தி யேऽநேகவிதாஸ்து ஶிம்பாஃ ||௪௫|| யதாதிதஸ்தே குணதஃ ப்ரதாநா ஜ்ஞேயாஃ கடூஷ்ணா ரஸபாகயோஶ்ச |௪௬|

View original

सितासिताः पीतकरक्तवर्णा भवन्ति येऽनेकविधास्तु शिम्बाः ||४५|| यथादितस्ते गुणतः प्रधाना ज्ञेयाः कटूष्णा रसपाकयोश्च |४६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 49 (46) · Śloka 47

ஸஹாத்வயஂ மூலகஜாஶ்ச ஶிம்பாஃ குஶிம்பிவல்லீப்ரபவாஸ்து ஶிம்பாஃ ||௪௬|| ஜ்ஞேயா விபாகே மதுரா ரஸே ச பலப்ரதாஃ பித்தநிபர்ஹணாஶ்ச |௪௭|

View original

सहाद्वयं मूलकजाश्च शिम्बाः कुशिम्बिवल्लीप्रभवास्तु शिम्बाः ||४६|| ज्ञेया विपाके मधुरा रसे च बलप्रदाः पित्तनिबर्हणाश्च |४७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 50 (47) · Śloka 48

விதாஹவந்தஶ்ச பஶஂ விரூக்ஷா விஷ்டப்ய ஜீர்யந்த்யநிலப்ரதாஶ்ச ||௪௭|| ருசிப்ரதாஶ்சைவ ஸுதுர்ஜராஶ்ச ஸர்வே ஸ்மதா வைதலிகாஸ்து ஶிம்பாஃ |௪௮|

View original

विदाहवन्तश्च भृशं विरूक्षा विष्टभ्य जीर्यन्त्यनिलप्रदाश्च ||४७|| रुचिप्रदाश्चैव सुदुर्जराश्च सर्वे स्मृता वैदलिकास्तु शिम्बाः |४८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 51 (48-49) · Śloka 50

கடுர்விபாகே கடுகஃ கபக்நோ விதாஹிபாவாதஹிதஃ குஸும்பஃ ||௪௮|| உஷ்ணாऽதஸீ ஸ்வாதுரஸாऽநிலக்நீ பித்தோல்பணா ஸ்யாத் கடுகா விபாகே | பாகே ரஸே சாபி கடுஃ ப்ரதிஷ்டஃ ஸித்தார்தகஃ ஶோணிதபித்தகோபீ ||௪௯|| தீக்ஷ்ணோஷ்ணரூக்ஷஃ கபமாருதக்நஸ்ததாகுணஶ்சாஸிதஸர்ஷபோऽபி |௫௦|

View original

कटुर्विपाके कटुकः कफघ्नो विदाहिभावादहितः कुसुम्भः ||४८|| उष्णाऽतसी स्वादुरसाऽनिलघ्नी पित्तोल्बणा स्यात् कटुका विपाके | पाके रसे चापि कटुः प्रदिष्टः सिद्धार्थकः शोणितपित्तकोपी ||४९|| तीक्ष्णोष्णरूक्षः कफमारुतघ्नस्तथागुणश्चासितसर्षपोऽपि |५०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 52 (50) · Śloka 50

அநார்தவஂ வ்யாதிஹதமபர்யாகதமேவ ச | அபூமிஜஂ நவஂ சாபி ந தாந்யஂ குணவத் ஸ்மதம் ||௫௦||

View original

अनार्तवं व्याधिहतमपर्यागतमेव च | अभूमिजं नवं चापि न धान्यं गुणवत् स्मृतम् ||५०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 53 (51) · Śloka 51

நவஂ தாந்யமபிஷ்யந்தி லகு ஸஂவத்ஸரோஷிதம் |௫௧|

View original

नवं धान्यमभिष्यन्दि लघु संवत्सरोषितम् |५१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 54 (51) · Śloka 51

விதாஹி குரு விஷ்டம்பி விரூடஂ தஷ்டிதூஷணம் ||௫௧||

View original

विदाहि गुरु विष्टम्भि विरूढं दृष्टिदूषणम् ||५१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 55 (52) · Śloka 52

ஶால்யாதேஃ ஸர்ஷபாந்தஸ்ய விவிதஸ்யாஸ்ய பாகஶஃ | காலப்ரமாணஸஂஸ்காரமாத்ராஃ ஸம்பரிகீர்திதாஃ ||௫௨|| இதி குதாந்யவர்கஃ |

View original

शाल्यादेः सर्षपान्तस्य विविधस्यास्य भागशः | कालप्रमाणसंस्कारमात्राः सम्परिकीर्तिताः ||५२|| इति कुधान्यवर्गः |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 56 (53) · Śloka 53

அத மாஂஸவர்கஃ | அத ஊர்த்வஂ மாஂஸவர்காநுபதேக்ஷ்யாமஃ; தத்யதா- ஜலேஶயா, ஆநூபா, க்ராம்யாஃ, க்ரவ்யபுஜ, ஏகஶபா, ஜாங்கலாஶ்சேதி ஷண்மாஂஸவர்கா பவந்தி | ஏதேஷாஂ வர்காணாமுத்தரோத்தரா ப்ரதாநதமாஃ | தே புநர்த்விவிதா ஜாங்கலா ஆநூபாஶ்சேதி | தத்ர ஜாங்கலவர்கோऽஷ்டவிதஃ | தத்யதா- ஜங்காலா, விஷ்கிராஃ, ப்ரதுதா, குஹாஶயாஃ, ப்ரஸஹாஃ, பர்ணமகா, பிலேஶயா, க்ராம்யாஶ்சேதி | தேஷாஂ ஜங்காலவிஷ்கிரௌ ப்ரதாநதமௌ ||௫௩||

View original

अथ मांसवर्गः | अत ऊर्ध्वं मांसवर्गानुपदेक्ष्यामः; तद्यथा- जलेशया, आनूपा, ग्राम्याः, क्रव्यभुज, एकशफा, जाङ्गलाश्चेति षण्मांसवर्गा भवन्ति | एतेषां वर्गाणामुत्तरोत्तरा प्रधानतमाः | ते पुनर्द्विविधा जाङ्गला आनूपाश्चेति | तत्र जाङ्गलवर्गोऽष्टविधः | तद्यथा- जङ्घाला, विष्किराः, प्रतुदा, गुहाशयाः, प्रसहाः, पर्णमृगा, बिलेशया, ग्राम्याश्चेति | तेषां जङ्घालविष्किरौ प्रधानतमौ ||५३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 57 (54) · Śloka 54

தாவேணஹரிணர்க்ஷகுரங்ககராலகதமாலஶரபஶ்வதஂஷ்ட்ராபஷதசாருஷ்கரமகமாதகாப்ரபதயோ ஜங்காலா மகாஃ கஷாயா மதுரா லகவோ வாதபித்தஹராஸ்தீக்ஷ்ணா ஹத்யா பஸ்திஶோதநாஶ்ச ||௫௪||

View original

तावेणहरिणर्क्षकुरङ्गकरालकृतमालशरभश्वदंष्ट्रापृषतचारुष्करमृगमातृकाप्रभृतयो जङ्घाला मृगाः कषाया मधुरा लघवो वातपित्तहरास्तीक्ष्णा हृद्या बस्तिशोधनाश्च ||५४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 58 (55) · Śloka 55

கஷாயமதுரோ ஹத்யஃ பித்தாஸக்கபரோகஹா | ஸங்க்ராஹீ ரோசநோ பல்யஸ்தேஷாமேணோ ஜ்வராபஹஃ ||௫௫||

View original

कषायमधुरो हृद्यः पित्तासृक्कफरोगहा | सङ्ग्राही रोचनो बल्यस्तेषामेणो ज्वरापहः ||५५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 59 (56) · Śloka 56

மதுரோ மதுரஃ பாகே தோஷக்நோऽநலதீபநஃ | ஶீதலோ பத்தவிண்மூத்ர ஸுகந்திர்ஹரிணோ லகுஃ ||௫௬||

View original

मधुरो मधुरः पाके दोषघ्नोऽनलदीपनः | शीतलो बद्धविण्मूत्र सुगन्धिर्हरिणो लघुः ||५६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 60 (57) · Śloka 57

ஏணஃ கஷ்ணஸ்தயோர்ஜ்ஞேயோ ஹரிணஸ்தாம்ர உச்யதே | யோ ந கஷ்ணோ ந தாம்ரஶ்ச குரங்கஃ ஸோऽபிதீயதே ||௫௭||

View original

एणः कृष्णस्तयोर्ज्ञेयो हरिणस्ताम्र उच्यते | यो न कृष्णो न ताम्रश्च कुरङ्गः सोऽभिधीयते ||५७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 61 (58) · Śloka 58

ஶீதாऽஸக்பித்தஶமநீ விஜ்ஞேயா மகமாதகா | ஸந்நிபாதக்ஷயஶ்வாஸகாஸஹிக்காருசிப்ரணுத் ||௫௮||

View original

शीताऽसृक्पित्तशमनी विज्ञेया मृगमातृका | सन्निपातक्षयश्वासकासहिक्कारुचिप्रणुत् ||५८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 62 (59) · Śloka 60

லாவதித்திரிகபிஞ்ஜலவர்தீரவர்திகாவர்தகநப்தகாவார்தீகசகோரகலவிங்கமயூரக்ரகரோபசக்ர- குக்குடஸாரங்கஶதபத்ரகுதித்திரிகுருவாஹகயவாலகப்ரபதயஸ்த்ர்யாஹலா விஷ்கிராஃ ||௫௯|| லகவஃ ஶீதமதுராஃ கஷாயா தோஷநாஶநாஃ |௬௦|

View original

लावतित्तिरिकपिञ्जलवर्तीरवर्तिकावर्तकनप्तृकावार्तीकचकोरकलविङ्कमयूरक्रकरोपचक्र- कुक्कुटसारङ्गशतपत्रकुतित्तिरिकुरुवाहकयवालकप्रभृतयस्त्र्याहला विष्किराः ||५९|| लघवः शीतमधुराः कषाया दोषनाशनाः |६०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 63 (60) · Śloka 60

ஸங்க்ராஹீ தீபநஶ்சைவ கஷாயமதுரோ லகுஃ | லாவஃ கடுவிபாகஶ்ச ஸந்நிபாதே து பூஜிதஃ ||௬௦||

View original

सङ्ग्राही दीपनश्चैव कषायमधुरो लघुः | लावः कटुविपाकश्च सन्निपाते तु पूजितः ||६०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 64 (61-62) · Śloka 63

ஈஷத்குரூஷ்ணமதுரோ வஷ்யோ மேதாக்நிவர்தநஃ | தித்திரிஃ ஸர்வதோஷக்நோ க்ராஹீ வர்ணப்ரஸாதநஃ ||௬௧|| ரக்தபித்தஹரஃ ஶீதோ லகுஶ்சாபி கபிஞ்ஜலஃ | கபோத்தேஷு ச ரோகேஷு மந்தவாதே ச ஶஸ்யதே ||௬௨|| ஹிக்காஶ்வாஸாநிலஹரோ விஶேஷாத்கௌரதித்திரிஃ |௬௩|

View original

ईषद्गुरूष्णमधुरो वृष्यो मेधाग्निवर्धनः | तित्तिरिः सर्वदोषघ्नो ग्राही वर्णप्रसादनः ||६१|| रक्तपित्तहरः शीतो लघुश्चापि कपिञ्जलः | कफोत्थेषु च रोगेषु मन्दवाते च शस्यते ||६२|| हिक्काश्वासानिलहरो विशेषाद्गौरतित्तिरिः |६३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 65 (63) · Śloka 64

வாதபித்தஹரா வஷ்யா மேதாக்நிபலவர்தநாஃ ||௬௩|| லகவஃ க்ரகரா ஹத்யாஸ்ததா சைவோபசக்ரகாஃ |௬௪|

View original

वातपित्तहरा वृष्या मेधाग्निबलवर्धनाः ||६३|| लघवः क्रकरा हृद्यास्तथा चैवोपचक्रकाः |६४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 66 (64) · Śloka 65

கஷாயஃ ஸ்வாதுலவணஸ்த்வச்யஃ கேஶ்யோऽருசௌ ஹிதஃ ||௬௪|| மயூரஃ ஸ்வரமேதாக்நிதக்ஶ்ரோத்ரேந்த்ரியதார்ட்யகத் |௬௫|

View original

कषायः स्वादुलवणस्त्वच्यः केश्योऽरुचौ हितः ||६४|| मयूरः स्वरमेधाग्निदृक्श्रोत्रेन्द्रियदार्ढ्यकृत् |६५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 67 (65-66) · Śloka 66

ஸ்நிக்தோஷ்ணோऽநிலஹா வஷ்யஃ ஸ்வேதஸ்வரபலாவஹஃ ||௬௫|| பஂஹணஃ குக்குடோ வந்யஸ்தத்வத்க்ராம்யோ குருஸ்து ஸஃ | வாதரோகக்ஷயவமீவிஷமஜ்வரநாஶநஃ ||௬௬||

View original

स्निग्धोष्णोऽनिलहा वृष्यः स्वेदस्वरबलावहः ||६५|| बृंहणः कुक्कुटो वन्यस्तद्वद्ग्राम्यो गुरुस्तु सः | वातरोगक्षयवमीविषमज्वरनाशनः ||६६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 68 (67) · Śloka 67

கபோதபாராவதபங்கராஜபரபதகோயஷ்டிககுலிங்ககஹகுலிங்ககோக்ஷ்வேடகடிண்டிமாணவகஶதபத்ரக- மாதநிந்தகபேதாஶிஶுகஸாரிகாவல்குலீகிரிஶாலட்வாலட்டூஷகஸுகஹாகஞ்ஜரீடஹாரீததாத்யூஹப்ரபதயஃ , ப்ரதுதாஃ ||௬௭||

View original

कपोतपारावतभृङ्गराजपरभृतकोयष्टिककुलिङ्गगृहकुलिङ्गगोक्ष्वेडकडिण्डिमाणवकशतपत्रक- मातृनिन्दकभेदाशिशुकसारिकावल्गुलीगिरिशालट्वालट्टूषकसुगृहाखञ्जरीटहारीतदात्यूहप्रभृतयः , प्रतुदाः ||६७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 69 (68) · Śloka 68

கஷாயமதுரா ரூக்ஷாஃ பலாஹாரா மருத்கராஃ | பித்தஶ்லேஷ்மஹராஃ ஶீதா பத்தமூத்ரால்பவர்சஸஃ ||௬௮||

View original

कषायमधुरा रूक्षाः फलाहारा मरुत्कराः | पित्तश्लेष्महराः शीता बद्धमूत्राल्पवर्चसः ||६८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 70 (69) · Śloka 69

ஸர்வதோஷகரஸ்தேஷாஂ பேதாஶீ மலதூஷகஃ |௬௯|

View original

सर्वदोषकरस्तेषां भेदाशी मलदूषकः |६९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 71 (69) · Śloka 69

கஷாயஸ்வாதுலவணோ குருஃ காணகபோதகஃ ||௬௯||

View original

कषायस्वादुलवणो गुरुः काणकपोतकः ||६९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 72 (70) · Śloka 70

ரக்தபித்தப்ரஶமநஃ கஷாயவிஶதோऽபி ச | விபாகே மதுரஶ்சாபி குருஃ பாராவதஃ ஸ்மதஃ ||௭௦||

View original

रक्तपित्तप्रशमनः कषायविशदोऽपि च | विपाके मधुरश्चापि गुरुः पारावतः स्मृतः ||७०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 73 (71) · Śloka 71

குலிங்கோ மதுரஃ ஸ்நிக்தஃ கபஶுக்ரவிவர்தநஃ |௭௧|

View original

कुलिङ्गो मधुरः स्निग्धः कफशुक्रविवर्धनः |७१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 74 (71) · Śloka 71

ரக்தபித்தஹரோ வேஶ்மகுலிங்கஸ்த்வதிஶுக்ரலஃ ||௭௧||

View original

रक्तपित्तहरो वेश्मकुलिङ्गस्त्वतिशुक्रलः ||७१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 75 (72) · Śloka 72

ஸிஂஹவ்யாக்ரவகதரக்ஷ்வக்ஷத்வீபிமார்ஜாரஶகாலமகேர்வாருகப்ரபதயோ குஹாஶயாஃ ||௭௨||

View original

सिंहव्याघ्रवृकतरक्ष्वृक्षद्वीपिमार्जारशृगालमृगेर्वारुकप्रभृतयो गुहाशयाः ||७२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 76 (73) · Śloka 73

மதுரா குரவஃ ஸ்நிக்தா பல்யா மாருதநாஶநாஃ | உஷ்ணவீர்யா ஹிதா நித்யஂ நேத்ரகுஹ்யவிகாரிணாம் ||௭௩||

View original

मधुरा गुरवः स्निग्धा बल्या मारुतनाशनाः | उष्णवीर्या हिता नित्यं नेत्रगुह्यविकारिणाम् ||७३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 77 (74) · Śloka 74

காககங்ககுரரசாஷபாஸஶஶகாத்யுலூகசில்லிஶ்யேநகத்ரப்ரபதயஃ ப்ரஸஹாஃ ||௭௪||

View original

काककङ्ककुररचाषभासशशघात्युलूकचिल्लिश्येनगृध्रप्रभृतयः प्रसहाः ||७४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 78 (75) · Śloka 75

ஏதே ஸிஂஹாதிபிஃ ஸர்வே ஸமாநா வாயஸாதயஃ | ரஸவீர்யவிபாகேஷு விஶேஷாச்சோஷிணே ஹிதாஃ ||௭௫||

View original

एते सिंहादिभिः सर्वे समाना वायसादयः | रसवीर्यविपाकेषु विशेषाच्छोषिणे हिताः ||७५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 79 (76) · Śloka 76

மத்குமூஷிகவக்ஷஶாயிகாவகுஶபூதிகாஸவாநரப்ரபதயஃ பர்ணமகாஃ ||௭௬||

View original

मद्गुमूषिकवृक्षशायिकावकुशपूतिघासवानरप्रभृतयः पर्णमृगाः ||७६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 80 (77) · Śloka 77

மதுரா குரவோ வஷ்யாஶ்சக்ஷுஷ்யாஃ ஶோஷிணே ஹிதாஃ | ஸஷ்டமூத்ரபுரீஷாஶ்ச காஸார்ஶஃஶ்வாஸநாஶநாஃ ||௭௭||

View original

मधुरा गुरवो वृष्याश्चक्षुष्याः शोषिणे हिताः | सृष्टमूत्रपुरीषाश्च कासार्शःश्वासनाशनाः ||७७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 81 (78) · Śloka 78

ஶ்வாவிச்சல்யககோதாஶஶவஷதஂஶலோபாகலோமஶகர்ணகதலீமகப்ரியகாஜகரஸர்பமூஷிகநகுலமஹாபப்ருப்ரபதயோ பிலேஶயாஃ ||௭௮||

View original

श्वाविच्छल्यकगोधाशशवृषदंशलोपाकलोमशकर्णकदलीमृगप्रियकाजगरसर्पमूषिकनकुलमहाबभ्रुप्रभृतयो बिलेशयाः ||७८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 82 (79) · Śloka 79

வர்சோமூத்ரஂ ஸஂஹதஂ குர்யுரேதே வீர்யே சோஷ்ணாஃ பூர்வவத் ஸ்வாதுபாகாஃ | வாதஂ ஹந்யுஃ ஶ்லேஷ்மபித்தே ச குர்யுஃ ஸ்நிக்தாஃ காஸஶ்வாஸகார்ஶ்யாபஹாஶ்ச ||௭௯||

View original

वर्चोमूत्रं संहतं कुर्युरेते वीर्ये चोष्णाः पूर्ववत् स्वादुपाकाः | वातं हन्युः श्लेष्मपित्ते च कुर्युः स्निग्धाः कासश्वासकार्श्यापहाश्च ||७९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 83 (80) · Śloka 80

கஷாயமதுரஸ்தேஷாஂ ஶஶஃ பித்தகபாபஹஃ | நாதிஶீதலவீர்யத்வாத்வாதஸாதாரணோ மதஃ ||௮௦||

View original

कषायमधुरस्तेषां शशः पित्तकफापहः | नातिशीतलवीर्यत्वाद्वातसाधारणो मतः ||८०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 84 (81-84) · Śloka 84

கோதா விபாகே மதுரா கஷாயகடுகா ஸ்மதா | வாதபித்தப்ரஶமநீ பஂஹணீ பலவர்தநீ ||௮௧|| ஶல்யகஃ ஸ்வாதுபித்தக்நோ லகுஃ ஶீதோ விஷாபஹஃ | ப்ரியகோ மாருதே பத்யோऽஜகரஸ்த்வர்ஶஸாஂ ஹிதஃ ||௮௨|| துர்நாமாநிலதோஷக்நாஃ கமிதூஷீவிஷாபஹாஃ | சக்ஷுஷ்யா மதுராஃ பாகே ஸர்பா மேதாக்நிவர்தநாஃ ||௮௩|| தர்வீகரா தீபகாஶ்ச தேஷூக்தாஃ கடுபாகிநஃ | மதுராஶ்சாதிசக்ஷுஷ்யாஃ ஸஷ்டவிண்மூத்ரமாருதாஃ ||௮௪||

View original

गोधा विपाके मधुरा कषायकटुका स्मृता | वातपित्तप्रशमनी बृंहणी बलवर्धनी ||८१|| शल्यकः स्वादुपित्तघ्नो लघुः शीतो विषापहः | प्रियको मारुते पथ्योऽजगरस्त्वर्शसां हितः ||८२|| दुर्नामानिलदोषघ्नाः कृमिदूषीविषापहाः | चक्षुष्या मधुराः पाके सर्पा मेधाग्निवर्धनाः ||८३|| दर्वीकरा दीपकाश्च तेषूक्ताः कटुपाकिनः | मधुराश्चातिचक्षुष्याः सृष्टविण्मूत्रमारुताः ||८४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 85 (85) · Śloka 85

அஶ்வாஶ்வதரகோகரோஷ்ட்ரபஸ்தோரப்ரமேதஃபுச்சகப்ரபதயோ க்ராம்யாஃ ||௮௫||

View original

अश्वाश्वतरगोखरोष्ट्रबस्तोरभ्रमेदःपुच्छकप्रभृतयो ग्राम्याः ||८५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 86 (86) · Śloka 86

க்ராம்யா வாதஹராஃ ஸர்வே பஂஹணாஃ கபபித்தலாஃ | மதுரா ரஸபாகாப்யாஂ தீபநா பலவர்தநாஃ ||௮௬||

View original

ग्राम्या वातहराः सर्वे बृंहणाः कफपित्तलाः | मधुरा रसपाकाभ्यां दीपना बलवर्धनाः ||८६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 87 (87) · Śloka 87

நாதிஶீதோ குருஃ ஸ்நிக்தோ மந்தபித்தகபஃ ஸ்மதஃ | சகலஸ்த்வநபிஷ்யந்தீ தேஷாஂ பீநஸநாஶநஃ ||௮௭||

View original

नातिशीतो गुरुः स्निग्धो मन्दपित्तकफः स्मृतः | छगलस्त्वनभिष्यन्दी तेषां पीनसनाशनः ||८७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 88 (88) · Śloka 88

பஂஹணஂ மாஂஸமௌரப்ரஂ பித்தஶ்லேஷ்மாவஹஂ குரு |௮௮|

View original

बृंहणं मांसमौरभ्रं पित्तश्लेष्मावहं गुरु |८८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 89 (88) · Śloka 88

மேதஃபுச்சோத்பவஂ வஷ்யமௌரப்ரஸதஶஂ குணைஃ ||௮௮||

View original

मेदःपुच्छोद्भवं वृष्यमौरभ्रसदृशं गुणैः ||८८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 90 (89) · Śloka 89

ஶ்வாஸகாஸப்ரதிஶ்யாயவிஷமஜ்வரநாஶநம் | ஶ்ரமாத்யக்நிஹிதஂ கவ்யஂ பவித்ரமநிலாபஹம் ||௮௯||

View original

श्वासकासप्रतिश्यायविषमज्वरनाशनम् | श्रमात्यग्निहितं गव्यं पवित्रमनिलापहम् ||८९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 91 (90) · Śloka 90

ஔரப்ரவத்ஸலவணஂ மாஂஸமேகஶபோத்பவம் |௯௦|

View original

औरभ्रवत्सलवणं मांसमेकशफोद्भवम् |९०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 92 (90) · Śloka 90

அல்பாபிஷ்யந்த்யயஂ வர்கோ ஜாங்கலஃ ஸமுதாஹதஃ ||௯௦||

View original

अल्पाभिष्यन्द्ययं वर्गो जाङ्गलः समुदाहृतः ||९०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 93 (91-92) · Śloka 92

தூரே ஜநாந்தநிலயா தூரே பாநீயகோசராஃ | யே மகாஶ்ச விஹங்காஶ்ச தேऽல்பாபிஷ்யந்திநோ மதாஃ ||௯௧|| அதீவாஸந்நநிலயாஃ ஸமீபோதககோசராஃ | யே மகாஶ்ச விஹங்காஶ்ச மஹாபிஷ்யந்திநஸ்து தே ||௯௨||

View original

दूरे जनान्तनिलया दूरे पानीयगोचराः | ये मृगाश्च विहङ्गाश्च तेऽल्पाभिष्यन्दिनो मताः ||९१|| अतीवासन्ननिलयाः समीपोदकगोचराः | ये मृगाश्च विहङ्गाश्च महाभिष्यन्दिनस्तु ते ||९२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 94 (93) · Śloka 93

ஆநூபவர்கஸ்து பஞ்சவிதஃ | தத்யதா- கூலசராஃ, ப்லவாஃ, கோஷஸ்தாஃ, பாதிநோ, மத்ஸ்யாஶ்சேதி ||௯௩||

View original

आनूपवर्गस्तु पञ्चविधः | तद्यथा- कूलचराः, प्लवाः, कोषस्थाः, पादिनो, मत्स्याश्चेति ||९३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 95 (94) · Śloka 94

தத்ர கஜகவயமஹிஷருருசமரஸமரரோஹிதவராஹகட்கிகோகர்ணகாலபுச்சகோத்ரந்யங்க்வரண்யகவயப்ரபதயஃ கூலசராஃ பஶவஃ ||௯௪||

View original

तत्र गजगवयमहिषरुरुचमरसृमररोहितवराहखड्गिगोकर्णकालपुच्छकोद्रन्यङ्क्वरण्यगवयप्रभृतयः कूलचराः पशवः ||९४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 96 (95) · Śloka 95

வாதபித்தஹரா வஷ்யா மதுரா ரஸபாகயோஃ | ஶீதலா பலிநஃ ஸ்நிக்தா மூத்ரலாஃ கபவர்தநஃ ||௯௫||

View original

वातपित्तहरा वृष्या मधुरा रसपाकयोः | शीतला बलिनः स्निग्धा मूत्रलाः कफवर्धनः ||९५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 97 (96-97) · Śloka 97

விரூக்ஷணோ லேகநஶ்ச வீர்யோஷ்ணஃ பித்ததூஷணஃ | ஸ்வாத்வம்லலவணஸ்தேஷாஂ கஜஃ ஶ்லேஷ்மாநிலாபஹஃ ||௯௬|| கவயஸ்ய து மாஂஸஂ ஹி ஸ்நிக்தஂ மதுரகாஸஜித் | விபாகே மதுரஂ சாபி வ்யவாயஸ்ய து வர்தநம் ||௯௭||

View original

विरूक्षणो लेखनश्च वीर्योष्णः पित्तदूषणः | स्वाद्वम्ललवणस्तेषां गजः श्लेष्मानिलापहः ||९६|| गवयस्य तु मांसं हि स्निग्धं मधुरकासजित् | विपाके मधुरं चापि व्यवायस्य तु वर्धनम् ||९७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 98 (98) · Śloka 98

ஸ்நிக்தோஷ்ணமதுரோ வஷ்யோ மஹிஷஸ்தர்பணோ குருஃ | நித்ராபுஂஸ்த்வபலஸ்தந்யவர்தநோ மாஂஸதார்ட்யகத் ||௯௮||

View original

स्निग्धोष्णमधुरो वृष्यो महिषस्तर्पणो गुरुः | निद्रापुंस्त्वबलस्तन्यवर्धनो मांसदार्ढ्यकृत् ||९८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 99 (99-104) · Śloka 104

ருரோர்மாஂஸஂ ஸமதுரஂ கஷாயாநுரஸஂ ஸ்மதம் | வாதபித்தோபஶமநஂ குரு ஶுக்ரவிவர்தநம் ||௯௯|| ததா சமரமாஂஸஂ து ஸ்நிக்தஂ மதுரகாஸஜித் | விபாகே மதுரஂ சாபி வாதபித்தப்ரணாஶநம் ||௧௦௦|| ஸமரஸ்ய து மாஂஸஂ ச கஷாயாநுரஸஂ ஸ்மதம் | வாதபித்தோபஶமநஂ குரு ஶுக்ரவிவர்தநம் ||௧௦௧|| ஸ்வேதநஂ பஂஹணஂ வஷ்யஂ ஶீதலஂ தர்பணஂ குரு | ஶ்ரமாநிலஹரஂ ஸ்நிக்தஂ வாராஹஂ பலவர்தநம் ||௧௦௨|| கபக்நஂ கட்கிபிஶிதஂ கஷாயமநிலாபஹம் | பித்ர்யஂ பவித்ரமாயுஷ்யஂ பத்தமூத்ரஂ விரூக்ஷணம் ||௧௦௩|| கோகர்ணமாஂஸஂ மதுரஂ ஸ்நிக்தஂ மது கபாவஹம் | விபாகே மதுரஂ சாபி ரக்தபித்தவிநாஶநம் ||௧௦௪||

View original

रुरोर्मांसं समधुरं कषायानुरसं स्मृतम् | वातपित्तोपशमनं गुरु शुक्रविवर्धनम् ||९९|| तथा चमरमांसं तु स्निग्धं मधुरकासजित् | विपाके मधुरं चापि वातपित्तप्रणाशनम् ||१००|| सृमरस्य तु मांसं च कषायानुरसं स्मृतम् | वातपित्तोपशमनं गुरु शुक्रविवर्धनम् ||१०१|| स्वेदनं बृंहणं वृष्यं शीतलं तर्पणं गुरु | श्रमानिलहरं स्निग्धं वाराहं बलवर्धनम् ||१०२|| कफघ्नं खड्गिपिशितं कषायमनिलापहम् | पित्र्यं पवित्रमायुष्यं बद्धमूत्रं विरूक्षणम् ||१०३|| गोकर्णमांसं मधुरं स्निग्धं मृदु कफावहम् | विपाके मधुरं चापि रक्तपित्तविनाशनम् ||१०४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 100 (105) · Śloka 105

ஹஂஸஸாரஸக்ரௌஞ்சசக்ரவாககுரரகாதம்பகாரண்டவஜீவஞ்ஜீவகபகபலாகாபுண்டரீகப்லவஶராரீமுக- நந்தீமுகமத்கூத்க்ரோஶகாசாக்ஷமல்லிகாக்ஷஶுக்லாக்ஷபுஷ்கரஶாயிகாகோநாலகாம்புகுக்குடிகாமேகராவஶ்வேதவாரலப்ரபதயஃ ப்லவாஃ ஸங்காதசாரிணஃ ||௧௦௫||

View original

हंससारसक्रौञ्चचक्रवाककुररकादम्बकारण्डवजीवञ्जीवकबकबलाकापुण्डरीकप्लवशरारीमुख- नन्दीमुखमद्गूत्क्रोशकाचाक्षमल्लिकाक्षशुक्लाक्षपुष्करशायिकाकोनालकाम्बुकुक्कुटिकामेघरावश्वेतवारलप्रभृतयः प्लवाः सङ्घातचारिणः ||१०५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 101 (106) · Śloka 106

ரக்தபித்தஹராஃ ஶீதாஃ ஸ்நிக்தா வஷ்யா மருஜ்ஜிதஃ | ஸஷ்டமூத்ரபுரீஷாஶ்ச மதுரா ரஸபாகயோஃ ||௧௦௬||

View original

रक्तपित्तहराः शीताः स्निग्धा वृष्या मरुज्जितः | सृष्टमूत्रपुरीषाश्च मधुरा रसपाकयोः ||१०६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 102 (107) · Śloka 107

குரூஷ்ணமதுரஃ ஸ்நிக்தஃ ஸ்வரவர்ணபலப்ரதஃ | பஂஹணஃ ஶுக்ரலஸ்தேஷாஂ ஹஂஸோ வாதவிகாரநுத் ||௧௦௭||

View original

गुरूष्णमधुरः स्निग्धः स्वरवर्णबलप्रदः | बृंहणः शुक्रलस्तेषां हंसो वातविकारनुत् ||१०७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 103 (108) · Śloka 108

ஶங்கஶங்கநகஶுக்திஶம்பூகபல்லூகப்ரபதயஃ கோஶஸ்தாஃ ||௧௦௮||

View original

शङ्खशङ्खनकशुक्तिशम्बूकभल्लूकप्रभृतयः कोशस्थाः ||१०८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 104 (109) · Śloka 109

கூர்மகும்பீரகர்கடககஷ்ணகர்கடகஶிஶுமாரப்ரபதயஃ பாதிநஃ ||௧௦௯||

View original

कूर्मकुम्भीरकर्कटककृष्णकर्कटकशिशुमारप्रभृतयः पादिनः ||१०९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 105 (110) · Śloka 110

ஶங்ககூர்மாதயஃ ஸ்வாதுரஸபாகா மருந்நுதஃ | ஶீதாஃ ஸ்நிக்தா ஹிதாஃ பித்தே வர்சஸ்யாஃ ஶ்லேஷ்மவர்தநாஃ ||௧௧௦||

View original

शङ्खकूर्मादयः स्वादुरसपाका मरुन्नुदः | शीताः स्निग्धा हिताः पित्ते वर्चस्याः श्लेष्मवर्धनाः ||११०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 106 (111) · Śloka 111

கஷ்ணகர்கடகஸ்தேஷாஂ பல்யஃ கோஷ்ணோऽநிலாபஹஃ | ஶுக்லஃ ஸந்தாநகத் ஸஷ்டவிண்மூத்ரோऽநிலபித்தஹா ||௧௧௧||

View original

कृष्णकर्कटकस्तेषां बल्यः कोष्णोऽनिलापहः | शुक्लः सन्धानकृत् सृष्टविण्मूत्रोऽनिलपित्तहा ||१११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 107 (112) · Śloka 112

மத்ஸ்யாஸ்து த்விவிதா நாதேயாஃ ஸாமுத்ராஶ்ச ||௧௧௨||

View original

मत्स्यास्तु द्विविधा नादेयाः सामुद्राश्च ||११२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 108 (113) · Śloka 113

தத்ர நாதேயாஃ- ரோஹிதபாடீநபாடலாராஜீவவர்மிகோமத்ஸ்யகஷ்ணமத்ஸ்யவாகுஞ்ஜாரமுரலஸஹஸ்ரதஂஷ்ட்ரப்ரபதயஃ ||௧௧௩||

View original

तत्र नादेयाः- रोहितपाठीनपाटलाराजीववर्मिगोमत्स्यकृष्णमत्स्यवागुञ्जारमुरलसहस्रदंष्ट्रप्रभृतयः ||११३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 109 (114) · Śloka 114

நாதேயா மதுரா மத்ஸ்யா குரவோ மாருதாபஹாஃ | ரக்தபித்தகராஶ்சோஷ்ணா வஷ்யாஃ ஸ்நிக்தால்பவர்சஸஃ ||௧௧௪||

View original

नादेया मधुरा मत्स्या गुरवो मारुतापहाः | रक्तपित्तकराश्चोष्णा वृष्याः स्निग्धाल्पवर्चसः ||११४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 110 (115) · Śloka 115

கஷாயாநுரஸஸ்தேஷாஂ ஶஷ்பஶைவாலபோஜநஃ | ரோஹிதோ மாருதஹரோ நாத்யர்தஂ பித்தகோபநஃ ||௧௧௫||

View original

कषायानुरसस्तेषां शष्पशैवालभोजनः | रोहितो मारुतहरो नात्यर्थं पित्तकोपनः ||११५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 111 (116) · Śloka 116

பாடீநஃ ஶ்லேஷ்மலோ வஷ்யோ நித்ராலுஃ பிஶிதாஶநஃ | தூஷயேத்ரக்தபித்தஂ து குஷ்டரோகஂ கரோத்யஸௌ | முரலோ பஂஹணோ வஷ்யஃ ஸ்தந்யஶ்லேஷ்மகரஸ்ததா ||௧௧௬||

View original

पाठीनः श्लेष्मलो वृष्यो निद्रालुः पिशिताशनः | दूषयेद्रक्तपित्तं तु कुष्ठरोगं करोत्यसौ | मुरलो बृंहणो वृष्यः स्तन्यश्लेष्मकरस्तथा ||११६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 112 (117) · Śloka 117

ஸரஸ்தடாகஸம்பூதாஃ ஸ்நிக்தாஃ ஸ்வாதுரஸாஃ ஸ்மதாஃ | மஹாஹ்ரதேஷு பலிநஃ, ஸ்வல்பேऽம்பஸ்யபலாஃ ஸ்மதாஃ ||௧௧௭||

View original

सरस्तडागसम्भूताः स्निग्धाः स्वादुरसाः स्मृताः | महाह्रदेषु बलिनः, स्वल्पेऽम्भस्यबलाः स्मृताः ||११७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 113 (118) · Śloka 118

திமிதிமிங்கிலகுலிஶபாகமத்ஸ்யநிருலநந்திவார(ரு)லகமகரகர்கரசந்த்ரகமஹாமீநராஜீவப்ரபதயஃ ஸாமுத்ராஃ ||௧௧௮||

View original

तिमितिमिङ्गिलकुलिशपाकमत्स्यनिरुलनन्दिवार(रु)लकमकरगर्गरचन्द्रकमहामीनराजीवप्रभृतयः सामुद्राः ||११८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 114 (119) · Śloka 120

ஸாமுத்ரா குரவஃ ஸ்நிக்தா மதுரா நாதிபித்தலாஃ | உஷ்ணா வாதஹரா வஷ்யா வர்சஸ்யாஃ ஶ்லேஷ்மவர்தநாஃ ||௧௧௯|| பலாவஹா விஶேஷேண மாஂஸாஶித்வாத் ஸமுத்ரஜாஃ |௧௨௦|

View original

सामुद्रा गुरवः स्निग्धा मधुरा नातिपित्तलाः | उष्णा वातहरा वृष्या वर्चस्याः श्लेष्मवर्धनाः ||११९|| बलावहा विशेषेण मांसाशित्वात् समुद्रजाः |१२०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 115 (120-121) · Śloka 121

ஸமுத்ரஜேப்யோ நாதேயா பஂஹணத்வாத்குணோத்தராஃ ||௧௨௦|| தேஷாமப்யநிலக்நத்வாச்சௌண்ட்யகௌப்யௌ குணோத்தரௌ | ஸ்நிக்தத்வாத் ஸ்வாதுபாகத்வாத்தயோர்வாப்யா குணாதிகாஃ ||௧௨௧||

View original

समुद्रजेभ्यो नादेया बृंहणत्वाद्गुणोत्तराः ||१२०|| तेषामप्यनिलघ्नत्वाच्चौण्ट्यकौप्यौ गुणोत्तरौ | स्निग्धत्वात् स्वादुपाकत्वात्तयोर्वाप्या गुणाधिकाः ||१२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 116 (122-125) · Śloka 125

நாதேயா குரவோ மத்யே யஸ்மாத் புச்சாஸ்யசாரிணஃ | ஸரஸ்தடாகஜாநாஂ து விஶேஷேண ஶிரோ லகு ||௧௨௨|| அதூரகோசரா யஸ்மாத்தஸ்மாதுத்ஸோதபாநஜாஃ | கிஞ்சிந்முக்த்வா ஶிரோதேஶமத்யர்தஂ குரவஸ்து தே ||௧௨௩|| அதஸ்தாத்குரவோ ஜ்ஞேயா மத்ஸ்யாஃ ஸாகரஸம்பவாஃ | உரோவிசரணாத்தேஷாஂ பூர்வமங்கஂ லகு ஸ்மதம் ||௧௨௪|| இத்யாநூபோ மஹாஷ்யந்தீ மாஂஸவர்க உதீரிதஃ ||௧௨௫||

View original

नादेया गुरवो मध्ये यस्मात् पुच्छास्यचारिणः | सरस्तडागजानां तु विशेषेण शिरो लघु ||१२२|| अदूरगोचरा यस्मात्तस्मादुत्सोदपानजाः | किञ्चिन्मुक्त्वा शिरोदेशमत्यर्थं गुरवस्तु ते ||१२३|| अधस्ताद्गुरवो ज्ञेया मत्स्याः सागरसम्भवाः | उरोविचरणात्तेषां पूर्वमङ्गं लघु स्मृतम् ||१२४|| इत्यानूपो महाष्यन्दी मांसवर्ग उदीरितः ||१२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 117 (126) · Śloka 126

தத்ர ஶுஷ்கபூதிவ்யாதிவிஷஸர்பஹததிக்தவித்தஜீர்ணகஶபாலாநாமஸாத்ம்யசாரிணாஂ ச மாஂஸாந்யபக்ஷ்யாணி, யஸ்மாத்விகதவ்யாபந்நாபஹதபரிணதால்பாஸம்பூர்ணவீர்யத்வாத்தோஷகராணி பவந்தி; ஏப்யோऽந்யேஷாமுபாதேயஂ மாஂஸமிதி ||௧௨௬||

View original

तत्र शुष्कपूतिव्याधिविषसर्पहतदिग्धविद्धजीर्णकृशबालानामसात्म्यचारिणां च मांसान्यभक्ष्याणि, यस्माद्विगतव्यापन्नापहतपरिणताल्पासम्पूर्णवीर्यत्वाद्दोषकराणि भवन्ति; एभ्योऽन्येषामुपादेयं मांसमिति ||१२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 118 (127-128) · Śloka 128

அரோசகஂ ப்ரதிஶ்யாயஂ குரு ஶுஷ்கஂ ப்ரகீர்திதம் | விஷவ்யாதிஹதஂ மத்யுஂ பாலஂ சர்திஂ ச கோபயேத் ||௧௨௭|| காஸஶ்வாஸகரஂ வத்தஂ த்ரிதோஷஂ வ்யாதிதூஷிதம் | க்லிந்நமுத்க்லேஶஜநநஂ கஶஂ வாதப்ரகோபணம் ||௧௨௮||

View original

अरोचकं प्रतिश्यायं गुरु शुष्कं प्रकीर्तितम् | विषव्याधिहतं मृत्युं बालं छर्दिं च कोपयेत् ||१२७|| कासश्वासकरं वृद्धं त्रिदोषं व्याधिदूषितम् | क्लिन्नमुत्क्लेशजननं कृशं वातप्रकोपणम् ||१२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 119 (129) · Śloka 129

ஸ்த்ரியஶ்சதுஷ்பாத்ஸு, புமாஂஸோ விஹங்கேஷு, மஹாஶரீரேஷ்வல்பஶரீராஃ, அல்பஶரீரேஷு மஹாஶரீராஃ, ப்ரதாநதமாஃ; ஏவமேகஜாதீயாநாஂ மஹாஶரீரேப்யஃ கஶஶரீராஃப்ரதாநதமாஃ ||௧௨௯||

View original

स्त्रियश्चतुष्पात्सु, पुमांसो विहङ्गेषु, महाशरीरेष्वल्पशरीराः, अल्पशरीरेषु महाशरीराः, प्रधानतमाः; एवमेकजातीयानां महाशरीरेभ्यः कृशशरीराःप्रधानतमाः ||१२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 120 (130-133) · Śloka 133

ஸ்தாநாதிகதஂ மாஂஸஸ்ய குருலாகவமுபதேக்ஷ்யாமஃ | தத்யதா- ரக்தாதிஷு ஶுக்ராந்தேஷு தாதுஷூத்தரோத்தரா குருதராஃ, ததா ஸக்திஸ்கந்தக்ரோடஶிரஃபாதகரகடீபஷ்டசர்மகாலேயகயகதந்த்ராணி ||௧௩௦|| ஶிரஃஸ்கந்தஂ கடீ பஷ்டஂ ஸக்திநீ சாத்மபக்ஷயோஃ | குரு பூர்வஂ விஜாநீயாத்தாதவஸ்து யதோத்தரம் ||௧௩௧|| ஸர்வஸ்ய ப்ராணிநோ தேஹே மத்யோ குருருதாஹதஃ | பூர்வபாகோ குருஃ புஂஸாமதோபாகஸ்து யோஷிதாம் ||௧௩௨|| உரோக்ரீவஂ விஹங்காநாஂ விஶேஷேண குரு ஸ்மதம் | பக்ஷோத்க்ஷேபாத்ஸமோ தஷ்டோ மத்யபாகஸ்து பக்ஷிணாம் ||௧௩௩||

View original

स्थानादिकृतं मांसस्य गुरुलाघवमुपदेक्ष्यामः | तद्यथा- रक्तादिषु शुक्रान्तेषु धातुषूत्तरोत्तरा गुरुतराः, तथा सक्थिस्कन्धक्रोडशिरःपादकरकटीपृष्ठचर्मकालेयकयकृदन्त्राणि ||१३०|| शिरःस्कन्धं कटी पृष्ठं सक्थिनी चात्मपक्षयोः | गुरु पूर्वं विजानीयाद्धातवस्तु यथोत्तरम् ||१३१|| सर्वस्य प्राणिनो देहे मध्यो गुरुरुदाहृतः | पूर्वभागो गुरुः पुंसामधोभागस्तु योषिताम् ||१३२|| उरोग्रीवं विहङ्गानां विशेषेण गुरु स्मृतम् | पक्षोत्क्षेपात्समो दृष्टो मध्यभागस्तु पक्षिणाम् ||१३३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 121 (134) · Śloka 135

அதீவ ரூக்ஷஂ மாஂஸஂ து விஹங்காநாஂ பலாஶிநாம் | பஂஹணஂ மாஂஸமத்யர்தஂ ககாநாஂ பிஶிதாஶிநாம் ||௧௩௪|| மத்ஸ்யாஶிநாஂ பித்தகரஂ வாதக்நஂ தாந்யசாரிநாம் |௧௩௫|

View original

अतीव रूक्षं मांसं तु विहङ्गानां फलाशिनाम् | बृंहणं मांसमत्यर्थं खगानां पिशिताशिनाम् ||१३४|| मत्स्याशिनां पित्तकरं वातघ्नं धान्यचारिनाम् |१३५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 122 (135-136) · Śloka 136

ஜலஜாநூபஜா க்ராம்யா க்ரச்யாதைகஶபாஸ்ததா ||௧௩௫|| ப்ரஸஹா பிலவாஸாஶ்ச யே ச ஜங்காலஸஞ்ஜ்ஞிதாஃ | ப்ரதுதா விஷ்கிராஶ்சைவ லகவஃ ஸ்யுர்யதோத்தரம் | அல்பாபிஷ்யந்திநஶ்சைவ யதாபூர்வமதோऽந்யதா ||௧௩௬||

View original

जलजानूपजा ग्राम्या क्रच्यादैकशफास्तथा ||१३५|| प्रसहा बिलवासाश्च ये च जङ्घालसञ्ज्ञिताः | प्रतुदा विष्किराश्चैव लघवः स्युर्यथोत्तरम् | अल्पाभिष्यन्दिनश्चैव यथापूर्वमतोऽन्यथा ||१३६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 123 (137) · Śloka 137

ப்ராமாணாதிகாஸ்து ஸ்வஜாதாவல்பஸாரா குரவஶ்ச | ஸர்வப்ராணிநாஂ ஸர்வஶரீரேப்யஃ ப்ரதாநதமா பவந்தி யகத்ப்ரதேஶவர்திநஸ்தாநாததீத; ப்ரதாநாலாபே மத்யமவயஸ்கஂ ஸத்யஸ்கமக்லிஷ்டமுபாதேயஂ மாஂஸமிதி ||௧௩௭||

View original

प्रामाणाधिकास्तु स्वजातावल्पसारा गुरवश्च | सर्वप्राणिनां सर्वशरीरेभ्यः प्रधानतमा भवन्ति यकृत्प्रदेशवर्तिनस्तानाददीत; प्रधानालाभे मध्यमवयस्कं सद्यस्कमक्लिष्टमुपादेयं मांसमिति ||१३७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 124 (138) · Śloka 138

பவதி சாத்ர- சரஃ ஶரீராவயவாஃ ஸ்வபாவோ தாதவஃ க்ரியா | லிங்கஂ ப்ரமாணஂ ஸஂஸ்காரோ மாத்ரா சாஸ்மிந் பரீக்ஷ்யதே ||௧௩௮|| இதி மாஂஸவர்கஃ |

View original

भवति चात्र- चरः शरीरावयवाः स्वभावो धातवः क्रिया | लिङ्गं प्रमाणं संस्कारो मात्रा चास्मिन् परीक्ष्यते ||१३८|| इति मांसवर्गः |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 125 (139) · Śloka 139

அத பலவர்கஃ | அத ஊர்த்வஂ பலாந்யுபதேக்ஷ்யாமஃ | தத்யதா- தாடிமாமலகபதரகோலகர்கந்துஸௌவீரஸிஞ்சிதிகாபலகபித்தமாதுலுங்காம்ராம்ராதககரமர்தப்ரியாலநாரங்க- ஜம்பீரலகுசபவ்யபாராவதவேத்ரபலப்ராசீநாமலகதிந்திடீகநீபகோஶாம்ராம்லீகாப்ரபதீநி ||௧௩௯||

View original

अथ फलवर्गः | अत ऊर्ध्वं फलान्युपदेक्ष्यामः | तद्यथा- दाडिमामलकबदरकोलकर्कन्धुसौवीरसिञ्चितिकाफलकपित्थमातुलुङ्गाम्राम्रातककरमर्दप्रियालनारङ्ग- जम्बीरलकुचभव्यपारावतवेत्रफलप्राचीनामलकतिन्तिडीकनीपकोशाम्राम्लीकाप्रभृतीनि ||१३९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 126 (140) · Śloka 140

அம்லாநி ரஸதஃ பாகே குரூண்யுஷ்ணாநி வீர்யதஃ | பித்தலாந்யநிலக்நாநி கபோத்க்லேஶகராணி ச ||௧௪௦||

View original

अम्लानि रसतः पाके गुरूण्युष्णानि वीर्यतः | पित्तलान्यनिलघ्नानि कफोत्क्लेशकराणि च ||१४०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 127 (141-142) · Śloka 142

கஷாயாநுரஸஂ தேஷாஂ தாடிமஂ நாதிபித்தலம் | தீபநீயஂ ருசிகரஂ ஹத்யஂ வர்சோவிபந்தநம் ||௧௪௧|| த்விவிதஂ தத்து விஜ்ஞேயஂ மதுரஂ சாம்லமேவ ச | த்ரிதோஷக்நஂ து மதுரமம்லஂ வாதகபாபஹம் ||௧௪௨||

View original

कषायानुरसं तेषां दाडिमं नातिपित्तलम् | दीपनीयं रुचिकरं हृद्यं वर्चोविबन्धनम् ||१४१|| द्विविधं तत्तु विज्ञेयं मधुरं चाम्लमेव च | त्रिदोषघ्नं तु मधुरमम्लं वातकफापहम् ||१४२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 128 (143-148) · Śloka 148

அம்லஂ ஸமதுரஂ திக்தஂ கஷாயஂ கடுகஂ ஸரம் | சக்ஷுஷ்யஂ ஸர்வதோஷக்நஂ வஷ்யமாமலகீபலம் ||௧௪௩|| ஹந்தி வாதஂ ததம்லத்வாத் பித்தஂ மாதுர்யஶைத்யதஃ | கபஂ ரூக்ஷகஷாயத்வாத் பலேப்யோऽப்யதிகஂ ச தத் ||௧௪௪|| கர்கந்துகோலபதரமாமஂ பித்தகபாவஹம் | பக்வஂ பித்தாநிலஹரஂ ஸ்நிக்தஂ ஸமதுரஂ ஸரம் ||௧௪௫|| புராதநஂ தட்ஶமநஂ ஶ்ரமக்நஂ தீபநஂ லகு | ஸௌவீரஂ பதரஂ ஸ்நிக்தஂ மதுரஂ வாதபித்தஜித் ||௧௪௬|| கஷாயஂ ஸ்வாது ஸங்க்ராஹி ஶீதஂ ஸிஞ்சிதிகாபலம் | ஆமஂ கபித்தமஸ்வர்யஂ கபக்நஂ க்ராஹி வாதலம் ||௧௪௭|| கபாநிலஹரஂ பக்வஂ மதுராம்லரஸஂ குரு | ஶ்வாஸகாஸாருசிஹரஂ தஷ்ணாக்நஂ கண்டஶோதநம் ||௧௪௮||

View original

अम्लं समधुरं तिक्तं कषायं कटुकं सरम् | चक्षुष्यं सर्वदोषघ्नं वृष्यमामलकीफलम् ||१४३|| हन्ति वातं तदम्लत्वात् पित्तं माधुर्यशैत्यतः | कफं रूक्षकषायत्वात् फलेभ्योऽभ्यधिकं च तत् ||१४४|| कर्कन्धुकोलबदरमामं पित्तकफावहम् | पक्वं पित्तानिलहरं स्निग्धं समधुरं सरम् ||१४५|| पुरातनं तृट्शमनं श्रमघ्नं दीपनं लघु | सौवीरं बदरं स्निग्धं मधुरं वातपित्तजित् ||१४६|| कषायं स्वादु सङ्ग्राहि शीतं सिञ्चितिकाफलम् | आमं कपित्थमस्वर्यं कफघ्नं ग्राहि वातलम् ||१४७|| कफानिलहरं पक्वं मधुराम्लरसं गुरु | श्वासकासारुचिहरं तृष्णाघ्नं कण्ठशोधनम् ||१४८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 130 (149-151) · Śloka 152

லக்வம்லஂ தீபநஂ ஹத்யஂ மாதுலுங்கமுதாஹதம் | த்வக் திக்தா துர்ஜரா தஸ்ய வாதக்ரிமிகபாபஹா ||௧௪௯|| ஸ்வாது ஶீதஂ குரு ஸ்நிக்தஂ மாஂஸஂ மாருதபித்தஜித் | மேத்யஂ ஶூலாநிலச்சர்திகபாரோசகநாஶநம் ||௧௫௦|| தீபநஂ லகு ஸங்க்ராஹி குல்மார்ஶோக்நஂ து கேஸரம் | ஶூலாஜீர்ணவிபந்தேஷு மந்தேऽக்நௌ கபமாருதே ||௧௫௧|| அருசௌ ச விஶேஷேண ரஸஸ்தஸ்யோபதிஶ்யதே |௧௫௨|

View original

लघ्वम्लं दीपनं हृद्यं मातुलुङ्गमुदाहृतम् | त्वक् तिक्ता दुर्जरा तस्य वातक्रिमिकफापहा ||१४९|| स्वादु शीतं गुरु स्निग्धं मांसं मारुतपित्तजित् | मेध्यं शूलानिलच्छर्दिकफारोचकनाशनम् ||१५०|| दीपनं लघु सङ्ग्राहि गुल्मार्शोघ्नं तु केसरम् | शूलाजीर्णविबन्धेषु मन्देऽग्नौ कफमारुते ||१५१|| अरुचौ च विशेषेण रसस्तस्योपदिश्यते |१५२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 131 (152-154) · Śloka 155

பித்தாநிலகரஂ பாலஂ பித்தலஂ பத்தகேஸரம் ||௧௫௨|| ஹத்யஂ வர்ணகரஂ ருச்யஂ ரக்தமாஂஸபலப்ரதம் | கஷாயாநுரஸஂ ஸ்வாது வாதக்நஂ பஂஹணஂ குரு ||௧௫௩|| பித்தாவிரோதி ஸம்பக்வமாம்ரஂ ஶுக்ரவிவர்தநம் | பஂஹணஂ மதுரஂ பல்யஂ குரு விஷ்டப்ய ஜீர்யதி ||௧௫௪|| ஆம்ராதகபலஂ வஷ்யஂ ஸஸ்நேஹஂ ஶ்லேஷ்மவர்தநம் |௧௫௫|

View original

पित्तानिलकरं बालं पित्तलं बद्धकेसरम् ||१५२|| हृद्यं वर्णकरं रुच्यं रक्तमांसबलप्रदम् | कषायानुरसं स्वादु वातघ्नं बृंहणं गुरु ||१५३|| पित्ताविरोधि सम्पक्वमाम्रं शुक्रविवर्धनम् | बृंहणं मधुरं बल्यं गुरु विष्टभ्य जीर्यति ||१५४|| आम्रातकफलं वृष्यं सस्नेहं श्लेष्मवर्धनम् |१५५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 132 (155) · Śloka 155

த்ரிதோஷவிஷ்டம்பகரஂ லகுசஂ ஶுக்ரநாஶநம் ||௧௫௫||

View original

त्रिदोषविष्टम्भकरं लकुचं शुक्रनाशनम् ||१५५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 133 (156-162) · Śloka 162

அம்லஂ தஷாபஹஂ ருச்யஂ பித்தகத் கரமர்தகம் | வாதபித்தஹரஂ வஷ்யஂ ப்ரியாலஂ குரு ஶீதலம் ||௧௫௬|| ஹத்யஂ ஸ்வாது கஷாயாம்லஂ பவ்யமாஸ்யவிஶோதநம் | பித்தஶ்லேஷ்மஹரஂ க்ராஹி குரு விஷ்டம்பி ஶீதலம் ||௧௫௭|| பாராவதஂ ஸமதுரஂ ருச்யமத்யக்நிவாதநுத் | கரதோஷஹரஂ நீபஂ ப்ராசீநாமலகஂ ததா ||௧௫௮|| வாதாபஹஂ திந்திடீகமாமஂ பித்தபலாஸகத் | க்ராஹ்யுஷ்ணஂ தீபநஂ ருச்யஂ ஸம்பக்வஂ கபவாதநுத் ||௧௫௯|| தஸ்மாதல்பாந்தரகுணஂ கோஶாம்ரபலமுச்யதே | அம்லீகாயாஃ பலஂ பக்வஂ தத்வத்பேதி து கேவலம் ||௧௬௦|| அம்லஂ ஸமதுரஂ ஹத்யஂ விஶதஂ பக்தரோசநம் | வாதக்நஂ துர்ஜரஂ ப்ரோக்தஂ நாரங்கஸ்ய பலஂ குரு ||௧௬௧|| தஷ்ணாஶூலகபோத்க்லேஶச்சர்திஶ்வாஸநிவாரணம் | வாதஶ்லேஷ்மவிபந்தக்நஂ ஜம்பீரஂ குரு பித்தகத் | ஐராவதஂ தந்தஶடமம்லஂ ஶோணிதபித்தகத் ||௧௬௨||

View original

अम्लं तृषापहं रुच्यं पित्तकृत् करमर्दकम् | वातपित्तहरं वृष्यं प्रियालं गुरु शीतलम् ||१५६|| हृद्यं स्वादु कषायाम्लं भव्यमास्यविशोधनम् | पित्तश्लेष्महरं ग्राहि गुरु विष्टम्भि शीतलम् ||१५७|| पारावतं समधुरं रुच्यमत्यग्निवातनुत् | गरदोषहरं नीपं प्राचीनामलकं तथा ||१५८|| वातापहं तिन्तिडीकमामं पित्तबलासकृत् | ग्राह्युष्णं दीपनं रुच्यं सम्पक्वं कफवातनुत् ||१५९|| तस्मादल्पान्तरगुणं कोशाम्रफलमुच्यते | अम्लीकायाः फलं पक्वं तद्वद्भेदि तु केवलम् ||१६०|| अम्लं समधुरं हृद्यं विशदं भक्तरोचनम् | वातघ्नं दुर्जरं प्रोक्तं नारङ्गस्य फलं गुरु ||१६१|| तृष्णाशूलकफोत्क्लेशच्छर्दिश्वासनिवारणम् | वातश्लेष्मविबन्धघ्नं जम्बीरं गुरु पित्तकृत् | ऐरावतं दन्तशठमम्लं शोणितपित्तकृत् ||१६२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 134 (163) · Śloka 163

க்ஷீரவக்ஷபலஜாம்பவராஜாதநதோதநஶீதபலதிந்துகபகுலதந்வநாஶ்மந்தகாஶ்வகர்ணபல்கு- பரூஷககாங்கேருகீபுஷ்கரவர்திபில்வபிம்பீப்ரபதீநி ||௧௬௩||

View original

क्षीरवृक्षफलजाम्बवराजादनतोदनशीतफलतिन्दुकबकुलधन्वनाश्मन्तकाश्वकर्णफल्गु- परूषकगाङ्गेरुकीपुष्करवर्तिबिल्वबिम्बीप्रभृतीनि ||१६३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 135 (164) · Śloka 164

பலாந்யேதாநி ஶீதாநி கபபித்தஹராணி ச | ஸங்க்ராஹகாணி ரூக்ஷாணி கஷாயமதுராணி ச ||௧௬௪||

View original

फलान्येतानि शीतानि कफपित्तहराणि च | सङ्ग्राहकाणि रूक्षाणि कषायमधुराणि च ||१६४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 136 (164-176) · Śloka 176

க்ஷீரவக்ஷபலஂ தேஷாஂ குரு விஷ்டம்பி ஶீதலம் | கஷாயஂ மதுரஂ ஸாம்லஂ நாதிமாருதகோபநம் ||௧௬௫|| அத்யர்தஂ வாதலஂ க்ராஹி ஜாம்பவஂ கபபித்தஜித் | ஸ்நிக்தஂ ஸ்வாது கஷாயஂ ச ராஜாதநபலஂ குரு ||௧௬௬|| கஷாயஂ மதுரஂ ரூக்ஷஂ தோதநஂ கபவாதஜித் | அம்லோஷ்ணஂ லகு ஸங்க்ராஹி ஸ்நிக்தஂ பித்தாக்நிவர்தநம் ||௧௬௭|| ஆமஂ கஷாயஂ ஸங்க்ராஹி திந்துகஂ வாதகோபநம் | விபாகே குரு ஸம்பக்வஂ மதுரஂ கபபித்தஜித் ||௧௬௮|| மதுரஂ ச கஷாயஂ ச ஸ்நிக்தஂ ஸங்க்ராஹி பாகுலம் | ஸ்திரீகரஂ ச தந்தாநாஂ விஶதஂ பலமுச்யதே ||௧௬௯|| ஸகஷாயஂ ஹிமஂ ஸ்வாது தாந்வநஂ கபவாதஜித் | தத்வத்காங்கேருகஂ வித்யாதஶ்மந்தகபலாநி ச ||௧௭௦|| விஷ்டம்பி மதுரஂ ஸ்நிக்தஂ பல்குஜஂ தர்பணஂ குரு | அத்யம்லமீஷந்மதுரஂ கஷாயாநுரஸஂ லகு ||௧௭௧|| வாதக்நஂ பித்தஜநமாமஂ வித்யாத் பருஷகம் | ததேவ பக்வஂ மதுரஂ வாதபித்தநிபர்ஹணம் ||௧௭௨|| விபாகே மதுரஂ ஶீதஂ ரக்தபித்தப்ரஸாதநம் | பௌஷ்கரஂ ஸ்வாது விஷ்டம்பி பல்யஂ கபகரஂ பலம் ||௧௭௩|| கபாநிலஹரஂ தீக்ஷ்ணஂ ஸ்நிக்தஂ ஸங்க்ராஹி தீபநம் | கடுதிக்தகஷாயோஷ்ணஂ பாலஂ பில்வமுதாஹதம் ||௧௭௪|| வித்யாத்ததேவ ஸம்பக்வஂ மதுராநுரஸஂ குரு | விதாஹி விஷ்டம்பகரஂ தோஷகத் பூதிமாருதம் ||௧௭௫|| பிம்பீபலஂ ஸாஶ்வகர்ணஂ ஸ்தந்யகத் கபபித்தஜித் | தட்தாஹஜ்வரபித்தாஸக்காஸஶ்வாஸக்ஷயாபஹம் ||௧௭௬||

View original

क्षीरवृक्षफलं तेषां गुरु विष्टम्भि शीतलम् | कषायं मधुरं साम्लं नातिमारुतकोपनम् ||१६५|| अत्यर्थं वातलं ग्राहि जाम्बवं कफपित्तजित् | स्निग्धं स्वादु कषायं च राजादनफलं गुरु ||१६६|| कषायं मधुरं रूक्षं तोदनं कफवातजित् | अम्लोष्णं लघु सङ्ग्राहि स्निग्धं पित्ताग्निवर्धनम् ||१६७|| आमं कषायं सङ्ग्राहि तिन्दुकं वातकोपनम् | विपाके गुरु सम्पक्वं मधुरं कफपित्तजित् ||१६८|| मधुरं च कषायं च स्निग्धं सङ्ग्राहि बाकुलम् | स्थिरीकरं च दन्तानां विशदं फलमुच्यते ||१६९|| सकषायं हिमं स्वादु धान्वनं कफवातजित् | तद्वद्गाङ्गेरुकं विद्यादश्मन्तकफलानि च ||१७०|| विष्टम्भि मधुरं स्निग्धं फल्गुजं तर्पणं गुरु | अत्यम्लमीषन्मधुरं कषायानुरसं लघु ||१७१|| वातघ्नं पित्तजनमामं विद्यात् परुषकम् | तदेव पक्वं मधुरं वातपित्तनिबर्हणम् ||१७२|| विपाके मधुरं शीतं रक्तपित्तप्रसादनम् | पौष्करं स्वादु विष्टम्भि बल्यं कफकरं फलम् ||१७३|| कफानिलहरं तीक्ष्णं स्निग्धं सङ्ग्राहि दीपनम् | कटुतिक्तकषायोष्णं बालं बिल्वमुदाहृतम् ||१७४|| विद्यात्तदेव सम्पक्वं मधुरानुरसं गुरु | विदाहि विष्टम्भकरं दोषकृत् पूतिमारुतम् ||१७५|| बिम्बीफलं साश्वकर्णं स्तन्यकृत् कफपित्तजित् | तृड्दाहज्वरपित्तासृक्कासश्वासक्षयापहम् ||१७६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 137 (177) · Śloka 177

தாலநாலிகேரபநஸமோசப்ரபதீநி ||௧௭௭||

View original

तालनालिकेरपनसमोचप्रभृतीनि ||१७७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 138 (178) · Śloka 178

ஸ்வாதுபாகரஸாந்யாஹுர்வாதபித்தஹராணி ச | பலப்ரதாநி ஸ்நிக்தாநி பஂஹணாநி ஹிமாநி ச ||௧௭௮||

View original

स्वादुपाकरसान्याहुर्वातपित्तहराणि च | बलप्रदानि स्निग्धानि बृंहणानि हिमानि च ||१७८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 139 (179-181) · Śloka 181

பலஂ ஸ்வாதுரஸஂ தேஷாஂ தாலஜஂ குரு பித்தஜித் | தத்பீஜஂ ஸ்வாதுபாகஂ து மூத்ரலஂ வாதபித்தஜித் ||௧௭௯|| நாலிகேரஂ குரு ஸ்நிக்தஂ பித்தக்நஂ ஸ்வாது ஶீதலம் | பலமாஂஸப்ரதஂ ஹத்யஂ பஂஹணஂ பஸ்திஶோதநம் ||௧௮௦|| பநஸஂ ஸகஷாயஂ து ஸ்நிக்தஂ ஸ்வாதுரஸஂ குரு | மௌசஂ ஸ்வாதுரஸஂ ப்ரோக்தஂ கஷாயஂ நாதிஶீதலம் | ரக்தபித்தஹரஂ வஷ்யஂ ருச்யஂ ஶ்லேஷ்மகரஂ குரு ||௧௮௧||

View original

फलं स्वादुरसं तेषां तालजं गुरु पित्तजित् | तद्बीजं स्वादुपाकं तु मूत्रलं वातपित्तजित् ||१७९|| नालिकेरं गुरु स्निग्धं पित्तघ्नं स्वादु शीतलम् | बलमांसप्रदं हृद्यं बृंहणं बस्तिशोधनम् ||१८०|| पनसं सकषायं तु स्निग्धं स्वादुरसं गुरु | मौचं स्वादुरसं प्रोक्तं कषायं नातिशीतलम् | रक्तपित्तहरं वृष्यं रुच्यं श्लेष्मकरं गुरु ||१८१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 140 (182) · Śloka 182

த்ராக்ஷாகாஶ்மர்யமதூகபுஷ்பகர்ஜூரப்ரபதீநி ||௧௮௨||

View original

द्राक्षाकाश्मर्यमधूकपुष्पखर्जूरप्रभृतीनि ||१८२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 141 (183) · Śloka 183

ரக்தபித்தஹராண்யாஹுர்குரூணி மதுராணி ச |௧௮௩|

View original

रक्तपित्तहराण्याहुर्गुरूणि मधुराणि च |१८३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 142 (183-186) · Śloka 186

தேஷாஂ த்ராக்ஷா ஸரா ஸ்வர்யா மதுரா ஸ்நிக்தஶீதலா ||௧௮௩|| ரக்தபித்தஜ்வரஶ்வாஸதஷ்ணாதாஹக்ஷயாபஹா | ஹத்யஂ மூத்ரவிபந்தக்நஂ பித்தாஸக்வாதநாஶநம் ||௧௮௪|| கேஶ்யஂ ரஸாயநஂ மேத்யஂ காஶ்மர்யஂ பலமுச்யதே | க்ஷதக்ஷயாபஹஂ ஹத்யஂ ஶீதலஂ தர்பணஂ குரு ||௧௮௫|| ரஸே பாகே ச மதுரஂ கார்ஜூரஂ ரக்தபித்தநுத் | பஂஹணீயமஹத்யஂ ச மதூககுஸுமஂ குரு | வாதபித்தோபஶமநஂ பலஂ தஸ்யோபதிஶ்யதே ||௧௮௬||

View original

तेषां द्राक्षा सरा स्वर्या मधुरा स्निग्धशीतला ||१८३|| रक्तपित्तज्वरश्वासतृष्णादाहक्षयापहा | हृद्यं मूत्रविबन्धघ्नं पित्तासृग्वातनाशनम् ||१८४|| केश्यं रसायनं मेध्यं काश्मर्यं फलमुच्यते | क्षतक्षयापहं हृद्यं शीतलं तर्पणं गुरु ||१८५|| रसे पाके च मधुरं खार्जूरं रक्तपित्तनुत् | बृंहणीयमहृद्यं च मधूककुसुमं गुरु | वातपित्तोपशमनं फलं तस्योपदिश्यते ||१८६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 143 (187) · Śloka 187

வாதாமாக்ஷோடாபிஷுகநிசுலபிசுநிகோசகோருமாணப்ரபதீநி ||௧௮௭||

View original

वातामाक्षोडाभिषुकनिचुलपिचुनिकोचकोरुमाणप्रभृतीनि ||१८७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 144 (188) · Śloka 188

பித்தஶ்லேஷ்மஹராண்யாஹுஃ ஸ்நிக்தோஷ்ணாநி குரூணி ச | பஂஹணாந்யநிலக்நாநி பல்யாநி மதுராணி ச ||௧௮௮||

View original

पित्तश्लेष्महराण्याहुः स्निग्धोष्णानि गुरूणि च | बृंहणान्यनिलघ्नानि बल्यानि मधुराणि च ||१८८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 145 (189) · Śloka 189

கஷாயஂ கபபித்தக்நஂ கிஞ்சித்திக்தஂ ருசிப்ரதம் | ஹத்யஂ ஸுகந்தி விஶதஂ லவலீபலமுச்யதே ||௧௮௯||

View original

कषायं कफपित्तघ्नं किञ्चित्तिक्तं रुचिप्रदम् | हृद्यं सुगन्धि विशदं लवलीफलमुच्यते ||१८९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 146 (190) · Śloka 191

வஸிரஂ ஶீதபாக்யஂ ச ஸாருஷ்கரநிபந்தநம் | விஷ்டம்பி துர்ஜரஂ ரூக்ஷஂ ஶீதலஂ வாதகோபநம் ||௧௯௦|| விபாகே மதுரஂ சாபி ரக்தபித்தப்ரஸாதநந் |௧௯௧|

View original

वसिरं शीतपाक्यं च सारुष्करनिबन्धनम् | विष्टम्भि दुर्जरं रूक्षं शीतलं वातकोपनम् ||१९०|| विपाके मधुरं चापि रक्तपित्तप्रसादनन् |१९१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 147 (191-193) · Śloka 193

ஐராவதஂ தந்தஶடமம்லஂ ஶோணிதபித்தகத் ||௧௯௧|| ஶீதஂ கஷாயஂ மதுரஂ டங்கஂ மாருதகத்குரு | ஸ்நிக்தோஷ்ணஂ திக்தமதுரஂ வாதஶ்லேஷ்மக்நமைங்குதம் ||௧௯௨|| ஶமீபலஂ குரு ஸ்வாது ரூக்ஷோஷ்ணஂ கேஶநாஶநம் | குரு ஶ்லேஷ்மாதகபலஂ கபகந்மதுரஂ ஹிமம் ||௧௯௩||

View original

ऐरावतं दन्तशठमम्लं शोणितपित्तकृत् ||१९१|| शीतं कषायं मधुरं टङ्कं मारुतकृद्गुरु | स्निग्धोष्णं तिक्तमधुरं वातश्लेष्मघ्नमैङ्गुदम् ||१९२|| शमीफलं गुरु स्वादु रूक्षोष्णं केशनाशनम् | गुरु श्लेष्मातकफलं कफकृन्मधुरं हिमम् ||१९३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 148 (194) · Śloka 194

கரீராக்ஷிகபீலூநி தணஶூந்யபலாநி ச | ஸ்வாதுதிக்தகடூஷ்ணாநி கபவாதஹராணி ச ||௧௯௪||

View original

करीराक्षिकपीलूनि तृणशून्यफलानि च | स्वादुतिक्तकटूष्णानि कफवातहराणि च ||१९४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 149 (195) · Śloka 195

திக்தஂ பிந்த்தகரஂ தேஷாஂ ஸரஂ கடுவிபாகி ச | தீக்ஷ்ணோஷ்ணஂ கடுகஂ பீலு ஸஸ்நேஹஂ கபவாதஜித் ||௧௯௫||

View original

तिक्तं पिन्त्तकरं तेषां सरं कटुविपाकि च | तीक्ष्णोष्णं कटुकं पीलु सस्नेहं कफवातजित् ||१९५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 150 (196) · Śloka 196

ஆருஷ்கரஂ தௌவரகஂ கஷாயஂ கடுபாகி ச | உஷ்ணஂ கமிஜ்வராநாஹமேஹோதாவர்தநாஶநம் | குஷ்டகுல்மோதரார்ஶோக்நஂ கடுபாகி ததைவ ச ||௧௯௬||

View original

आरुष्करं तौवरकं कषायं कटुपाकि च | उष्णं कृमिज्वरानाहमेहोदावर्तनाशनम् | कुष्ठगुल्मोदरार्शोघ्नं कटुपाकि तथैव च ||१९६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 151 (197-198) · Śloka 198

கரஞ்ஜகிஂஶுகாரிஷ்டபலஂ ஜந்துப்ரமேஹநுத் | அங்கோலஸ்ய பலஂ விஸ்ரஂ குரு ஶ்லேஷ்மஹரஂ ஹிமம் ||௧௯௭|| ரூக்ஷோஷ்ணஂ கடுகஂ பாகே லகு வாதகபாபஹம் | திக்தமீஷத்விஷஹிதஂ விடங்கஂ கமிநாஶநம் ||௧௯௮||

View original

करञ्जकिंशुकारिष्टफलं जन्तुप्रमेहनुत् | अङ्कोलस्य फलं विस्रं गुरु श्लेष्महरं हिमम् ||१९७|| रूक्षोष्णं कटुकं पाके लघु वातकफापहम् | तिक्तमीषद्विषहितं विडङ्गं कृमिनाशनम् ||१९८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 152 (199) · Śloka 199

வ்ரண்யமுஷ்ணஂ ஸரஂ மேத்யஂ தோஷக்நஂ ஶோபகுஷ்டநுத் | கஷாயஂ தீபநஂ சாம்லஂ சக்ஷுஷ்யஂ சாபயாபலம் ||௧௯௯||

View original

व्रण्यमुष्णं सरं मेध्यं दोषघ्नं शोफकुष्ठनुत् | कषायं दीपनं चाम्लं चक्षुष्यं चाभयाफलम् ||१९९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 153 (200) · Śloka 200

பேதநஂ லகு ரூக்ஷோஷ்ணஂ வைஸ்வர்யக்ரிமிநாஶநம் | சக்ஷுஷ்யஂ ஸ்வாதுபாக்யாக்ஷஂ கஷாயஂ கபபித்தஜித் ||௨௦௦||

View original

भेदनं लघु रूक्षोष्णं वैस्वर्यक्रिमिनाशनम् | चक्षुष्यं स्वादुपाक्याक्षं कषायं कफपित्तजित् ||२००||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 154 (201) · Śloka 201

கபபித்தஹரஂ ரூக்ஷஂ வக்த்ரக்லேதமலாபஹம் | கஷாயமீஷந்மதுரஂ கிஞ்சித் பூகபலஂ ஸரம் ||௨௦௧||

View original

कफपित्तहरं रूक्षं वक्त्रक्लेदमलापहम् | कषायमीषन्मधुरं किञ्चित् पूगफलं सरम् ||२०१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 155 (202) · Śloka 203

ஜாதீகோஶோऽத கர்பூரஂ ஜாதீகடுகயோஃ பலம் | கக்கோ(ங்கோ)லகஂ லவங்கஂ ச திக்தஂ கடு கபாபஹம் ||௨௦௨|| லகு தஷ்ணாபஹஂ வக்த்ரக்லேததௌர்கந்த்யநாஶநம் |௨௦௩|

View original

जातीकोशोऽथ कर्पूरं जातीकटुकयोः फलम् | कक्को(ङ्को)लकं लवङ्गं च तिक्तं कटु कफापहम् ||२०२|| लघु तृष्णापहं वक्त्रक्लेददौर्गन्ध्यनाशनम् |२०३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 156 (203) · Śloka 204

ஸதிக்தஃ ஸுரபிஃ ஶீதஃ கர்பூரோ லகு லேகநஃ ||௨௦௩|| தஷ்ணாயாஂ முகஶோஷே ச வைரஸ்யே சாபி பூஜிதஃ |௨௦௪|

View original

सतिक्तः सुरभिः शीतः कर्पूरो लघु लेखनः ||२०३|| तृष्णायां मुखशोषे च वैरस्ये चापि पूजितः |२०४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 157 (204) · Śloka 204

லதாகஸ்தூரிகா தத்வச்சீதா பஸ்திவிஶோதநீ ||௨௦௪||

View original

लताकस्तूरिका तद्वच्छीता बस्तिविशोधनी ||२०४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 158 (205-207) · Śloka 207

ப்ரியாலமஜ்ஜா மதுரோ வஷ்யஃ பித்தாநிலாபஹஃ | பைபீதகோ மதகரஃ கபமாருதநாஶநஃ ||௨௦௫|| கஷாயமதுரோ மஜ்ஜா கோலாநாஂ பித்தநாஶநஃ | தஷ்ணாச்சர்த்யநிலக்நஶ்ச தத்வதாமலகஸ்ய ச ||௨௦௬|| பீஜபூரகஶம்யாகமஜ்ஜா கோஶாம்ரஸம்பவஃ | ஸ்வாதுபாகோऽக்நிபலதஃ ஸ்நிக்தஃ பித்தாநிலாபஹஃ ||௨௦௭||

View original

प्रियालमज्जा मधुरो वृष्यः पित्तानिलापहः | बैभीतको मदकरः कफमारुतनाशनः ||२०५|| कषायमधुरो मज्जा कोलानां पित्तनाशनः | तृष्णाच्छर्द्यनिलघ्नश्च तद्वदामलकस्य च ||२०६|| बीजपूरकशम्याकमज्जा कोशाम्रसम्भवः | स्वादुपाकोऽग्निबलदः स्निग्धः पित्तानिलापहः ||२०७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 159 (208) · Śloka 208

யஸ்ய யஸ்ய பலஸ்யேஹ வீர்யஂ பவதி யாதஶம் | தஸ்ய தஸ்யைவ வீர்யேண மஜ்ஜாநமபி நிர்திஶேத் ||௨௦௮||

View original

यस्य यस्य फलस्येह वीर्यं भवति यादृशम् | तस्य तस्यैव वीर्येण मज्जानमपि निर्दिशेत् ||२०८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 160 (209) · Śloka 209

பலேஷு பரிபக்வஂ யத்குணவத்ததுதாஹதம் | பில்வாதந்யத்ர விஜ்ஞேயமாமஂ தத்தி குணோத்தரம் | க்ராஹ்யுஷ்ணஂ தீபநஂ தத்தி கஷாயகடுதிக்தகம் ||௨௦௯||

View original

फलेषु परिपक्वं यद्गुणवत्तदुदाहृतम् | बिल्वादन्यत्र विज्ञेयमामं तद्धि गुणोत्तरम् | ग्राह्युष्णं दीपनं तद्धि कषायकटुतिक्तकम् ||२०९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 161 (210) · Śloka 210

வ்யாதிதஂ கமிஜுஷ்டஂ ச பாகாதீதமகாலஜம் | வர்ஜநீயஂ பலஂ ஸர்வமபர்யாகதமேவ ச ||௨௧௦|| இதி பலவர்கஃ |

View original

व्याधितं कृमिजुष्टं च पाकातीतमकालजम् | वर्जनीयं फलं सर्वमपर्यागतमेव च ||२१०|| इति फलवर्गः |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 162 (211) · Śloka 211

அத ஶாகவர்கஃ | ஶாகாந்யத ஊர்த்வஂ வக்ஷ்யாமஃ | தத்ர புஷ்பபலாலாபுகாலிந்தகப்ரபதீநி ||௨௧௧||

View original

अथ शाकवर्गः | शाकान्यत ऊर्ध्वं वक्ष्यामः | तत्र पुष्पफलालाबुकालिन्दकप्रभृतीनि ||२११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 163 (212) · Śloka 212

பித்தக்நாந்யநிலஂ குர்யுஸ்ததா மந்தகபாநி ச | ஸஷ்டமூத்ரபுரீஷாணி ஸ்வாதுபாகரஸாநி ச ||௨௧௨||

View original

पित्तघ्नान्यनिलं कुर्युस्तथा मन्दकफानि च | सृष्टमूत्रपुरीषाणि स्वादुपाकरसानि च ||२१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 164 (213-215) · Śloka 215

பித்தக்நஂ தேஷு கூஷ்மாண்டஂ பாலஂ மத்யஂ கபாவஹம் | ஶுக்லஂ லகூஷ்ணஂ ஸக்ஷாரஂ தீபநஂ பஸ்திஶோதநம் ||௨௧௩|| ஸர்வதோஷஹரஂ ஹத்யஂ பத்யஂ சேதோவிகாரிணாம் | தஷ்டிஶுக்ரக்ஷயகரஂ காலிந்தஂ கபவாதகத் ||௨௧௪|| அலாபுர்பிந்நவிட்கா து ரூக்ஷா குர்வ்யதிஶீதலா | திக்தாலாபுரஹத்யா து வாமிநீ வாதபித்தஜித் ||௨௧௫||

View original

पित्तघ्नं तेषु कूष्माण्डं बालं मध्यं कफावहम् | शुक्लं लघूष्णं सक्षारं दीपनं बस्तिशोधनम् ||२१३|| सर्वदोषहरं हृद्यं पथ्यं चेतोविकारिणाम् | दृष्टिशुक्रक्षयकरं कालिन्दं कफवातकृत् ||२१४|| अलाबुर्भिन्नविट्का तु रूक्षा गुर्व्यतिशीतला | तिक्तालाबुरहृद्या तु वामिनी वातपित्तजित् ||२१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 165 (216) · Śloka 216

த்ரபுஸைர்வாருகர்காருகஶீர்ணவந்தப்ரபதீநி ||௨௧௬||

View original

त्रपुसैर्वारुकर्कारुकशीर्णवृन्तप्रभृतीनि ||२१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 166 (217) · Śloka 217

ஸ்வாதுதிக்தரஸாந்யாஹுஃ கபவாதகராணி ச | ஸஷ்டமூத்ரபுரீஷாணி ரக்தபித்தஹராணி ச ||௨௧௭||

View original

स्वादुतिक्तरसान्याहुः कफवातकराणि च | सृष्टमूत्रपुरीषाणि रक्तपित्तहराणि च ||२१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 167 (218-219) · Śloka 219

பாலஂ ஸநீலஂ த்ரபுஸஂ தேஷாஂ பித்தஹரஂ ஸ்மதம் | தத்பாண்டு கபகஜ்ஜீர்ணமம்லஂ வாதகபாபஹம் ||௨௧௮|| ஏர்வாருகஂ ஸகர்காரு ஸம்பக்வஂ கபவாதகத் | ஸக்ஷாரஂ மதுரஂ ருச்யஂ தீபநஂ நாதிபித்தலம் ||௨௧௯||

View original

बालं सनीलं त्रपुसं तेषां पित्तहरं स्मृतम् | तत्पाण्डु कफकृज्जीर्णमम्लं वातकफापहम् ||२१८|| एर्वारुकं सकर्कारु सम्पक्वं कफवातकृत् | सक्षारं मधुरं रुच्यं दीपनं नातिपित्तलम् ||२१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 168 (220) · Śloka 220

ஸக்ஷாரஂ மதுரஂ சைவ ஶீர்ணவந்தஂ கபாபஹம் | பேதநஂ தீபநஂ ஹத்யமாநாஹாஷ்டீலநுல்லகு ||௨௨௦||

View original

सक्षारं मधुरं चैव शीर्णवृन्तं कफापहम् | भेदनं दीपनं हृद्यमानाहाष्ठीलनुल्लघु ||२२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 169 (221) · Śloka 221

பிப்பலீமரிசஶங்கவேரார்த்ரகஹிங்குஜீரககுஸ்தும்புருஜம்பீரஸுமுகஸுரஸார்ஜகபூஸ்தணஸுகந்தக- காஸமர்தககாலமாலகுடேரகக்ஷவககரபுஷ்பஶிக்ருமதுஶிக்ருபணிஜ்ஜகஸர்ஷபராஜிகாகுலாஹலாவகுத்தகண்டீரதிலபர்ணிகா- வர்ஷாபூசித்ரகமூலகலஶுநகலாயபலாண்டுப்ரபதீநி ||௨௨௧||

View original

पिप्पलीमरिचशृङ्गवेरार्द्रकहिङ्गुजीरककुस्तुम्बुरुजम्बीरसुमुखसुरसार्जकभूस्तृणसुगन्धक- कासमर्दककालमालकुठेरकक्षवकखरपुष्पशिग्रुमधुशिग्रुफणिज्झकसर्षपराजिकाकुलाहलावगुत्थगण्डीरतिलपर्णिका- वर्षाभूचित्रकमूलकलशुनकलायपलाण्डुप्रभृतीनि ||२२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 170 (222) · Śloka 222

கடூந்யுஷ்ணாநி ருச்யாநி வாதஶ்லேஷ்மஹராணி ச | கதாந்நேஷூபயுஜ்யந்தே ஸஂஸ்காரார்தமநேகதா ||௨௨௨||

View original

कटून्युष्णानि रुच्यानि वातश्लेष्महराणि च | कृतान्नेषूपयुज्यन्ते संस्कारार्थमनेकधा ||२२२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 171 (223) · Śloka 223

தேஷாஂ குர்வீ ஸ்வாதுஶீதா பிப்பல்யார்த்ரா கபாவஹா | ஶுஷ்கா கபாநிலக்நீ ஸா வஷ்யா பித்தாவிரோதிநீ ||௨௨௩||

View original

तेषां गुर्वी स्वादुशीता पिप्पल्यार्द्रा कफावहा | शुष्का कफानिलघ्नी सा वृष्या पित्ताविरोधिनी ||२२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 172 (224-225) · Śloka 225

ஸ்வாதுபாக்யார்த்ரமரிசஂ குரு ஶ்லேஷ்மப்ரஸேகி ச | கடூஷ்ணஂ லகு தச்சுஷ்கமவஷ்யஂ கபவாதஜித் ||௨௨௪|| நாத்யுஷ்ணஂ நாதிஶீதஂ ச வீர்யதோ மரிசஂ ஸிதம் | குணவந்மரிசேப்யஶ்ச சக்ஷுஷ்யஂ ச விஶேஷதஃ ||௨௨௫||

View original

स्वादुपाक्यार्द्रमरिचं गुरु श्लेष्मप्रसेकि च | कटूष्णं लघु तच्छुष्कमवृष्यं कफवातजित् ||२२४|| नात्युष्णं नातिशीतं च वीर्यतो मरिचं सितम् | गुणवन्मरिचेभ्यश्च चक्षुष्यं च विशेषतः ||२२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 173 (226-228) · Śloka 228

நாகரஂ கபவாதக்நஂ விபாகே மதுரஂ கடு | வஷ்யோஷ்ணஂ ரோசநஂ ஹத்யஂ ஸஸ்நேஹஂ லகு தீபநம் ||௨௨௬|| கபாநிலஹரஂ ஸ்வர்யஂ விபந்தாநாஹஶூலநுத் | கடூஷ்ணஂ ரோசநஂ ஹத்யஂ வஷ்யஂ சைவார்த்ரகஂ ஸ்மதம் ||௨௨௭|| லகூஷ்ணஂ பாசநஂ ஹிங்கு தீபநஂ கபவாதஜித் | கடு ஸ்நிக்தஂ ஸரஂ தீக்ஷ்ணஂ ஶூலாஜீர்ணவிபந்தநுத் ||௨௨௮||

View original

नागरं कफवातघ्नं विपाके मधुरं कटु | वृष्योष्णं रोचनं हृद्यं सस्नेहं लघु दीपनम् ||२२६|| कफानिलहरं स्वर्यं विबन्धानाहशूलनुत् | कटूष्णं रोचनं हृद्यं वृष्यं चैवार्द्रकं स्मृतम् ||२२७|| लघूष्णं पाचनं हिङ्गु दीपनं कफवातजित् | कटु स्निग्धं सरं तीक्ष्णं शूलाजीर्णविबन्धनुत् ||२२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 174 (229) · Śloka 230

தீக்ஷ்ணோஷ்ணஂ கடுகஂ பாகே ருச்யஂ பித்தாக்நிவர்தநம் | கடு ஶ்லேஷ்மாநிலஹரஂ கந்தாட்யஂ ஜீரகத்வயம் ||௨௨௯|| காரவீ கரவீ தத்வத்விஜ்ஞேயா ஸோபகுஞ்சிகா |௨௩௦|

View original

तीक्ष्णोष्णं कटुकं पाके रुच्यं पित्ताग्निवर्धनम् | कटु श्लेष्मानिलहरं गन्धाढ्यं जीरकद्वयम् ||२२९|| कारवी करवी तद्वद्विज्ञेया सोपकुञ्चिका |२३०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 175 (230-231) · Śloka 232

பக்ஷ்யவ்யஞ்ஜநபோஜ்யேஷு விவிதேஷ்வவசாரிதா ||௨௩௦|| ஆர்த்ரா குஸ்தும்பரீ குர்யாத் ஸ்வாதுஸௌகந்த்யஹத்யதாம் | ஸா ஶுஷ்கா மதுரா பாகே ஸ்நிக்தா தட்தாஹநாஶநீ ||௨௩௧|| தோஷக்நீ கடுகா கிஞ்சித் திக்தா ஸ்ரோதோவிஶோதநீ |௨௩௨|

View original

भक्ष्यव्यञ्जनभोज्येषु विविधेष्ववचारिता ||२३०|| आर्द्रा कुस्तुम्बरी कुर्यात् स्वादुसौगन्ध्यहृद्यताम् | सा शुष्का मधुरा पाके स्निग्धा तृड्दाहनाशनी ||२३१|| दोषघ्नी कटुका किञ्चित् तिक्ता स्रोतोविशोधनी |२३२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 176 (232-237) · Śloka 237

ஜம்பீரஃ பாசநஸ்தீக்ஷ்ணஃ கமிவாதகபாபஹஃ ||௨௩௨|| ஸுராபிர்தீபநோ ருச்யோ முகவைஶத்யகாரகஃ | கபாநிலவிஷஶ்வாஸகாஸதௌர்கந்த்யநாஶநஃ ||௨௩௩|| பித்தகத் பார்ஶ்வஶூலக்நஃ ஸுரஸஃ ஸமுதாஹதஃ | தத்வத்து ஸுமுகோ ஜ்ஞேயோ விஶேஷாத்கரநாஶநஃ ||௨௩௪|| கபக்நா லகவோ ரூக்ஷாஸ்தீக்ஷ்ணோஷ்ணாஃ பித்தவர்தநாஃ | கடுபாகரஸாஶ்சைவ ஸுரஸார்ஜகபூஸ்தணாஃ ||௨௩௫|| மதுரஃ கபவாதக்நஃ பாசநஃ கண்டஶோதநஃ | விஶேஷதஃ பித்தஹரஃ ஸதிக்தஃ காஸமர்தகஃ ||௨௩௬|| கடுஃ ஸக்ஷாரமதுரஃ ஶிக்ருஸ்திக்தோऽத பிச்சிலஃ | மதுஶிக்ருஃ ஸரஸ்திக்தஃ ஶோபக்நோ தீபநஃ கடுஃ ||௨௩௭||

View original

जम्बीरः पाचनस्तीक्ष्णः कृमिवातकफापहः ||२३२|| सुराभिर्दीपनो रुच्यो मुखवैशद्यकारकः | कफानिलविषश्वासकासदौर्गन्ध्यनाशनः ||२३३|| पित्तकृत् पार्श्वशूलघ्नः सुरसः समुदाहृतः | तद्वत्तु सुमुखो ज्ञेयो विशेषाद्गरनाशनः ||२३४|| कफघ्ना लघवो रूक्षास्तीक्ष्णोष्णाः पित्तवर्धनाः | कटुपाकरसाश्चैव सुरसार्जकभूस्तृणाः ||२३५|| मधुरः कफवातघ्नः पाचनः कण्ठशोधनः | विशेषतः पित्तहरः सतिक्तः कासमर्दकः ||२३६|| कटुः सक्षारमधुरः शिग्रुस्तिक्तोऽथ पिच्छिलः | मधुशिग्रुः सरस्तिक्तः शोफघ्नो दीपनः कटुः ||२३७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 177 (238-239) · Śloka 239

விதாஹி பத்தவிண்மூத்ரஂ ரூக்ஷஂ தீக்ஷ்ணோஷ்ணமேவ ச | த்ரிதோஷஂ ஸார்ஷபஂ ஶாகஂ காண்டீரஂ வேகநாம ச ||௨௩௮|| சித்ரகஸ்திலபர்ணீ ச கபஶோபஹரே லகூ | வர்ஷாபூஃ கபவாதக்நீ ஹிதா ஶோபோதரார்ஶஸாம் ||௨௩௯||

View original

विदाहि बद्धविण्मूत्रं रूक्षं तीक्ष्णोष्णमेव च | त्रिदोषं सार्षपं शाकं गाण्डीरं वेगनाम च ||२३८|| चित्रकस्तिलपर्णी च कफशोफहरे लघू | वर्षाभूः कफवातघ्नी हिता शोफोदरार्शसाम् ||२३९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 178 (240-242) · Śloka 242

கடுதிக்தரஸா ஹத்யா ரோசநீ வஹ்நிதீபநீ | ஸர்வதோஷஹரா லக்வீ கண்ட்யா மூலகபோதிகா ||௨௪௦|| மஹத்தத்குரு விஷ்டம்பி தீக்ஷ்ணமாமஂ த்ரிதோஷகத் | ததேவ ஸ்நேஹஸித்தஂ து பித்தநுத் கபவாதஜித் ||௨௪௧|| த்ரிதோஷஶமநஂ ஶுஷ்கஂ விஷதோஷஹரஂ லகு | விஷ்டம்பி வாதலஂ ஶாகஂ ஶுஷ்கமந்யத்ர மூலகாத் ||௨௪௨||

View original

कटुतिक्तरसा हृद्या रोचनी वह्निदीपनी | सर्वदोषहरा लघ्वी कण्ठ्या मूलकपोतिका ||२४०|| महत्तद्गुरु विष्टम्भि तीक्ष्णमामं त्रिदोषकृत् | तदेव स्नेहसिद्धं तु पित्तनुत् कफवातजित् ||२४१|| त्रिदोषशमनं शुष्कं विषदोषहरं लघु | विष्टम्भि वातलं शाकं शुष्कमन्यत्र मूलकात् ||२४२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 179 (243) · Śloka 243

புஷ்பஂ ச பத்ரஂ ச பலஂ ததைவ யதோத்தரஂ தே குரவஃ ப்ரதிஷ்டாஃ | தேஷாஂ து புஷ்பஂ கபபித்தஹந்த பலஂ நிஹந்யாத் கபமாருதௌ து ||௨௪௩||

View original

पुष्पं च पत्रं च फलं तथैव यथोत्तरं ते गुरवः प्रदिष्टाः | तेषां तु पुष्पं कफपित्तहन्तृ फलं निहन्यात् कफमारुतौ तु ||२४३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 180 (244-248) · Śloka 248

ஸ்நிக்தோஷ்ணதீக்ஷ்ணஃ கடுபிச்சிலஶ்ச குருஃ ஸரஃ ஸ்வாதுரஸஶ்ச பல்யஃ | வஷ்யஶ்ச மேதாஸ்வரவர்ணசக்ஷுர்பக்நாஸ்திஸந்தாநகரோ ரஸோநஃ ||௨௪௪|| ஹத்ரோகஜீர்ணஜ்வரகுக்ஷிஶூலவிபந்தகுல்மாருசிகாஸஶோபாந் | துர்நாமகுஷ்டாநலஸாதஜந்துஸமீரணஶ்வாஸகபாஂஶ்ச ஹந்தி ||௨௪௫|| நாத்யுஷ்ணவீர்யோऽநிலஹா கடுஶ்ச தீக்ஷ்ணோ குருர்நாதிகபாவஹஶ்ச | பலாவஹஃ பித்தகரோऽத கிஞ்சித் பலாண்டுரக்நிஂ ச விவர்தயேத்து ||௨௪௬|| ஸ்நிக்தோ ருசிஷ்யஃ ஸ்திரதாதுகாரீ பல்யோऽத மேதாகபபுஷ்டிதஶ்ச | ஸ்வாதுர்குருஃ ஶோணிதபித்தஶஸ்தஃ ஸபிச்சிலஃ க்ஷீரபலாண்டுருக்தஃ ||௨௪௭|| கலாயஶாகஂ பித்தக்நஂ கபக்நஂ வாதலஂ குரு | கஷாயாநுரஸஂ சைவ விபாகே மதுரஂ ச தத் ||௨௪௮||

View original

स्निग्धोष्णतीक्ष्णः कटुपिच्छिलश्च गुरुः सरः स्वादुरसश्च बल्यः | वृष्यश्च मेधास्वरवर्णचक्षुर्भग्नास्थिसन्धानकरो रसोनः ||२४४|| हृद्रोगजीर्णज्वरकुक्षिशूलविबन्धगुल्मारुचिकासशोफान् | दुर्नामकुष्ठानलसादजन्तुसमीरणश्वासकफांश्च हन्ति ||२४५|| नात्युष्णवीर्योऽनिलहा कटुश्च तीक्ष्णो गुरुर्नातिकफावहश्च | बलावहः पित्तकरोऽथ किञ्चित् पलाण्डुरग्निं च विवर्धयेत्तु ||२४६|| स्निग्धो रुचिष्यः स्थिरधातुकारी बल्योऽथ मेधाकफपुष्टिदश्च | स्वादुर्गुरुः शोणितपित्तशस्तः सपिच्छिलः क्षीरपलाण्डुरुक्तः ||२४७|| कलायशाकं पित्तघ्नं कफघ्नं वातलं गुरु | कषायानुरसं चैव विपाके मधुरं च तत् ||२४८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 181 (249) · Śloka 249

சுச்சூயூதிகாதருணீஜீவந்தீபிம்பீதிகாநதீ(ந்தீ)பல்லாதகச்சகலாந்த்ரீ- வக்ஷாதநீபஞ்ஜீஶால்மலீஶேலுவநஸ்பதிப்ரஸவஶணகர்புதாரகோவிதாரப்ரபதீநி ||௨௪௯||

View original

चुच्चूयूथिकातरुणीजीवन्तीबिम्बीतिकानदी(न्दी)भल्लातकच्छगलान्त्री- वृक्षादनीफञ्जीशाल्मलीशेलुवनस्पतिप्रसवशणकर्बुदारकोविदारप्रभृतीनि ||२४९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 182 (250) · Śloka 250

கஷாயஸ்வாதுதிக்தாநி ரக்தபித்தஹராணி ச | கபக்நாந்யநிலஂ குர்யுஃ ஸங்க்ராஹீணி லகூநி ச ||௨௫௦||

View original

कषायस्वादुतिक्तानि रक्तपित्तहराणि च | कफघ्नान्यनिलं कुर्युः सङ्ग्राहीणि लघूनि च ||२५०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 183 (251-253) · Śloka 253

லகுஃ பாகே ச ஜந்துக்நஃ பிச்சிலோ வ்ரணிநாஂ ஹிதஃ | கஷாயமதுரோ க்ராஹீ சுச்சூஸ்தேஷாஂ த்ரிதோஷஹா ||௨௫௧|| சக்ஷுஷ்யா ஸர்வதோஷக்நீ ஜீவந்தீ ஸமுதாஹதா | வக்ஷாதநீ வாதஹரா, பஞ்ஜீ த்வல்பபலா மதா ||௨௫௨|| க்ஷீரவக்ஷோத்பலாதீநாஂ கஷாயாஃ பல்லவாஃ ஸ்மதாஃ | ஶீதாஃ ஸங்க்ராஹிணஃ ஶஸ்தா ரக்தபித்தாதிஸாரிணாம் ||௨௫௩||

View original

लघुः पाके च जन्तुघ्नः पिच्छिलो व्रणिनां हितः | कषायमधुरो ग्राही चुच्चूस्तेषां त्रिदोषहा ||२५१|| चक्षुष्या सर्वदोषघ्नी जीवन्ती समुदाहृता | वृक्षादनी वातहरा, फञ्जी त्वल्पबला मता ||२५२|| क्षीरवृक्षोत्पलादीनां कषायाः पल्लवाः स्मृताः | शीताः सङ्ग्राहिणः शस्ता रक्तपित्तातिसारिणाम् ||२५३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 184 (254) · Śloka 255

புநர்நவாவருணதர்கார்யுருபூகவத்ஸாதநீபில்வஶாகப்ரபதீநி ||௨௫௪|| உஷ்ணாநி ஸ்வாதுதிக்தாநி வாதப்ரஶமநாநி ச |௨௫௫|

View original

पुनर्नवावरुणतर्कार्युरुबूकवत्सादनीबिल्वशाकप्रभृतीनि ||२५४|| उष्णानि स्वादुतिक्तानि वातप्रशमनानि च |२५५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 185 (255) · Śloka 255

தேஷு பௌநர்நவஂ ஶாகஂ விஶேஷாச்சோபநாஶநம் ||௨௫௫||

View original

तेषु पौनर्नवं शाकं विशेषाच्छोफनाशनम् ||२५५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 186 (256) · Śloka 256

தண்டுலீயகோபோதகாऽஶ்வபலாசில்லீபாலங்க்யாவாஸ்தூகப்ரபதீநி ||௨௫௬||

View original

तण्डुलीयकोपोदकाऽश्वबलाचिल्लीपालङ्क्यावास्तूकप्रभृतीनि ||२५६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 187 (257) · Śloka 257

ஸஷ்டமூத்ரபுரீஷாணி ஸக்ஷாரமதுராணி ச | மந்தவாதகபாந்யாஹூ ரக்தபித்தஹராணி ச ||௨௫௭||

View original

सृष्टमूत्रपुरीषाणि सक्षारमधुराणि च | मन्दवातकफान्याहू रक्तपित्तहराणि च ||२५७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 188 (258-261) · Śloka 261

மதுரோ ரஸபாகாப்யாஂ ரக்தபித்தமதாபஹஃ | தேஷாஂ ஶீததமோ ரூக்ஷஸ்தண்டுலீயோ விஷாபஹஃ ||௨௫௮|| ஸ்வாதுபாகரஸா வஷ்யா வாதபித்தமதாபஹா | உபோதகா ஸரா ஸ்நிக்தா பல்யா ஶ்லேஷ்மகரீ ஹிமா ||௨௫௯|| கடுர்விபாகே கமிஹா மேதாக்நிபலவர்தநஃ | ஸக்ஷாரஃ ஸர்வதோஷக்நோ வாஸ்தூகோ ரோசநஃ ஸரஃ ||௨௬௦|| சில்லீ வாஸ்தூகவஜ்ஜ்ஞேயா பாலங்க்யா தண்டுலீயவத் | வாதகத்பத்தவிண்மூத்ரா ரூக்ஷா பித்தகபே ஹிதா | ஶாகமாஶ்வபலஂ ரூக்ஷஂ பத்தவிண்மூத்ரமாருதம் ||௨௬௧||

View original

मधुरो रसपाकाभ्यां रक्तपित्तमदापहः | तेषां शीततमो रूक्षस्तण्डुलीयो विषापहः ||२५८|| स्वादुपाकरसा वृष्या वातपित्तमदापहा | उपोदका सरा स्निग्धा बल्या श्लेष्मकरी हिमा ||२५९|| कटुर्विपाके कृमिहा मेधाग्निबलवर्धनः | सक्षारः सर्वदोषघ्नो वास्तूको रोचनः सरः ||२६०|| चिल्ली वास्तूकवज्ज्ञेया पालङ्क्या तण्डुलीयवत् | वातकृद्बद्धविण्मूत्रा रूक्षा पित्तकफे हिता | शाकमाश्वबलं रूक्षं बद्धविण्मूत्रमारुतम् ||२६१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 189 (262) · Śloka 262

மண்டூகபர்ணீஸப்தலாஸுநிஷண்ணகஸுவர்சலாபிப்பலீகுடூசீகோஜிஹ்வா- காகமாசீப்ரபுந்நாடாவல்குஜஸதீநபஹதீகண்டகாரிகாபல- படோலவார்தாககாரவேல்லககடுகிகாகேபு(ம்பு)கோருபூகபர்படககிராததிக்த- கர்கோடகாரிஷ்டகோஶாதகீவேத்ரகரீராடரூஷகார்கபுஷ்பீப்ரபதீநி ||௨௬௨||

View original

मण्डूकपर्णीसप्तलासुनिषण्णकसुवर्चलापिप्पलीगुडूचीगोजिह्वा- काकमाचीप्रपुन्नाडावल्गुजसतीनबृहतीकण्टकारिकाफल- पटोलवार्ताककारवेल्लककटुकिकाकेबु(म्बु)कोरुबूकपर्पटककिराततिक्त- कर्कोटकारिष्टकोशातकीवेत्रकरीराटरूषकार्कपुष्पीप्रभृतीनि ||२६२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 190 (263) · Śloka 263

ரக்தபித்தஹராண்யாஹுர்ஹத்யாநி ஸுலகூநி ச | குஷ்டமேஹஜ்வரஶ்வாஸகாஸாருசிஹராணி ச ||௨௬௩||

View original

रक्तपित्तहराण्याहुर्हृद्यानि सुलघूनि च | कुष्ठमेहज्वरश्वासकासारुचिहराणि च ||२६३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 191 (264-271) · Śloka 271

கஷாயா து ஹிதா பித்தே ஸ்வாதுபாகரஸா ஹிமா | லக்வீ மண்டூகபர்ணீ து தத்வத்கோஜிஹ்விகா மதா ||௨௬௪|| அவிதாஹீ த்ரிதோஷக்நஃ ஸங்க்ராஹீ ஸுநிஷண்ணகஃ | அவல்குஜஃ கடுஃ பாகே திக்தஃ பித்தகபாபஹஃ ||௨௬௫|| ஈஷத்திக்தஂ த்ரிதோஷக்நஂ ஶாகஂ கடு ஸதீநஜம் | நாத்யுஷ்ணஶீதஂ குஷ்டக்நஂ காகமாச்யாஸ்து தத்விதம் ||௨௬௬|| கண்டூகுஷ்டகமிக்நாநி கபவாதஹராணி ச | பலாநி பஹதீநாஂ து கடுதிக்தலகூநி ச ||௨௬௭|| கபபித்தஹரஂ வ்ரண்யமுஷ்ணஂ திக்தமவாதலம் | படோலஂ கடுகஂ பாகே வஷ்யஂ ரோசநதீபநம் ||௨௬௮|| கபவாதஹரஂ திக்தஂ ரோசநஂ கடுகஂ லகு | வார்தாகஂ தீபநஂ ப்ரோக்தஂ ஜீர்ணஂ ஸக்ஷாரபித்தலம் | தத்வத் கர்கோடகஂ வித்யாத் காரவேல்லகமேவ ச ||௨௬௯|| ஆடரூஷகவேத்ராக்ரகுடூசீநிம்பபர்படாஃ | கிராததிக்தஸஹிதாஸ்திக்தாஃ பித்தகபாபஹாஃ ||௨௭௦|| கபாபஹஂ ஶாகமுக்தஂ வருணப்ரபுநாட(ட)யோஃ | ரூக்ஷஂ லகு ச ஶீதஂ ச வாதபித்தப்ரகோபணம் ||௨௭௧||

View original

कषाया तु हिता पित्ते स्वादुपाकरसा हिमा | लघ्वी मण्डूकपर्णी तु तद्वद्गोजिह्विका मता ||२६४|| अविदाही त्रिदोषघ्नः सङ्ग्राही सुनिषण्णकः | अवल्गुजः कटुः पाके तिक्तः पित्तकफापहः ||२६५|| ईषत्तिक्तं त्रिदोषघ्नं शाकं कटु सतीनजम् | नात्युष्णशीतं कुष्ठघ्नं काकमाच्यास्तु तद्विधम् ||२६६|| कण्डूकुष्ठकृमिघ्नानि कफवातहराणि च | फलानि बृहतीनां तु कटुतिक्तलघूनि च ||२६७|| कफपित्तहरं व्रण्यमुष्णं तिक्तमवातलम् | पटोलं कटुकं पाके वृष्यं रोचनदीपनम् ||२६८|| कफवातहरं तिक्तं रोचनं कटुकं लघु | वार्ताकं दीपनं प्रोक्तं जीर्णं सक्षारपित्तलम् | तद्वत् कर्कोटकं विद्यात् कारवेल्लकमेव च ||२६९|| आटरूषकवेत्राग्रगुडूचीनिम्बपर्पटाः | किराततिक्तसहितास्तिक्ताः पित्तकफापहाः ||२७०|| कफापहं शाकमुक्तं वरुणप्रपुनाड(ट)योः | रूक्षं लघु च शीतं च वातपित्तप्रकोपणम् ||२७१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 192 (272-273) · Śloka 273

தீபநஂ காலஶாகஂ து கரதோஷஹரஂ கடு | கௌஸும்பஂ மதுரஂ ரூக்ஷமுஷ்ணஂ ஶ்லேஷ்மஹரஂ லகு ||௨௭௨|| வாதலஂ நாலிகாஶாகஂ பித்தக்நஂ மதுரஂ ச தத் | க்ரஹண்யர்ஶோவிகாரக்நீ ஸாம்லா வாதகபே ஹிதா | உஷ்ணா கஷாயமதுரா சாங்கேரீ சாக்நிதீபநீ ||௨௭௩||

View original

दीपनं कालशाकं तु गरदोषहरं कटु | कौसुम्भं मधुरं रूक्षमुष्णं श्लेष्महरं लघु ||२७२|| वातलं नालिकाशाकं पित्तघ्नं मधुरं च तत् | ग्रहण्यर्शोविकारघ्नी साम्ला वातकफे हिता | उष्णा कषायमधुरा चाङ्गेरी चाग्निदीपनी ||२७३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 193 (274) · Śloka 274

லோணிகாஜாதுகத்ரிபர்ணிகாபத்தூரஜீவகஸுவர்சலாடுடுரககுதும்பககுடிஞ்ஜரகுந்தலிகாகுரண்டிகாப்ரபதயஃ ||௨௭௪||

View original

लोणिकाजातुकत्रिपर्णिकापत्तूरजीवकसुवर्चलाडुडुरककुतुम्बककुठिञ्जरकुन्तलिकाकुरण्टिकाप्रभृतयः ||२७४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 194 (275) · Śloka 275

ஸ்வாதுபாகரஸாஃ ஶீதாஃ கபக்நா நாதிபித்தலாஃ | லவணாநுரஸா ரூக்ஷாஃ ஸக்ஷாரா வாதலாஃ ஸராஃ ||௨௭௫||

View original

स्वादुपाकरसाः शीताः कफघ्ना नातिपित्तलाः | लवणानुरसा रूक्षाः सक्षारा वातलाः सराः ||२७५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 195 (276) · Śloka 276

ஸ்வாதுதிக்தா குந்தலிகா கஷாயா ஸகுரண்டிகா |௨௭௬|

View original

स्वादुतिक्ता कुन्तलिका कषाया सकुरण्टिका |२७६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 196 (276) · Śloka 276

ஸங்க்ராஹி ஶீதலஂ சாபி லகு தோஷாபஹஂ ததா | ராஜக்ஷவகஶாகஂ து ஶடீஶாகஂ ச தத்விதம் ||௨௭௬||

View original

सङ्ग्राहि शीतलं चापि लघु दोषापहं तथा | राजक्षवकशाकं तु शटीशाकं च तद्विधम् ||२७६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 197 (277) · Śloka 277

ஸ்வாதுபாகரஸஂ ஶாகஂ துர்ஜரஂ ஹரிமந்தஜம் |௨௭௭|

View original

स्वादुपाकरसं शाकं दुर्जरं हरिमन्थजम् |२७७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 198 (277) · Śloka 277

பேதநஂ மதுரஂ ரூக்ஷஂ காலாயமதிவாதலம் ||௨௭௭||

View original

भेदनं मधुरं रूक्षं कालायमतिवातलम् ||२७७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 199 (278) · Śloka 278

ஸ்ரஂஸநஂ கடுகஂ பாகே லகு வாதகபாபஹம் | ஶோபக்நமுஷ்ணவீர்யஂ ச பத்ரஂ பூதிகரஞ்ஜஜம் ||௨௭௮||

View original

स्रंसनं कटुकं पाके लघु वातकफापहम् | शोफघ्नमुष्णवीर्यं च पत्रं पूतिकरञ्जजम् ||२७८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 200 (279-280) · Śloka 280

தாம்பூலபத்ரஂ தீக்ஷ்ணோஷ்ணஂ கடு பித்தப்ரகோபணம் | ஸுகந்தி விஶதஂ திக்தஂ ஸ்வர்யஂ வாதகபாபஹம் ||௨௭௯|| ஸ்ரஂஸநஂ கடுகஂ பாகே கஷாயஂ வஹ்நிதீபநம் | வக்த்ரகண்டூமலக்லேததௌர்கந்த்யாதிவிஶோதநம் ||௨௮௦||

View original

ताम्बूलपत्रं तीक्ष्णोष्णं कटु पित्तप्रकोपणम् | सुगन्धि विशदं तिक्तं स्वर्यं वातकफापहम् ||२७९|| स्रंसनं कटुकं पाके कषायं वह्निदीपनम् | वक्त्रकण्डूमलक्लेददौर्गन्ध्यादिविशोधनम् ||२८०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 201 (281) · Śloka 281

அத புஷ்பவர்கஃ | கோவிதாரஶணஶால்மலீபுஷ்பாணி மதுராணி மதுரவிபாகாநி ரக்தபித்தஹராணி ச; வஷாகஸ்த்யயோஃ புஷ்பாணி திக்தாநி கடுவிபாகாநி க்ஷயகாஸாபஹாநி ச ||௨௮௧||

View original

अथ पुष्पवर्गः | कोविदारशणशाल्मलीपुष्पाणि मधुराणि मधुरविपाकानि रक्तपित्तहराणि च; वृषागस्त्ययोः पुष्पाणि तिक्तानि कटुविपाकानि क्षयकासापहानि च ||२८१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 202 (282) · Śloka 282

ஆகஸ்த்யஂ நாதிஶீதோஷ்ணஂ நக்தாந்தாநாஂ ப்ரஶஸ்யதே ||௨௮௨||

View original

आगस्त्यं नातिशीतोष्णं नक्तान्धानां प्रशस्यते ||२८२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 203 (283) · Śloka 283

கரீரகுஸுமாநி கடுவிபாகாநி வாதஹராணி ஸஷ்டமூத்ரபுரீஷாணி ச ||௨௮௩||

View original

करीरकुसुमानि कटुविपाकानि वातहराणि सृष्टमूत्रपुरीषाणि च ||२८३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 204 (284) · Śloka 284

ரக்தவக்ஷஸ்ய நிம்பஸ்ய முஷ்ககார்காஸநஸ்ய ச | கபபித்தஹரஂ புஷ்பஂ குஷ்டக்நஂ குடஜஸ்ய ச ||௨௮௪||

View original

रक्तवृक्षस्य निम्बस्य मुष्ककार्कासनस्य च | कफपित्तहरं पुष्पं कुष्ठघ्नं कुटजस्य च ||२८४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 205 (285) · Śloka 285

ஸதிக்தஂ மதுரஂ ஶீதஂ பத்மஂ பித்தகபாபஹம் | மதுரஂ பிச்சிலஂ ஸ்நிக்தஂ குமுதஂ ஹ்லாதி ஶீதலம் | தஸ்மாதல்பாந்தரகுணே வித்யாத் குவலயோத்பலே ||௨௮௫||

View original

सतिक्तं मधुरं शीतं पद्मं पित्तकफापहम् | मधुरं पिच्छिलं स्निग्धं कुमुदं ह्लादि शीतलम् | तस्मादल्पान्तरगुणे विद्यात् कुवलयोत्पले ||२८५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 206 (286) · Śloka 286

ஸிந்துவாரஂ விஜாநீயாத்திமஂ பித்தவிநாஶநம் |௨௮௬|

View original

सिन्धुवारं विजानीयाद्धिमं पित्तविनाशनम् |२८६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 207 (286) · Śloka 286

மாலதீமல்லிகே திக்தே ஸௌரப்யாத் பித்தநாஶநே ||௨௮௬||

View original

मालतीमल्लिके तिक्ते सौरभ्यात् पित्तनाशने ||२८६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 208 (287) · Śloka 287

ஸுகந்தி விஶதஂ ஹத்யஂ பாகுலஂ பாடலாநி ச | ஶ்லேஷ்மபித்தவிஷக்நஂ து நாகஂ தத்வச்ச குங்குமம் ||௨௮௭||

View original

सुगन्धि विशदं हृद्यं बाकुलं पाटलानि च | श्लेष्मपित्तविषघ्नं तु नागं तद्वच्च कुङ्कुमम् ||२८७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 209 (288) · Śloka 288

சம்பகஂ ரக்தபித்தக்நஂ ஶீதோஷ்ணஂ கபநாஶநம் | கிஂஶுகஂ கபபித்தக்நஂ தத்வதேவ குரண்டகம் ||௨௮௮||

View original

चम्पकं रक्तपित्तघ्नं शीतोष्णं कफनाशनम् | किंशुकं कफपित्तघ्नं तद्वदेव कुरण्टकम् ||२८८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 210 (289) · Śloka 289

யதாவக்ஷஂ விஜாநீயாத் புஷ்பஂ வக்ஷோசிதஂ ததா |௨௮௯|

View original

यथावृक्षं विजानीयात् पुष्पं वृक्षोचितं तथा |२८९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 211 (289) · Śloka 289

மதுஶிக்ருகரீராணி கடூநி ஶ்லேஷ்மஹராணி ச ||௨௮௯||

View original

मधुशिग्रुकरीराणि कटूनि श्लेष्महराणि च ||२८९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 212 (290) · Śloka 290

க்ஷவககுலேவரவஂஶகரீரப்ரபதீநி கபகராணி ஸஷ்டமூத்ரபுரீஷாணி ச ||௨௯௦||

View original

क्षवककुलेवरवंशकरीरप्रभृतीनि कफकराणि सृष्टमूत्रपुरीषाणि च ||२९०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 213 (291-292) · Śloka 292

க்ஷவகஂ கமிலஂ தேஷு ஸ்வாதுபாகஂ ஸபிச்சலம் | விஸ்யந்தி வாதலஂ நாதிபித்தஶ்லேஷ்மகரஂ ச தத் ||௨௯௧|| வேணோஃ கரீராஃ கபலா மதுரா ரஸபாகதஃ | விதாஹிநோ வாதகராஃ ஸகஷாயா விரூக்ஷணாஃ ||௨௯௨||

View original

क्षवकं कृमिलं तेषु स्वादुपाकं सपिच्छलम् | विस्यन्दि वातलं नातिपित्तश्लेष्मकरं च तत् ||२९१|| वेणोः करीराः कफला मधुरा रसपाकतः | विदाहिनो वातकराः सकषाया विरूक्षणाः ||२९२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 214 (293) · Śloka 293

உத்பிதாநி பலாலேக்ஷுகரீஷவேணுக்ஷிதிஜாநி | தத்ர பலாலஜாதஂ மதுரஂ மதுரவிபாகஂ ரூக்ஷஂ தோஷப்ரஶமநஂ ச | இக்ஷுஜஂ மதுரஂ கஷாயாநுரஸஂ கடுபாகஂ ஶீதலஂ ச | தத்வதேவோஷ்ணஂ காரீஷஂ கஷாயஂ வாதகோபநஂ ச, (வேணுஜாதஂ கஷாயஂ வாதகோபநஂ ச,) பூமிஜஂ குரு நாதிவாதலஂ பூமிதஶ்சாஸ்யாநுரஸஃ ||௨௯௩||

View original

उद्भिदानि पलालेक्षुकरीषवेणुक्षितिजानि | तत्र पलालजातं मधुरं मधुरविपाकं रूक्षं दोषप्रशमनं च | इक्षुजं मधुरं कषायानुरसं कटुपाकं शीतलं च | तद्वदेवोष्णं कारीषं कषायं वातकोपनं च, (वेणुजातं कषायं वातकोपनं च,) भूमिजं गुरु नातिवातलं भूमितश्चास्यानुरसः ||२९३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 215 (294) · Śloka 294

பிண்யாகதிலகல்கஸ்தூணிகாஶுஷ்கஶாகாநி ஸர்வதோஷப்ரகோபணாநி ||௨௯௪||

View original

पिण्याकतिलकल्कस्थूणिकाशुष्कशाकानि सर्वदोषप्रकोपणानि ||२९४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 216 (295) · Śloka 295

விஷ்டம்பிநஃ ஸ்மதாஃ ஸர்வே வடகா வாதகோபநாஃ |௨௯௫|

View original

विष्टम्भिनः स्मृताः सर्वे वटका वातकोपनाः |२९५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 217 (295) · Śloka 295

ஸிண்டாகீ வாதலா ஸார்த்ரா ருசிஷ்யாऽநலதீபநீ ||௨௯௫||

View original

सिण्डाकी वातला सार्द्रा रुचिष्याऽनलदीपनी ||२९५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 218 (296) · Śloka 296

விட்பேதி குரு ரூக்ஷஂ ச ப்ராயோ விஷ்டம்பி துர்ஜரம் | ஸகஷாயஂ ச ஸர்வஂ ஹி ஸ்வாது ஶாகமுதாஹதம் | புஷ்பஂ பத்ரஂ பலஂ நாலஂ கந்தாஶ்ச குரவஃ க்ரமாத் ||௨௯௬||

View original

विड्भेदि गुरु रूक्षं च प्रायो विष्टम्भि दुर्जरम् | सकषायं च सर्वं हि स्वादु शाकमुदाहृतम् | पुष्पं पत्रं फलं नालं कन्दाश्च गुरवः क्रमात् ||२९६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 219 (297) · Śloka 297

கர்கஶஂ பரிஜீர்ணஂ ச கமிஜுஷ்டமதேஶஜம் | வர்ஜயேத் பத்ரஶாகஂ தத்யதகாலவிரோஹி ச ||௨௯௭|| இதி ஶாகவர்கஃ |

View original

कर्कशं परिजीर्णं च कृमिजुष्टमदेशजम् | वर्जयेत् पत्रशाकं तद्यदकालविरोहि च ||२९७|| इति शाकवर्गः |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 220 (298) · Śloka 298

அத கந்தவர்கஃ | கந்தாநாத ஊர்த்வஂ வக்ஷ்யாமஃ- விதாரீகந்தஶதாவரீபிஸமணாலஶங்காடககஶேருகபிண்டாலுகமத்வாலுக- ஹஸ்த்யாலுககாஷ்டாலுகஶங்காலுகரக்தாலுகேந்தீவரோத்பலகந்தப்ரபதீநி ||௨௯௮||

View original

अथ कन्दवर्गः | कन्दानात ऊर्ध्वं वक्ष्यामः- विदारीकन्दशतावरीबिसमृणालशृङ्गाटककशेरुकपिण्डालुकमध्वालुक- हस्त्यालुककाष्ठालुकशङ्खालुकरक्तालुकेन्दीवरोत्पलकन्दप्रभृतीनि ||२९८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 221 (299) · Śloka 299

ரக்தபித்தஹராண்யாஹுஃ ஶீதாநி மதுராணி ச | குரூணி பஹுஶுக்ராணி ஸ்தந்யவத்திகராணி ச ||௨௯௯||

View original

रक्तपित्तहराण्याहुः शीतानि मधुराणि च | गुरूणि बहुशुक्राणि स्तन्यवृद्धिकराणि च ||२९९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 222 (300-302) · Śloka 302

மதுரோ பஂஹணோ வஷ்யஃ ஶீதஃ ஸ்வர்யோऽதிமூத்ரலஃ | விதாரீகந்தோ பல்யஶ்ச பித்தவாதஹரஶ்ச ஸஃ ||௩௦௦|| வாதபித்தஹரீ வஷ்யா ஸ்வாதுதிக்தா ஶதாவரீ | மஹதீ சைவ ஹத்யா ச மேதாக்நிபலவர்திநீ ||௩௦௧|| க்ரஹண்யர்ஶோவிகாரக்நீ வஷ்யா ஶீதா ரஸாயநீ | கபபித்தஹராஸ்திக்தாஸ்தஸ்யா ஏவாங்குராஃ ஸ்மதாஃ ||௩௦௨||

View original

मधुरो बृंहणो वृष्यः शीतः स्वर्योऽतिमूत्रलः | विदारीकन्दो बल्यश्च पित्तवातहरश्च सः ||३००|| वातपित्तहरी वृष्या स्वादुतिक्ता शतावरी | महती चैव हृद्या च मेधाग्निबलवर्धिनी ||३०१|| ग्रहण्यर्शोविकारघ्नी वृष्या शीता रसायनी | कफपित्तहरास्तिक्तास्तस्या एवाङ्कुराः स्मृताः ||३०२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 223 (303-304) · Śloka 305

அவிதாஹி பிஸஂ ப்ரோக்தஂ ரக்தபித்தப்ரஸாதநம் | விஷ்டம்பி துர்ஜரஂ ரூக்ஷஂ விரஸஂ மாருதாவஹம் ||௩௦௩|| குரூ விஷ்டம்பிஶீதௌ ச ஶங்காடககஶேருகௌ | பிண்டாலுகஂ கபகரஂ குரு வாதப்ரகோபணம் ||௩௦௪|| ஸுரேந்த்ரகந்தஃ ஶ்லேஷ்மக்நோ விபாகே கடு பித்தகத் |௩௦௫|

View original

अविदाहि बिसं प्रोक्तं रक्तपित्तप्रसादनम् | विष्टम्भि दुर्जरं रूक्षं विरसं मारुतावहम् ||३०३|| गुरू विष्टम्भिशीतौ च शृङ्गाटककशेरुकौ | पिण्डालुकं कफकरं गुरु वातप्रकोपणम् ||३०४|| सुरेन्द्रकन्दः श्लेष्मघ्नो विपाके कटु पित्तकृत् |३०५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 224 (305) · Śloka 305

வேணோஃ கரீரா குரவஃ கபமாருதகோபநாஃ ||௩௦௫||

View original

वेणोः करीरा गुरवः कफमारुतकोपनाः ||३०५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 225 (306) · Śloka 306

ஸ்தூலஸூரணமாணகப்ரபதயஃ கந்தா ஈஷத்கஷாயாஃ கடுகா ரூக்ஷா விஷ்டம்பிநோ குரவஃ கபவாதலாஃ பித்தஹராஶ்ச ||௩௦௬||

View original

स्थूलसूरणमाणकप्रभृतयः कन्दा ईषत्कषायाः कटुका रूक्षा विष्टम्भिनो गुरवः कफवातलाः पित्तहराश्च ||३०६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 226 (307) · Śloka 307

மாந(ண)கஂ ஸ்வாது ஶீதஂ ச குரு சாபி ப்ரகீர்திதம் | ஸ்தூலகந்தஸ்து நாத்யுஷ்ணஃ ஸூரணோ குதகீலஹா ||௩௦௭||

View original

मान(ण)कं स्वादु शीतं च गुरु चापि प्रकीर्तितम् | स्थूलकन्दस्तु नात्युष्णः सूरणो गुदकीलहा ||३०७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 227 (308-309) · Śloka 309

குமுதோத்பலபத்மாநாஂ கந்தா மாருதகோபநாஃ | கஷாயாஃ பித்தஶமநா விபாகே மதுரா ஹிமாஃ ||௩௦௮|| வாராஹகந்தஃ ஶ்லேஷ்மக்நஃ கடுகோ ரஸபாகதஃ | மேஹகுஷ்டகமிஹரோ பல்யோ வஷ்யோ ரஸாயநஃ ||௩௦௯||

View original

कुमुदोत्पलपद्मानां कन्दा मारुतकोपनाः | कषायाः पित्तशमना विपाके मधुरा हिमाः ||३०८|| वाराहकन्दः श्लेष्मघ्नः कटुको रसपाकतः | मेहकुष्ठकृमिहरो बल्यो वृष्यो रसायनः ||३०९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 228 (310) · Śloka 310

தாலநாரிகேலகர்ஜூரப்ரபதீநாஂ மஸ்தகமஜ்ஜாநஃ ||௩௧௦||

View original

तालनारिकेलखर्जूरप्रभृतीनां मस्तकमज्जानः ||३१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 229 (311) · Śloka 311

ஸ்வாதுபாகரஸாநாஹூ ரக்தபித்தஹராஂஸ்ததா | ஶுக்ரலாநநிலக்நாஂஶ்ச கபவத்திகராநபி ||௩௧௧||

View original

स्वादुपाकरसानाहू रक्तपित्तहरांस्तथा | शुक्रलाननिलघ्नांश्च कफवृद्धिकरानपि ||३११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 230 (312) · Śloka 312

பாலஂ ஹ்யநார்தவஂ ஜீர்ணஂ வ்யாதிதஂ க்ரிமிபக்ஷிதம் | கந்தஂ விவர்ஜயேத் ஸர்வஂ யோ வா ஸம்யங்ந ரோஹதி ||௩௧௨||

View original

बालं ह्यनार्तवं जीर्णं व्याधितं क्रिमिभक्षितम् | कन्दं विवर्जयेत् सर्वं यो वा सम्यङ्न रोहति ||३१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 231 (313) · Śloka 313

அத லவணவர்கஃ | அத லவணாநி- ஸைந்தவஸாமுத்ரவிடஸௌவர்சலரோமகௌத்பிதப்ரபதீநி யதோத்தரமுஷ்ணாநி வாதஹராணி கபபித்தகராணி கடுபாகீநி யதாபூர்வஂ ஸ்நிக்தாநி ஸ்வாதூநி ஸஷ்டமூத்ரபுரீஷாணி சேதி ||௩௧௩||

View original

अथ लवणवर्गः | अथ लवणानि- सैन्धवसामुद्रविडसौवर्चलरोमकौद्भिदप्रभृतीनि यथोत्तरमुष्णानि वातहराणि कफपित्तकराणि कटुपाकीनि यथापूर्वं स्निग्धानि स्वादूनि सृष्टमूत्रपुरीषाणि चेति ||३१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 232 (314-320) · Śloka 320

சக்ஷுஷ்யஂ ஸைந்தவஂ ஹத்யஂ ருச்யஂ லக்வக்நிதீபநம் | ஸ்நிக்தஂ ஸமதுரஂ வஷ்யஂ ஶீதஂ தோஷக்நமுத்தமம் ||௩௧௪|| ஸாமுத்ரஂ மதுரஂ பாகே நாத்யுஷ்ணமவிதாஹி ச | பேதந ஸ்நிக்தமீஷச்ச ஶூலக்நஂ நாதிபித்தலம் ||௩௧௫|| ஸக்ஷாரஂ தீபநஂ ஸூக்ஷ்மஂ ஶூலஹத்ரோகநாஶநம் | ரோசநஂ தீக்ஷ்ணமுஷ்ணஂ ச விடஂ வாதாநுலோமநம் ||௩௧௬|| லகு ஸௌவர்சலஂ பாகே வீர்யோஷ்ணஂ விஶதஂ கடு | குல்மஶூலவிபந்தக்நஂ ஹத்யஂ ஸுரபி ரோசநம் ||௩௧௭|| ரோமகஂ தீக்ஷ்ணமத்யுஷ்ணஂ வ்யவாயி கடுபாகி ச | வாதக்நஂ லகு விஸ்யந்தி ஸூக்ஷ்மஂ விட்பேதி மூத்ரலம் ||௩௧௮|| லகு தீக்ஷ்ணோஷ்ணமுத்க்லேதி ஸூக்ஷ்மஂ வாதாநுலோமநம் | ஸதிக்தஂ கடு ஸக்ஷாரஂ வித்யால்லவணமௌத்பிதம் ||௩௧௯|| கபவாதக்ரிமிக்நஂ ச லேகநஂ பித்தகோபநம் | தீபநஂ பாசநஂ பேதி லவணஂ குடிகாஹ்வயம் ||௩௨௦||

View original

चक्षुष्यं सैन्धवं हृद्यं रुच्यं लघ्वग्निदीपनम् | स्निग्धं समधुरं वृष्यं शीतं दोषघ्नमुत्तमम् ||३१४|| सामुद्रं मधुरं पाके नात्युष्णमविदाहि च | भेदन स्निग्धमीषच्च शूलघ्नं नातिपित्तलम् ||३१५|| सक्षारं दीपनं सूक्ष्मं शूलहृद्रोगनाशनम् | रोचनं तीक्ष्णमुष्णं च विडं वातानुलोमनम् ||३१६|| लघु सौवर्चलं पाके वीर्योष्णं विशदं कटु | गुल्मशूलविबन्धघ्नं हृद्यं सुरभि रोचनम् ||३१७|| रोमकं तीक्ष्णमत्युष्णं व्यवायि कटुपाकि च | वातघ्नं लघु विस्यन्दि सूक्ष्मं विड्भेदि मूत्रलम् ||३१८|| लघु तीक्ष्णोष्णमुत्क्लेदि सूक्ष्मं वातानुलोमनम् | सतिक्तं कटु सक्षारं विद्याल्लवणमौद्भिदम् ||३१९|| कफवातक्रिमिघ्नं च लेखनं पित्तकोपनम् | दीपनं पाचनं भेदि लवणं गुटिकाह्वयम् ||३२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 233 (321) · Śloka 321

ஊஷஸூதஂ வாலுகைலஂ ஶைலமூலாகரோத்பவம் | லவணஂ கடுகஂ சேதி விஹிதஂ கடு சோச்யதே ||௩௨௧||

View original

ऊषसूतं वालुकैलं शैलमूलाकरोद्भवम् | लवणं कटुकं छेदि विहितं कटु चोच्यते ||३२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 234 (322-325) · Śloka 325

யவக்ஷாரஸ்வர்ஜிகாக்ஷாரோஷக்ஷாரபாகிமடங்கணக்ஷாரப்ரபதயஃ | குல்மார்ஶோக்ரஹணீதோஷஶர்கராஶ்மரிநாஶநாஃ | க்ஷாராஸ்து பாசநாஃ ஸர்வே ரக்தபித்தகராஃ ஸராஃ | ஜ்ஞேயௌ வஹ்நிஸமௌ க்ஷாரௌ ஸ்வர்ஜிகாயாவஶூகஜௌ | ஶுக்ரஶ்லேஷ்மவிபந்தார்ஶோகுல்மப்லீஹவிநாஶநௌ ||௩௨௩|| உஷ்ணோऽநிலக்நஃ ப்ரக்லேதீ சோஷக்ஷாரோ பலாபஹஃ | மேதோக்நஃ பாகிமஃ க்ஷாரஸ்தேஷாஂ பஸ்திவிஶோதநஃ ||௩௨௪|| விரூக்ஷணோऽநிலகரஃ ஶ்லேஷ்மக்நஃ பித்ததூஷணஃ | அக்நிதீப்திகரஸ்தீக்ஷ்ணஷ்டங்கணஃ க்ஷார உச்யதே ||௩௨௫||

View original

यवक्षारस्वर्जिकाक्षारोषक्षारपाकिमटङ्कणक्षारप्रभृतयः | गुल्मार्शोग्रहणीदोषशर्कराश्मरिनाशनाः | क्षारास्तु पाचनाः सर्वे रक्तपित्तकराः सराः | ज्ञेयौ वह्निसमौ क्षारौ स्वर्जिकायावशूकजौ | शुक्रश्लेष्मविबन्धार्शोगुल्मप्लीहविनाशनौ ||३२३|| उष्णोऽनिलघ्नः प्रक्लेदी चोषक्षारो बलापहः | मेदोघ्नः पाकिमः क्षारस्तेषां बस्तिविशोधनः ||३२४|| विरूक्षणोऽनिलकरः श्लेष्मघ्नः पित्तदूषणः | अग्निदीप्तिकरस्तीक्ष्णष्टङ्कणः क्षार उच्यते ||३२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 235 (326-330) · Śloka 330

ஸுவர்ணஂ ஸ்வாது ஹத்யஂ ச பஂஹணீயஂ ரஸாயநம் | தோஷத்ரயாபஹஂ ஶீதஂ சக்ஷுஷ்யஂ விஷஸூதநம் ||௩௨௬|| ரூப்யமம்லஂ ஸரஂ ஶீதஂ ஸஸ்நேஹஂ பித்தவாதநுத் | தாம்ரஂ கஷாயஂ மதுரஂ லேகநஂ ஶீதலஂ ஸரம் ||௩௨௭|| ஸதிக்தஂ லேகநஂ காஂஸ்யஂ சக்ஷுஷ்யஂ கபவாதஜித் | வாதகச்சீதலஂ லோஹஂ தஷ்ணாபித்தகபாபஹம் ||௩௨௮|| கடு க்ரிமிக்நஂ லவணஂ த்ரபு ஸீஸஂ ச லேகநம் | முக்தாவித்ருமவஜ்ரேந்த்ரவைதூர்யஸ்படிகாதயஃ ||௩௨௯|| சக்ஷுஷ்யா மணயஃ ஶீதா லேகநா விஷஸூதநாஃ | பவித்ரா தாரணீயாஶ்ச பாப்மாலக்ஷ்மீமலாபஹாஃ ||௩௩௦|| இதி லவணாதிவர்கஃ |

View original

सुवर्णं स्वादु हृद्यं च बृंहणीयं रसायनम् | दोषत्रयापहं शीतं चक्षुष्यं विषसूदनम् ||३२६|| रूप्यमम्लं सरं शीतं सस्नेहं पित्तवातनुत् | ताम्रं कषायं मधुरं लेखनं शीतलं सरम् ||३२७|| सतिक्तं लेखनं कांस्यं चक्षुष्यं कफवातजित् | वातकृच्छीतलं लोहं तृष्णापित्तकफापहम् ||३२८|| कटु क्रिमिघ्नं लवणं त्रपु सीसं च लेखनम् | मुक्ताविद्रुमवज्रेन्द्रवैदूर्यस्फटिकादयः ||३२९|| चक्षुष्या मणयः शीता लेखना विषसूदनाः | पवित्रा धारणीयाश्च पाप्मालक्ष्मीमलापहाः ||३३०|| इति लवणादिवर्गः |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 236 (331) · Śloka 331

தாந்யேஷு மாஂஸேஷு பலேஷு சைவ ஶாகேஷு சாநுக்தமிஹாப்ரமேயாத் | ஆஸ்வாததோ பூதகுணைஶ்ச மத்வா ததாதிஶேத்த்ரவ்யமநல்பபுத்திஃ ||௩௩௧||

View original

धान्येषु मांसेषु फलेषु चैव शाकेषु चानुक्तमिहाप्रमेयात् | आस्वादतो भूतगुणैश्च मत्वा तदादिशेद्द्रव्यमनल्पबुद्धिः ||३३१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 237 (332-339) · Śloka 339

ஷஷ்டிகா யவகோதூமா லோஹிதா யே ச ஶாலயஃ | முத்காடகீமஸூராஶ்ச தாந்யேஷு ப்ரவராஃ ஸ்மதாஃ ||௩௩௨|| லாவதித்திரிஸாரங்ககுரங்கைணகபிஞ்ஜலாஃ | மயூரவர்மிகூர்மாஶ்ச ஶ்ரேஷ்டா மாஂஸகணேஷ்விஹ ||௩௩௩|| தாடிமாமலகஂ த்ராக்ஷா கர்ஜூரஂ ஸபரூஷகம் | ராஜாதநஂ மாதுலுங்கஂ பலவர்கே ப்ரஶஸ்யதே ||௩௩௪|| ஸதீநோ வாஸ்துகஶ்சுச்சூசில்லீமூலகபோதிகாஃ | மண்டூகபர்ணீ ஜீவந்தீ ஶாகவர்கே ப்ரஶஸ்யதே ||௩௩௫|| கவ்யஂ க்ஷீரஂ கதஂ ஶ்ரேஷ்டஂ, ஸைந்தவஂ லவணேஷு ச | தாத்ரீதாடிமமம்லேஷு, பிப்பலீ நாகரஂ கடௌ ||௩௩௬|| திக்தே படோலவார்தாகஂ, மதுரே கதமுச்யதே | க்ஷௌத்ரஂ, பூகபலஂ ஶ்ரேஷ்டஂ கஷாயே ஸபரூஷகம் ||௩௩௭|| ஶர்கரேக்ஷுவிகாரேஷு, பாநே மத்வாஸவௌ ததா | பரிஸஂவத்ஸரஂ தாந்யஂ, மாஂஸஂ வயஸி மத்யமே ||௩௩௮|| அபர்யுஷிதமந்நஂ து ஸஂஸ்கதஂ மாத்ரயா ஶுபம் | பலஂ பர்யாகதஂ, ஶாகமஶுஷ்கஂ தருணஂ நவம் ||௩௩௯||

View original

षष्टिका यवगोधूमा लोहिता ये च शालयः | मुद्गाढकीमसूराश्च धान्येषु प्रवराः स्मृताः ||३३२|| लावतित्तिरिसारङ्गकुरङ्गैणकपिञ्जलाः | मयूरवर्मिकूर्माश्च श्रेष्ठा मांसगणेष्विह ||३३३|| दाडिमामलकं द्राक्षा खर्जूरं सपरूषकम् | राजादनं मातुलुङ्गं फलवर्गे प्रशस्यते ||३३४|| सतीनो वास्तुकश्चुच्चूचिल्लीमूलकपोतिकाः | मण्डूकपर्णी जीवन्ती शाकवर्गे प्रशस्यते ||३३५|| गव्यं क्षीरं घृतं श्रेष्ठं, सैन्धवं लवणेषु च | धात्रीदाडिममम्लेषु, पिप्पली नागरं कटौ ||३३६|| तिक्ते पटोलवार्ताकं, मधुरे घृतमुच्यते | क्षौद्रं, पूगफलं श्रेष्ठं कषाये सपरूषकम् ||३३७|| शर्करेक्षुविकारेषु, पाने मध्वासवौ तथा | परिसंवत्सरं धान्यं, मांसं वयसि मध्यमे ||३३८|| अपर्युषितमन्नं तु संस्कृतं मात्रया शुभम् | फलं पर्यागतं, शाकमशुष्कं तरुणं नवम् ||३३९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 238 (340) · Śloka 341

அத கதாந்நவர்கஃ | அதஃ பரஂ ப்ரவக்ஷ்யாமி கதாந்நகுணவிஸ்தரம் | லாஜமண்டோ விஶுத்தாநாஂ பத்யஃ பாசநதீபநஃ ||௩௪௦|| வாதாநுலோமநோ ஹத்யஃ பிப்பலீநாகராயுதஃ |௩௪௧|

View original

अथ कृतान्नवर्गः | अतः परं प्रवक्ष्यामि कृतान्नगुणविस्तरम् | लाजमण्डो विशुद्धानां पथ्यः पाचनदीपनः ||३४०|| वातानुलोमनो हृद्यः पिप्पलीनागरायुतः |३४१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 239 (341) · Śloka 342

ஸ்வேதாக்நிஜநநீ லக்வீ தீபநீ பஸ்திஶோதநீ ||௩௪௧|| க்ஷுத்தட்ஶ்ரமக்லாநிஹரீ பேயா வாதாநுலோமநீ |௩௪௨|

View original

स्वेदाग्निजननी लघ्वी दीपनी बस्तिशोधनी ||३४१|| क्षुत्तृट्श्रमग्लानिहरी पेया वातानुलोमनी |३४२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 240 (342) · Śloka 343

விலேபீ தர்பணீ ஹத்யா க்ராஹிணீ பலவர்தநீ ||௩௪௨|| பத்யா ஸ்யாதுரஸா லக்வீ தீபநீ க்ஷுத்தஷாபஹா |௩௪௩|

View original

विलेपी तर्पणी हृद्या ग्राहिणी बलवर्धनी ||३४२|| पथ्या स्यादुरसा लघ्वी दीपनी क्षुत्तृषापहा |३४३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 241 (343) · Śloka 344

ஹத்யா ஸந்தர்பணீ வஷ்யா பஂஹணீ பலவர்தநீ ||௩௪௩|| ஶாகமாஂஸபலைர்யுக்தா விலேப்யம்லா ச துர்ஜரா |௩௪௪|

View original

हृद्या सन्तर्पणी वृष्या बृंहणी बलवर्धनी ||३४३|| शाकमांसफलैर्युक्ता विलेप्यम्ला च दुर्जरा |३४४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 242 (344) · Śloka 345

ஸிக்தைர்விரஹிதோ மண்டஃ பேயா ஸிக்தஸமந்விதா ||௩௪௪|| விலேபீ பஹுஸிக்தா ஸ்யாத்யவாகூர்விரலத்ரவா |௩௪௫|

View original

सिक्थैर्विरहितो मण्डः पेया सिक्थसमन्विता ||३४४|| विलेपी बहुसिक्था स्याद्यवागूर्विरलद्रवा |३४५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 243 (345) · Śloka 345

விஷ்டம்பீ பாயஸோ பல்யோ மேதஃகபகரோ குருஃ ||௩௪௫||

View original

विष्टम्भी पायसो बल्यो मेदःकफकरो गुरुः ||३४५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 244 (346) · Śloka 346

கபபித்தகரீ பல்யா கஶராऽநிலநாஶநீ |௩௪௬|

View original

कफपित्तकरी बल्या कृशराऽनिलनाशनी |३४६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 245 (346) · Śloka 347

தௌதஸ்து விமலஃ ஶுத்தோ மநோஜ்ஞஃ ஸுரபிஃ ஸமஃ ||௩௪௬|| ஸ்விந்நஃ ஸுப்ரஸ்ருதஸ்தூஷ்ணோ விஶதஸ்த்வோதநோ லகுஃ |௩௪௭|

View original

धौतस्तु विमलः शुद्धो मनोज्ञः सुरभिः समः ||३४६|| स्विन्नः सुप्रस्रुतस्तूष्णो विशदस्त्वोदनो लघुः |३४७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 246 (347) · Śloka 347

அதௌதோऽப்ரஸ்ருதோऽஸ்விந்நஃ ஶீதஶ்சாப்யோதநோ குருஃ ||௩௪௭||

View original

अधौतोऽप्रस्रुतोऽस्विन्नः शीतश्चाप्योदनो गुरुः ||३४७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 247 (348) · Śloka 348

லகுஃ ஸுகந்திஃ கபஹா விஜ்ஞேயோ பஷ்டதண்டுலஃ |௩௪௮|

View original

लघुः सुगन्धिः कफहा विज्ञेयो भृष्टतण्डुलः |३४८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 248 (348) · Śloka 349

ஸ்நேஹைர்மாஂஸைஃ பலைஃ கந்தைர்விதலாம்லைஶ்ச ஸஂயுதாஃ ||௩௪௮|| குரவோ பஂஹணா பல்யா யே ச க்ஷீரோபஸாதிதாஃ |௩௪௯|

View original

स्नेहैर्मांसैः फलैः कन्दैर्विदलाम्लैश्च संयुताः ||३४८|| गुरवो बृंहणा बल्या ये च क्षीरोपसाधिताः |३४९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 249 (349) · Śloka 349

ஸுஸ்விந்நோ நிஸ்துஷோ பஷ்ட ஈஷத் ஸூபோ லகுர்ஹிதஃ ||௩௪௯||

View original

सुस्विन्नो निस्तुषो भृष्ट ईषत् सूपो लघुर्हितः ||३४९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 250 (350) · Śloka 350

ஸ்விந்நஂ நிஷ்பீடிதஂ ஶாகஂ ஹிதஂ ஸ்யாத் ஸ்நேஹஸஂஸ்கதம் | அஸ்விந்நஂ ஸ்நேஹரஹிதமபீடிதமதோऽந்யதா ||௩௫௦||

View original

स्विन्नं निष्पीडितं शाकं हितं स्यात् स्नेहसंस्कृतम् | अस्विन्नं स्नेहरहितमपीडितमतोऽन्यथा ||३५०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 251 (351) · Śloka 352

மாஂஸஂ ஸ்வபாவதோ வஷ்யஂ ஸ்நேஹநஂ பலவர்தநம் | ஸ்நேஹகோரஸதாந்யாம்லபலாம்லகடுகைஃ ஸஹ ||௩௫௧|| ஸித்தஂ மாஂஸஂ ஹிதஂ பல்யஂ ரோசநஂ பஂஹணஂ குரு |௩௫௨|

View original

मांसं स्वभावतो वृष्यं स्नेहनं बलवर्धनम् | स्नेहगोरसधान्याम्लफलाम्लकटुकैः सह ||३५१|| सिद्धं मांसं हितं बल्यं रोचनं बृंहणं गुरु |३५२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 252 (352) · Śloka 353

ததேவ கோரஸாதாநஂ ஸுரபித்ரவ்யஸஂஸ்கதம் ||௩௫௨|| வித்யாத்பித்தகபோத்ரேகீ பலமாஂஸாக்நிவர்தநம் |௩௫௩|

View original

तदेव गोरसादानं सुरभिद्रव्यसंस्कृतम् ||३५२|| विद्यात्पित्तकफोद्रेकी बलमांसाग्निवर्धनम् |३५३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 253 (353) · Śloka 354

பரிஶுஷ்கஂ ஸ்திரஂ ஸ்நிக்தஂ ஹர்ஷணஂ ப்ரீணநஂ குரு ||௩௫௩|| ரோசநஂ பலமேதாக்நிமாஂஸௌஜஃஶுக்ரவர்தநம் |௩௫௪|

View original

परिशुष्कं स्थिरं स्निग्धं हर्षणं प्रीणनं गुरु ||३५३|| रोचनं बलमेधाग्निमांसौजःशुक्रवर्धनम् |३५४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 254 (354) · Śloka 354

ததேவோல்லுப்தபிஷ்டத்வாதுல்லுப்தமிதி பாசகாஃ ||௩௫௪||

View original

तदेवोल्लुप्तपिष्टत्वादुल्लुप्तमिति पाचकाः ||३५४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 255 (355) · Śloka 355

பரிஶுஷ்ககுணைர்யுக்தஂ வஹ்நௌ பக்வமதோ லகு |௩௫௫|

View original

परिशुष्कगुणैर्युक्तं वह्नौ पक्वमतो लघु |३५५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 256 (356) · Śloka 356

ததேவ ஶூலிகாப்ரோதமங்காரபரிபாசிதம் ||௩௫௫|| ஜ்ஞேயஂ குருதரஂ கிஞ்சித் ப்ரதிக்தஂ குருபாகதஃ |௩௫௬|

View original

तदेव शूलिकाप्रोतमङ्गारपरिपाचितम् ||३५५|| ज्ञेयं गुरुतरं किञ्चित् प्रदिग्धं गुरुपाकतः |३५६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 257 (356-358) · Śloka 358

உல்லுப்தஂ பர்ஜிதஂ பிஷ்டஂ ப்ரதப்தஂ கந்துபாசிதம் ||௩௫௬|| பரிஶுஷ்கஂ ப்ரதிக்தஂ ச ஶூல்யஂ யச்சாந்யதீதஶம் | மாஂஸஂ யத்தைலஸித்தஂ தத்வீர்யோஷ்ணஂ பித்தகத்குரு ||௩௫௭|| லக்வக்நிதீபநஂ ஹத்யஂ ருச்யஂ தஷ்டிப்ரஸாதநம் | அநுஷ்ணவீர்யஂ பித்தக்நஂ மநோஜ்ஞஂ கதஸாதிதம் ||௩௫௮||

View original

उल्लुप्तं भर्जितं पिष्टं प्रतप्तं कन्दुपाचितम् ||३५६|| परिशुष्कं प्रदिग्धं च शूल्यं यच्चान्यदीदृशम् | मांसं यत्तैलसिद्धं तद्वीर्योष्णं पित्तकृद्गुरु ||३५७|| लघ्वग्निदीपनं हृद्यं रुच्यं दृष्टिप्रसादनम् | अनुष्णवीर्यं पित्तघ्नं मनोज्ञं घृतसाधितम् ||३५८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 258 (359-360) · Śloka 361

ப்ரீணநஃ ப்ராணஜநநஃ ஶ்வாஸகாஸக்ஷயாபஹஃ | வாதபித்தஶ்ரமஹரோ ஹத்யோ மாஂஸரஸஃ ஸ்மதஃ ||௩௫௯|| ஸ்மத்யோஜஃஸ்வரஹீநாநாஂ ஜ்வரக்ஷீணக்ஷதோரஸாம் | பக்நவிஶ்லிஷ்டஸந்தீநாஂ கஶாநாமல்பரேதஸாம் ||௩௬௦|| ஆப்யாயநஃ ஸஂஹநநஃ ஶுக்ரதோ பலவர்தநஃ |௩௬௧|

View original

प्रीणनः प्राणजननः श्वासकासक्षयापहः | वातपित्तश्रमहरो हृद्यो मांसरसः स्मृतः ||३५९|| स्मृत्योजःस्वरहीनानां ज्वरक्षीणक्षतोरसाम् | भग्नविश्लिष्टसन्धीनां कृशानामल्परेतसाम् ||३६०|| आप्यायनः संहननः शुक्रदो बलवर्धनः |३६१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 259 (361) · Śloka 361

ஸ தாடிமயுதோ வஷ்யஃ ஸஂஸ்கதோ தோஷநாஶநஃ ||௩௬௧||

View original

स दाडिमयुतो वृष्यः संस्कृतो दोषनाशनः ||३६१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 260 (362) · Śloka 362

ப்ரீணநஃ ஸர்வபூதாநாஂ விஶேஷாந்முகஶோஷிணாம் | க்ஷுத்தஷ்ணாபஹரஃ ஶ்ரேஷ்டஃ ஸௌராவஃ ஸ்வாதுஶீதலஃ ||௩௬௨||

View original

प्रीणनः सर्वभूतानां विशेषान्मुखशोषिणाम् | क्षुत्तृष्णापहरः श्रेष्ठः सौरावः स्वादुशीतलः ||३६२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 260 (363) · Śloka 363

யந்மாஂஸமுத்ததரஸஂ ந தத் புஷ்டிபலாவஹம் | விஷ்டம்பி துர்ஜரஂ ரூக்ஷஂ விரஸஂ மாருதாவஹம் ||௩௬௩||

View original

यन्मांसमुद्धृतरसं न तत् पुष्टिबलावहम् | विष्टम्भि दुर्जरं रूक्षं विरसं मारुतावहम् ||३६३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 262 (364) · Śloka 364

தீப்தாக்நீநாஂ ஸதா பத்யஃ காநிஷ்கஸ்து பரஂ குருஃ |௩௬௪|

View original

दीप्ताग्नीनां सदा पथ्यः खानिष्कस्तु परं गुरुः |३६४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 263 (364-365) · Śloka 366

மாஂஸஂ நிரஸ்தி ஸுஸ்விந்நஂ புநர்தஷதி பேஷிதம் ||௩௬௪|| பிப்பலீஶுண்டிமரிசகுடஸர்பிஃஸமந்விதம் | ஐகத்யஂ பாசயேத் ஸம்யக்வேஸவார இதி ஸ்மதஃ ||௩௬௫|| வேஸவாரோ குருஃ ஸ்நிக்தோ பல்யோ வாதருஜாபஹஃ |௩௬௬|

View original

मांसं निरस्थि सुस्विन्नं पुनर्दृषदि पेषितम् ||३६४|| पिप्पलीशुण्ठिमरिचगुडसर्पिःसमन्वितम् | ऐकध्यं पाचयेत् सम्यग्वेसवार इति स्मृतः ||३६५|| वेसवारो गुरुः स्निग्धो बल्यो वातरुजापहः |३६६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 264 (366) · Śloka 367

கபக்நோ தீபநோ ஹத்யஃ ஶுத்தாநாஂ வ்ரணிநாமபி ||௩௬௬|| ஜ்ஞேயஃ பத்யதமஶ்சைவ முத்கயூஷஃ கதாகதஃ |௩௬௭|

View original

कफघ्नो दीपनो हृद्यः शुद्धानां व्रणिनामपि ||३६६|| ज्ञेयः पथ्यतमश्चैव मुद्गयूषः कृताकृतः |३६७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 265 (367) · Śloka 368

ஸ து தாடிமமத்வீகாயுக்தஃ ஸ்யாத்ராகஷாடவஃ ||௩௬௭|| ருசிஷ்யோ லகுபாகஶ்ச தோஷாணாஂ சாவிரோதகத் |௩௬௮|

View original

स तु दाडिममृद्वीकायुक्तः स्याद्रागषाडवः ||३६७|| रुचिष्यो लघुपाकश्च दोषाणां चाविरोधकृत् |३६८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 266 (368) · Śloka 369

மஸூரமுத்ககோதூமகுலத்தலவணைஃ கதஃ ||௩௬௮|| கபபித்தாவிரோதீ ஸ்யாத்வாதவ்யாதௌ ச ஶஸ்யதே |௩௬௯|

View original

मसूरमुद्गगोधूमकुलत्थलवणैः कृतः ||३६८|| कफपित्ताविरोधी स्याद्वातव्याधौ च शस्यते |३६९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 267 (369) · Śloka 370

மத்வீகாதாடிமைர்யுக்தஃ ஸ சாப்யுக்தோऽநிலார்திதே ||௩௬௯|| ரோசநோ தீபநோ ஹத்யோ லகுபாக்யுபதிஶ்யதே |௩௭௦|

View original

मृद्वीकादाडिमैर्युक्तः स चाप्युक्तोऽनिलार्दिते ||३६९|| रोचनो दीपनो हृद्यो लघुपाक्युपदिश्यते |३७०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 268 (370) · Śloka 371

படோலநிம்பயூஷௌ து கபமேதோவிஶோஷிணௌ ||௩௭௦|| பித்தக்நௌ தீபநௌ ஹத்யௌ கமிகுஷ்டஜ்வராபஹௌ |௩௭௧|

View original

पटोलनिम्बयूषौ तु कफमेदोविशोषिणौ ||३७०|| पित्तघ्नौ दीपनौ हृद्यौ कृमिकुष्ठज्वरापहौ |३७१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 269 (371-372) · Śloka 373

ஶ்வாஸகாஸப்ரதிஶ்யாயப்ரஸேகாரோசகஜ்வராந் ||௩௭௧|| ஹந்தி மூலகயூஷஸ்து கபமேதோகலக்ரஹாந் | குலத்தயூஷோऽநிலஹா ஶ்வாஸபீநஸநாஶநஃ ||௩௭௨|| தூணீப்ரதூணீகாஸாஶ்மகுல்மமேதஃகபாவஹஃ |௩௭௩|

View original

श्वासकासप्रतिश्यायप्रसेकारोचकज्वरान् ||३७१|| हन्ति मूलकयूषस्तु कफमेदोगलग्रहान् | कुलत्थयूषोऽनिलहा श्वासपीनसनाशनः ||३७२|| तूणीप्रतूणीकासाश्मगुल्ममेदःकफावहः |३७३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 270 (373) · Śloka 374

தாடிமாமலகைர்யூஷோ ஹத்யஃ ஸஂஶமநோ லகுஃ ||௩௭௩|| ப்ராணாக்நிஜநநோ மூர்ச்சாமேதோக்நோ வாதபித்தஜித் |௩௭௪|

View original

दाडिमामलकैर्यूषो हृद्यः संशमनो लघुः ||३७३|| प्राणाग्निजननो मूर्च्छामेदोघ्नो वातपित्तजित् |३७४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 271 (374) · Śloka 374

முத்காமலகயூஷஸ்து க்ராஹீ பித்தகபே ஹிதஃ ||௩௭௪||

View original

मुद्गामलकयूषस्तु ग्राही पित्तकफे हितः ||३७४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 272 (375) · Śloka 375

யவகோலகுலத்தாநாஂ யூஷஃ கண்ட்யோऽநிலாபஹஃ |௩௭௫|

View original

यवकोलकुलत्थानां यूषः कण्ठ्योऽनिलापहः |३७५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 273 (375) · Śloka 375

ஸர்வதாந்யகதஸ்தத்வத்பஂஹணஃ ப்ராணவர்தநஃ ||௩௭௫||

View original

सर्वधान्यकृतस्तद्वद्बृंहणः प्राणवर्धनः ||३७५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 274 (376) · Śloka 376

கடகாம்பலிகௌ ஹத்யௌ ததா வாதகபே ஹிதௌ |௩௭௬|

View original

खडकाम्बलिकौ हृद्यौ तथा वातकफे हितौ |३७६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 275 (376-377) · Śloka 377

பல்யஃ கபாநிலௌ ஹந்தி தாடிமாம்லோऽக்நிதீபநஃ ||௩௭௬|| தத்யம்லஃ கபகத்பல்யஃ ஸ்நிக்தோ வாதஹரோ குருஃ | தக்ராம்லஃ பித்தகத் ப்ரோக்தோ விஷரக்தப்ரதூஷணஃ ||௩௭௭||

View original

बल्यः कफानिलौ हन्ति दाडिमाम्लोऽग्निदीपनः ||३७६|| दध्यम्लः कफकृद्बल्यः स्निग्धो वातहरो गुरुः | तक्राम्लः पित्तकृत् प्रोक्तो विषरक्तप्रदूषणः ||३७७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 276 (378) · Śloka 378

கடாஃ கடயவாக்வஶ்ச ஷா(கா)டவாஃ பாநகாநி ச | ஏவமாதீநி சாந்யாநி க்ரியந்தே வைத்யவாக்யதஃ ||௩௭௮||

View original

खडाः खडयवाग्वश्च षा(खा)डवाः पानकानि च | एवमादीनि चान्यानि क्रियन्ते वैद्यवाक्यतः ||३७८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 277 (379) · Śloka 379

அஸ்நேஹலவணஂ ஸர்வமகதஂ கடுகைர்விநா | விஜ்ஞேயஂ லவணஸ்நேஹகடுகைஃ ஸஂயுதஂ கதம் ||௩௭௯||

View original

अस्नेहलवणं सर्वमकृतं कटुकैर्विना | विज्ञेयं लवणस्नेहकटुकैः संयुतं कृतम् ||३७९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 278 (380) · Śloka 380

அத கோரஸதாந்யாம்லபலாம்லைரம்லிதஂ ச யத் | யதோத்தரஂ லகு ஹிதஂ ஸஂஸ்கதாஸஂஸ்கதஂ ரஸம் ||௩௮௦||

View original

अथ गोरसधान्याम्लफलाम्लैरम्लितं च यत् | यथोत्तरं लघु हितं संस्कृतासंस्कृतं रसम् ||३८०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 279 (381) · Śloka 381

ததிமஸ்த்வம்லஸித்தஸ்து யூஷஃ காம்பலிகஃ ஸ்மதஃ |௩௮௧|

View original

दधिमस्त्वम्लसिद्धस्तु यूषः काम्बलिकः स्मृतः |३८१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 280 (381) · Śloka 382

திலபிண்யாகவிகதிஃ ஶுஷ்கஶாகஂ விரூடகம் ||௩௮௧|| ஸிண்டாகீ ச குரூணி ஸ்யுஃ கபபித்தகராணி ச |௩௮௨|

View original

तिलपिण्याकविकृतिः शुष्कशाकं विरूढकम् ||३८१|| सिण्डाकी च गुरूणि स्युः कफपित्तकराणि च |३८२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 281 (382) · Śloka 382

தத்வச்ச வடகாந்யாஹுர்விதாஹீநி குரூணி ச ||௩௮௨||

View original

तद्वच्च वटकान्याहुर्विदाहीनि गुरूणि च ||३८२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 282 (383) · Śloka 383

லகவோ பஂஹணா வஷ்யா ஹத்யா ரோசநதீபநாஃ | தஷ்ணாமூர்ச்சாப்ரமச்சர்திஶ்ரமக்நா ராகஷாடவாஃ ||௩௮௩||

View original

लघवो बृंहणा वृष्या हृद्या रोचनदीपनाः | तृष्णामूर्च्छाभ्रमच्छर्दिश्रमघ्ना रागषाडवाः ||३८३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 282 (384) · Śloka 384

ரஸாலா பஂஹணீ பல்யா ஸ்நிக்தா வஷ்யா ச ரோசநீ |௩௮௪|

View original

रसाला बृंहणी बल्या स्निग्धा वृष्या च रोचनी |३८४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 283 (384) · Śloka 384

ஸ்நேஹநஂ குடஸஂயுக்தஂ ஹத்யஂ தத்யநிலாபஹம் ||௩௮௪||

View original

स्नेहनं गुडसंयुक्तं हृद्यं दध्यनिलापहम् ||३८४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 284 (385-387) · Śloka 388

ஸக்தவஃ ஸர்பிஷாऽப்யக்தாஃ ஶீதவாரிபரிப்லுதாஃ | நாதித்ரவா நாதிஸாந்த்ரா மந்த இத்யுபதிஶ்யதே ||௩௮௫|| மந்தஃ ஸத்யோபலகரஃ பிபாஸாஶ்ரமநாஶநஃ | ஸாம்லஸ்நேஹகுடோ மூத்ரகச்ச்ரோதாவர்தநாஶநஃ ||௩௮௬|| ஶர்கரேக்ஷுரஸத்ராக்ஷாயுக்தஃ பித்தவிகாரநுத் | த்ராக்ஷாமதூதகயுதஃ கபரோகநிபர்ஹணஃ ||௩௮௭|| வர்கத்ரயேணோபஹிதோ மலதோஷாநுலோமநஃ |௩௮௮|

View original

सक्तवः सर्पिषाऽभ्यक्ताः शीतवारिपरिप्लुताः | नातिद्रवा नातिसान्द्रा मन्थ इत्युपदिश्यते ||३८५|| मन्थः सद्योबलकरः पिपासाश्रमनाशनः | साम्लस्नेहगुडो मूत्रकृच्छ्रोदावर्तनाशनः ||३८६|| शर्करेक्षुरसद्राक्षायुक्तः पित्तविकारनुत् | द्राक्षामधूदकयुतः कफरोगनिबर्हणः ||३८७|| वर्गत्रयेणोपहितो मलदोषानुलोमनः |३८८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 285 (388-391) · Śloka 391

கௌடமம்லமநம்லஂ வா பாநகஂ குரு மூத்ரலம் ||௩௮௮|| ததேவ கண்டமத்வீகாஶர்கராஸஹிதஂ புநஃ | ஸாம்லஂ ஸதீக்ஷ்ணஂ ஸஹிமஂ பாநகஂ ஸ்யாந்நிரத்யயம் ||௩௮௯|| மார்த்வீகஂ து ஶ்ரமஹரஂ மூர்ச்சாதாஹதஷாபஹம் | பரூஷகாணாஂ கோலாநாஂ ஹத்யஂ விஷ்டம்பி பாநகம் ||௩௯௦|| த்ரவ்யஸஂயோகஸஂஸ்காரஂ ஜ்ஞாத்வா மாத்ராஂ ச ஸர்வதஃ | பாநகாநாஂ யதாயோகஂ குருலாகவமாதிஶேத் ||௩௯௧|| இதி கதாந்நவர்கஃ |

View original

गौडमम्लमनम्लं वा पानकं गुरु मूत्रलम् ||३८८|| तदेव खण्डमृद्वीकाशर्करासहितं पुनः | साम्लं सतीक्ष्णं सहिमं पानकं स्यान्निरत्ययम् ||३८९|| मार्द्वीकं तु श्रमहरं मूर्च्छादाहतृषापहम् | परूषकाणां कोलानां हृद्यं विष्टम्भि पानकम् ||३९०|| द्रव्यसंयोगसंस्कारं ज्ञात्वा मात्रां च सर्वतः | पानकानां यथायोगं गुरुलाघवमादिशेत् ||३९१|| इति कृतान्नवर्गः |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 286 (392) · Śloka 392

அத பக்ஷ்யவர்கஃ | வக்ஷ்யாம்யதஃ பரஂ பக்ஷ்யாந் ரஸவீர்யவிபாகதஃ |௩௯௨|

View original

अथ भक्ष्यवर्गः | वक्ष्याम्यतः परं भक्ष्यान् रसवीर्यविपाकतः |३९२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 287 (392) · Śloka 393

பக்ஷ்யாஃ க்ஷீரகதா பல்யா வஷ்யா ஹத்யாஃ ஸுகந்திநஃ ||௩௯௨|| அதாஹிநஃ புஷ்டிகரா தீபநாஃ பித்தநாஶநாஃ |௩௯௩|

View original

भक्ष्याः क्षीरकृता बल्या वृष्या हृद्याः सुगन्धिनः ||३९२|| अदाहिनः पुष्टिकरा दीपनाः पित्तनाशनाः |३९३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 288 (393) · Śloka 394

தேஷாஂ ப்ராணகரா ஹத்யா கதபூராஃ கபாவஹாஃ ||௩௯௩|| வாதபித்தஹரா வஷ்யா குரவோ ரக்தமாஂஸலாஃ |௩௯௪|

View original

तेषां प्राणकरा हृद्या घृतपूराः कफावहाः ||३९३|| वातपित्तहरा वृष्या गुरवो रक्तमांसलाः |३९४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 289 (394) · Śloka 395

பஂஹணா கௌடிகா பக்ஷ்யா குரவோऽநிலநாஶநாஃ ||௩௯௪|| அதாஹிநஃ பித்தஹராஃ ஶுக்ரலாஃ கபவர்தநாஃ |௩௯௫|

View original

बृंहणा गौडिका भक्ष्या गुरवोऽनिलनाशनाः ||३९४|| अदाहिनः पित्तहराः शुक्रलाः कफवर्धनाः |३९५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 290 (395) · Śloka 396

மதுஶீர்ஷகஸஂயாவாஃ பூபா யே தே விஶேஷதஃ ||௩௯௫|| குரவோ பஂஹணாஶ்சைவ மோதகாஸ்து ஸுதுர்ஜராஃ |௩௯௬|

View original

मधुशीर्षकसंयावाः पूपा ये ते विशेषतः ||३९५|| गुरवो बृंहणाश्चैव मोदकास्तु सुदुर्जराः |३९६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 291 (396) · Śloka 397

ரோசநோ தீபநஃ ஸ்வர்யஃ பித்தக்நஃ பவநாபஹஃ ||௩௯௬|| குருர்மஷ்டதரமஶ்சைவ ஸட்டகஃ ப்ராணவர்தநஃ |௩௯௭|

View original

रोचनो दीपनः स्वर्यः पित्तघ्नः पवनापहः ||३९६|| गुरुर्मृष्टतरमश्चैव सट्टकः प्राणवर्धनः |३९७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 292 (397) · Śloka 398

ஹத்யஃ ஸுகந்திர்மதுரஃ ஸ்நிக்தஃ கபகரோ குருஃ ||௩௯௭|| வாதாபஹஸ்தப்திகரோ பல்யோ விஷ்யந்த உச்யதே |௩௯௮|

View original

हृद्यः सुगन्धिर्मधुरः स्निग्धः कफकरो गुरुः ||३९७|| वातापहस्तृप्तिकरो बल्यो विष्यन्द उच्यते |३९८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 293 (398) · Śloka 399

பஂஹணா வாதபித்தக்நா பக்ஷ்யா பல்யாஸ்து ஸாமிதாஃ ||௩௯௮|| ஹத்யாஃ பத்யதமாஸ்தேஷாஂ லகவஃ பேநகாதயஃ |௩௯௯|

View original

बृंहणा वातपित्तघ्ना भक्ष्या बल्यास्तु सामिताः ||३९८|| हृद्याः पथ्यतमास्तेषां लघवः फेनकादयः |३९९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 294 (399) · Śloka 400

முத்காதிவேஸவாராணாஂ பூர்ணா விஷ்டம்பிநோ மதாஃ ||௩௯௯|| வேஸவாரைஃ ஸபிஶிதைஃ ஸம்பூர்ணா குருபஂஹணாஃ |௪௦௦|

View original

मुद्गादिवेसवाराणां पूर्णा विष्टम्भिनो मताः ||३९९|| वेसवारैः सपिशितैः सम्पूर्णा गुरुबृंहणाः |४००|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 295 (400) · Śloka 400

பாலலாஃ ஶ்லேஷ்மஜநநாஃ, ஶஷ்குல்யஃ கபபித்தலாஃ ||௪௦௦||

View original

पाललाः श्लेष्मजननाः, शष्कुल्यः कफपित्तलाः ||४००||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 296 (401) · Śloka 401

வீர்யோஷ்ணாஃ பைஷ்டிகா பக்ஷ்யாஃ கபபித்தப்ரகோபணாஃ | விதாஹிநோ நாதிபலா குரவஶ்ச விஶேஷதஃ ||௪௦௧||

View original

वीर्योष्णाः पैष्टिका भक्ष्याः कफपित्तप्रकोपणाः | विदाहिनो नातिबला गुरवश्च विशेषतः ||४०१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 297 (402) · Śloka 403

வைதலா லகவோ பக்ஷ்யாஃ கஷாயாஃ ஸஷ்டமாருதாஃ | விஷ்டம்பிநஃ பித்தஸமாஃ ஶ்லேஷ்மக்நா பிந்நவர்சஸஃ ||௪௦௨|| பல்யா வஷ்யாஸ்து குரவோ விஜ்ஞேயா மாஷஸாதிதாஃ |௪௦௩|

View original

वैदला लघवो भक्ष्याः कषायाः सृष्टमारुताः | विष्टम्भिनः पित्तसमाः श्लेष्मघ्ना भिन्नवर्चसः ||४०२|| बल्या वृष्यास्तु गुरवो विज्ञेया माषसाधिताः |४०३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 298 (403) · Śloka 403

கூர்சிகாவிகதா பக்ஷ்யா குரவோ நாதிபித்தலாஃ ||௪௦௩||

View original

कूर्चिकाविकृता भक्ष्या गुरवो नातिपित्तलाः ||४०३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 299 (404) · Śloka 404

விரூடககதா பக்ஷ்யா குரவோऽநிலபித்தலாஃ | விதாஹோத்க்லேஶஜநநா ரூக்ஷா தஷ்டிப்ரதூஷணாஃ ||௪௦௪||

View original

विरूढककृता भक्ष्या गुरवोऽनिलपित्तलाः | विदाहोत्क्लेशजनना रूक्षा दृष्टिप्रदूषणाः ||४०४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 300 (405-406) · Śloka 406

ஹத்யாஃ ஸுகந்திநோ பக்ஷ்யா லகவோ கதபாசிதாஃ | வாதபித்தஹரா பல்யா வர்ணதஷ்டிப்ரஸாதநாஃ ||௪௦௫|| விதாஹிநஸ்தைலகதா குரவஃ கடுபாகிநஃ | உஷ்ணா மாருததஷ்டிக்நாஃ பித்தலாஸ்த்வக்ப்ரதூஷணாஃ ||௪௦௬||

View original

हृद्याः सुगन्धिनो भक्ष्या लघवो घृतपाचिताः | वातपित्तहरा बल्या वर्णदृष्टिप्रसादनाः ||४०५|| विदाहिनस्तैलकृता गुरवः कटुपाकिनः | उष्णा मारुतदृष्टिघ्नाः पित्तलास्त्वक्प्रदूषणाः ||४०६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 301 (407) · Śloka 407

பலமாஂஸேக்ஷுவிகதிதிலமாஷோபஸஂஸ்கதாஃ | பக்ஷ்யா பல்யாஶ்ச குரவோ பஂஹணா ஹதயப்ரியாஃ ||௪௦௭||

View original

फलमांसेक्षुविकृतितिलमाषोपसंस्कृताः | भक्ष्या बल्याश्च गुरवो बृंहणा हृदयप्रियाः ||४०७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 302 (408) · Śloka 408

கபாலாங்காரபக்வாஸ்து லகவோ வாதகோபநாஃ | ஸுபக்வாஸ்தநவஶ்சைவ பூயிஷ்டஂ லகவோ மதாஃ ||௪௦௮||

View original

कपालाङ्गारपक्वास्तु लघवो वातकोपनाः | सुपक्वास्तनवश्चैव भूयिष्ठं लघवो मताः ||४०८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 303 (409) · Śloka 409

ஸகிலாடாதயோ பக்ஷ்யா குரவஃ கபவர்தநாஃ |௪௦௯|

View original

सकिलाटादयो भक्ष्या गुरवः कफवर्धनाः |४०९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 304 (409) · Śloka 409

குல்மாஷா வாதலா ரூக்ஷா குரவோ பிந்நவர்சஸஃ ||௪௦௯||

View original

कुल्माषा वातला रूक्षा गुरवो भिन्नवर्चसः ||४०९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 305 (410) · Śloka 410

உதாவர்தஹரோ வாட்யஃ காஸபீநஸமேஹநுத் |௪௧௦|

View original

उदावर्तहरो वाट्यः कासपीनसमेहनुत् |४१०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 306 (410) · Śloka 410

தாநோலும்பாஸ்து லகவஃ கபமேதோவிஶோஷணாஃ ||௪௧௦||

View original

धानोलुम्बास्तु लघवः कफमेदोविशोषणाः ||४१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 307 (411-412) · Śloka 412

ஶக்தவோ பஂஹணா வஷ்யாஸ்தஷ்ணாபித்தகபாபஹாஃ | பீதாஃ ஸத்யோபலகரா பேதிநஃ பவநாபஹாஃ ||௪௧௧|| குர்வீ பிண்டீ கராऽத்யர்தஂ லக்வீ ஸைவ விபர்யயாத் | ஶக்தூநாமாஶு ஜீர்யேத மதுத்வாதவலேஹிகா ||௪௧௨||

View original

शक्तवो बृंहणा वृष्यास्तृष्णापित्तकफापहाः | पीताः सद्योबलकरा भेदिनः पवनापहाः ||४११|| गुर्वी पिण्डी खराऽत्यर्थं लघ्वी सैव विपर्ययात् | शक्तूनामाशु जीर्येत मृदुत्वादवलेहिका ||४१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 308 (413) · Śloka 413

லாஜாஶ்சர்த்யதிஸாரக்நா தீபநாஃ கபநாஶநாஃ | பல்யாஃ கஷாயமதுரா லகவஸ்தண்மலாபஹாஃ ||௪௧௩||

View original

लाजाश्छर्द्यतिसारघ्ना दीपनाः कफनाशनाः | बल्याः कषायमधुरा लघवस्तृण्मलापहाः ||४१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 309 (414) · Śloka 414

தட்சர்திதாஹகர்மார்திநுதஸ்தத்ஸக்தவோ மதாஃ | ரக்தபித்தஹராஶ்சைவ தாஹஜ்வரவிநாஶநாஃ ||௪௧௪||

View original

तृट्छर्दिदाहघर्मार्तिनुदस्तत्सक्तवो मताः | रक्तपित्तहराश्चैव दाहज्वरविनाशनाः ||४१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 310 (415) · Śloka 415

பதுகா குரவஃ ஸ்நிக்தா பஂஹணாஃ கபவர்தநாஃ | பல்யாஃ ஸக்ஷீரபாவாத்து வாதக்நா பிந்நவர்சஸஃ ||௪௧௫||

View original

पृथुका गुरवः स्निग्धा बृंहणाः कफवर्धनाः | बल्याः सक्षीरभावात्तु वातघ्ना भिन्नवर्चसः ||४१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 311 (416) · Śloka 416

ஸந்தாநகத்பிஷ்டமாமஂ தண்டுலஂ கமிமேஹநுத் |௪௧௬|

View original

सन्धानकृत्पिष्टमामं तण्डुलं कृमिमेहनुत् |४१६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 312 (416) · Śloka 417

ஸுதுர்ஜரஃ ஸ்வாதுரஸோ பஂஹணஸ்தண்டுலோ நவஃ ||௪௧௬|| ஸந்தாநகந்மேஹஹரஃ புராணஸ்தண்டுலஃ ஸ்மதஃ |௪௧௭|

View original

सुदुर्जरः स्वादुरसो बृंहणस्तण्डुलो नवः ||४१६|| सन्धानकृन्मेहहरः पुराणस्तण्डुलः स्मृतः |४१७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 313 (417-418) · Śloka 418

த்ரவ்யஸஂயோகஸஂஸ்காரவிகாராந் ஸமவேக்ஷ்ய ச ||௪௧௭|| யதாகாரணமாஸாத்ய போக்தணாஂ சந்ததோऽபி வா | அநேகத்ரவ்யயோநித்வாச்சாஸ்த்ரதஸ்தாந் விநிர்திஶேத் ||௪௧௮|| இதி பக்ஷ்யவர்கஃ |

View original

द्रव्यसंयोगसंस्कारविकारान् समवेक्ष्य च ||४१७|| यथाकारणमासाद्य भोक्तॄणां छन्दतोऽपि वा | अनेकद्रव्ययोनित्वाच्छास्त्रतस्तान् विनिर्दिशेत् ||४१८|| इति भक्ष्यवर्गः |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 314 (419) · Śloka 419

அதஃ ஸர்வாநுபாநாந்யுபதேக்ஷ்யாமஃ | - அம்லேந கேசித்விஹதா மநுஷ்யா மாதுர்யயோகே ப்ரணயீபவந்தி | ததாம்லயோகே மதுரேண தப்தாஸ்தேஷாஂ யதேஷ்டஂ ப்ரவதந்தி பத்யம் ||௪௧௯||

View original

अतः सर्वानुपानान्युपदेक्ष्यामः | - अम्लेन केचिद्विहता मनुष्या माधुर्ययोगे प्रणयीभवन्ति | तथाम्लयोगे मधुरेण तृप्तास्तेषां यथेष्टं प्रवदन्ति पथ्यम् ||४१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 315 (420-421) · Śloka 422

ஶீதோஷ்ணதோயாஸவமத்யயூஷபலாம்லதாந்யாம்லபயோரஸாநாம் | யஸ்யாநுபாநஂ து ஹிதஂ பவேத்யத்தஸ்மை ப்ரதேயஂ த்விஹ மாத்ரயா தத் ||௪௨௦|| வ்யாதிஂ ச காலஂ ச விபாவ்ய தீரைர்த்ரவ்யாணி போஜ்யாநி ச தாநி தாநி | ஸர்வாநுபாநேஷு வரஂ வதந்தி மைத்யஂ யதம்பஃ ஶுசிபாஜநஸ்தம் ||௪௨௧|| லோகஸ்ய ஜந்மப்ரபதி ப்ரஶஸ்தஂ தோயாத்மகாஃ ஸர்வரஸாஶ்ச தஷ்டாஃ | ஸங்க்ஷேப ஏஷோऽபிஹிதோऽநுபாநே... |௪௨௨|

View original

शीतोष्णतोयासवमद्ययूषफलाम्लधान्याम्लपयोरसानाम् | यस्यानुपानं तु हितं भवेद्यत्तस्मै प्रदेयं त्विह मात्रया तत् ||४२०|| व्याधिं च कालं च विभाव्य धीरैर्द्रव्याणि भोज्यानि च तानि तानि | सर्वानुपानेषु वरं वदन्ति मैध्यं यदम्भः शुचिभाजनस्थम् ||४२१|| लोकस्य जन्मप्रभृति प्रशस्तं तोयात्मकाः सर्वरसाश्च दृष्टाः | सङ्क्षेप एषोऽभिहितोऽनुपाने... |४२२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 316 (422-431) · Śloka 431

... ஷ்வதஃ பரஂ விஸ்தரதோऽபிதாஸ்யே ||௪௨௨|| உஷ்ணோதகாநுபாநஂ து ஸ்நேஹாநாமத ஶஸ்யதே | தே பல்லாதகஸ்நேஹாத் ஸ்நேஹாத்தௌவரகாத்ததா ||௪௨௩|| அநுபாநஂ வதந்த்யேகே தைலே யூஷாம்லகாஞ்ஜிகம் | ஶீதோதகஂ மாக்ஷிகஸ்ய பிஷ்டாந்நஸ்ய ச ஸர்வஶஃ ||௪௨௪|| ததிபாயஸமத்யார்திவிஷஜுஷ்டே ததைவ ச | கேசித் பிஷ்டமயஸ்யாஹுரநுபாநஂ ஸுகோதகம் ||௪௨௫|| பயோ மாஂஸரஸோ வாऽபி ஶாலிமுத்காதிபோஜிநாம் | யுத்தாத்வாதபஸந்தாபவிஷமத்யருஜாஸு ச ||௪௨௬|| மாஷாதேரநுபாநஂ து தாந்யாம்லஂ ததிமஸ்து வா | மத்யஂ மத்யோசிதாநாஂ து ஸர்வமாஂஸேஷு பூஜிதம் ||௪௨௭|| அமத்யபாநாமுதகஂ பலாம்லஂ வா ப்ரஶஸ்யதே | க்ஷீரஂ கர்மாத்வபாஷ்யஸ்த்ரீக்லாந்தாநாமமதோபமம் ||௪௨௮|| ஸுரா கஶாநாஂ ஸ்தூலாநாமநுபாநஂ மதூதகம் | நிராமயாநாஂ சித்ரஂ து புக்தமத்யே ப்ரகீர்திதம் ||௪௨௯|| ஸ்நிக்தோஷ்ணஂ மாருதே பத்யஂ, கபே ரூக்ஷோஷ்ணமிஷ்யதே | அநுபாநஂ ஹிதஂ சாபி பித்தே மதுரஶீதலம் ||௪௩௦|| ஹிதஂ ஶோணிதபித்திப்யஃ க்ஷீரமிக்ஷுரஸஸ்ததா | அர்கஶேலுஶிரீஷாணாமாஸவாஸ்து விஷார்திஷு ||௪௩௧||

View original

... ष्वतः परं विस्तरतोऽभिधास्ये ||४२२|| उष्णोदकानुपानं तु स्नेहानामथ शस्यते | ऋते भल्लातकस्नेहात् स्नेहात्तौवरकात्तथा ||४२३|| अनुपानं वदन्त्येके तैले यूषाम्लकाञ्जिकम् | शीतोदकं माक्षिकस्य पिष्टान्नस्य च सर्वशः ||४२४|| दधिपायसमद्यार्तिविषजुष्टे तथैव च | केचित् पिष्टमयस्याहुरनुपानं सुखोदकम् ||४२५|| पयो मांसरसो वाऽपि शालिमुद्गादिभोजिनाम् | युद्धाध्वातपसन्तापविषमद्यरुजासु च ||४२६|| माषादेरनुपानं तु धान्याम्लं दधिमस्तु वा | मद्यं मद्योचितानां तु सर्वमांसेषु पूजितम् ||४२७|| अमद्यपानामुदकं फलाम्लं वा प्रशस्यते | क्षीरं घर्माध्वभाष्यस्त्रीक्लान्तानाममृतोपमम् ||४२८|| सुरा कृशानां स्थूलानामनुपानं मधूदकम् | निरामयानां चित्रं तु भुक्तमध्ये प्रकीर्तितम् ||४२९|| स्निग्धोष्णं मारुते पथ्यं, कफे रूक्षोष्णमिष्यते | अनुपानं हितं चापि पित्ते मधुरशीतलम् ||४३०|| हितं शोणितपित्तिभ्यः क्षीरमिक्षुरसस्तथा | अर्कशेलुशिरीषाणामासवास्तु विषार्तिषु ||४३१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 317 (432-433) · Śloka 433

அதஃ பரஂ து வர்காணாமநுபாநஂ பதக் பதக் | ப்ரவக்ஷ்யாம்யநுபூர்வேண ஸர்வேஷாமேவ மே ஶணு ||௪௩௨|| தத்ர பூர்வஶஸ்யஜாதாநாஂ பதராம்லஂ, வைதலாநாஂ தாந்யாம்லஂ, ஜங்காலாநாஂ தந்வஜாநாஂ ச பிப்பல்யாஸவஃ, விஷ்கிராணாஂ கோலபதராஸவஃ, ப்ரதுதாநாஂ க்ஷீரவக்ஷாஸவஃ, குஹாஶயாநாஂ கர்ஜூரநாலிகேராஸவஃ, ப்ரஸஹாநாமஶ்வகந்தாஸவஃ, பர்ணமகாணாஂ கஷ்ணகந்தாஸவஃ, பிலேஶயாநாஂ பலாஸவஃ , ஏகஶபாநாஂ த்ரிபலாஸவஃ, அநேகஶபாநாஂ கதிராஸவஃ, கூலசராணாஂ ஶங்காடககஶேருகாஸவஃ, கோஶவாஸிநாஂ பாதிநாஂ ச ஸ ஏவ, ப்லவாநாமிக்ஷுரஸாஸவஃ, நாதேயாநாஂ மத்ஸ்யாநாஂ மணாலாஸவஃ, ஸாமுத்ராணாஂ மாதுலுங்காஸவஃ, அம்லாநாஂ பலாநாஂ பத்மோத்பலகந்தாஸவஃ, கஷாயாணாஂ தாடிமவேத்ராஸவஃ, மதுராணாஂ த்ரிகடுகயுக்தஃ கண்டாஸவஃ, தாலபலாதீநாஂ தாந்யாம்லஂ, கடுகாநாஂ தூர்வாநலவேத்ராஸவஃ, பிப்பல்யாதீநாஂ ஶ்வதஂஷ்ட்ராவஸுகாஸவஃ, கூஷ்மாண்டாதீநாஂ தார்வீகரீராஸவஃ, சுச்சுப்ரபதீநாஂ லோத்ராஸவஃ, ஜீவந்த்யாதீநாஂ த்ரிபலாஸவஃ, குஸும்பஶாகஸ்ய ஸ ஏவ, மண்டூகபர்ண்யாதீநாஂ மஹாபஞ்சமூலாஸவஃ, தாலமஸ்தகாதீநாமம்லபலாஸவஃ, ஸைந்தவாதீநாஂ ஸுராஸவ ஆரநாலஂ ச, தோயஂ வா ஸர்வத்ரேதி ||௪௩௩||

View original

अतः परं तु वर्गाणामनुपानं पृथक् पृथक् | प्रवक्ष्याम्यनुपूर्वेण सर्वेषामेव मे शृणु ||४३२|| तत्र पूर्वशस्यजातानां बदराम्लं, वैदलानां धान्याम्लं, जङ्घालानां धन्वजानां च पिप्पल्यासवः, विष्किराणां कोलबदरासवः, प्रतुदानां क्षीरवृक्षासवः, गुहाशयानां खर्जूरनालिकेरासवः, प्रसहानामश्वगन्धासवः, पर्णमृगाणां कृष्णगन्धासवः, बिलेशयानां फलासवः , एकशफानां त्रिफलासवः, अनेकशफानां खदिरासवः, कूलचराणां शृङ्गाटककशेरुकासवः, कोशवासिनां पादिनां च स एव, प्लवानामिक्षुरसासवः, नादेयानां मत्स्यानां मृणालासवः, सामुद्राणां मातुलुङ्गासवः, अम्लानां फलानां पद्मोत्पलकन्दासवः, कषायाणां दाडिमवेत्रासवः, मधुराणां त्रिकटुकयुक्तः खण्डासवः, तालफलादीनां धान्याम्लं, कटुकानां दूर्वानलवेत्रासवः, पिप्पल्यादीनां श्वदंष्ट्रावसुकासवः, कूष्माण्डादीनां दार्वीकरीरासवः, चुच्चुप्रभृतीनां लोध्रासवः, जीवन्त्यादीनां त्रिफलासवः, कुसुम्भशाकस्य स एव, मण्डूकपर्ण्यादीनां महापञ्चमूलासवः, तालमस्तकादीनामम्लफलासवः, सैन्धवादीनां सुरासव आरनालं च, तोयं वा सर्वत्रेति ||४३३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 318 (434) · Śloka 434

பவந்தி சாத்ர- ஸர்வேஷாமநுபாநாநாஂ மாஹேந்த்ரஂ தோயமுத்தமம் |௪௩௪|

View original

भवन्ति चात्र- सर्वेषामनुपानानां माहेन्द्रं तोयमुत्तमम् |४३४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 319 (434) · Śloka 434

ஸாத்ம்யஂ வா யஸ்ய யத்தோயஂ தத்தஸ்மை ஹிதமுச்யதே ||௪௩௪||

View original

सात्म्यं वा यस्य यत्तोयं तत्तस्मै हितमुच्यते ||४३४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 320 (435) · Śloka 435

உஷ்ணஂ வாதே கபே தோயஂ பித்தே ரக்தே ச ஶீதலம் |௪௩௫|

View original

उष्णं वाते कफे तोयं पित्ते रक्ते च शीतलम् |४३५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 321 (435-437) · Śloka 438

தோஷவத்குரு வா புக்தமதிமாத்ரமதாபி வா ||௪௩௫|| யதோக்தேநாநுபாநேந ஸுகமந்நஂ ப்ரஜீர்யதி | ரோசநஂ பஂஹணஂ வஷ்யஂ தோஷஸங்காதபேதநம் ||௪௩௬|| தர்பணஂ மார்தவகரஂ ஶ்ரமக்லமஹரஂ ஸுகம் | தீபநஂ தோஷஶமநஂ பிபாஸாச்சேதநஂ பரம் ||௪௩௭|| பல்யஂ வர்ணகரஂ ஸம்யகநுபாநஂ ஸதோச்யதே |௪௩௮|

View original

दोषवद्गुरु वा भुक्तमतिमात्रमथापि वा ||४३५|| यथोक्तेनानुपानेन सुखमन्नं प्रजीर्यति | रोचनं बृंहणं वृष्यं दोषसङ्घातभेदनम् ||४३६|| तर्पणं मार्दवकरं श्रमक्लमहरं सुखम् | दीपनं दोषशमनं पिपासाच्छेदनं परम् ||४३७|| बल्यं वर्णकरं सम्यगनुपानं सदोच्यते |४३८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 322 (438) · Śloka 439

ததாதௌ கர்ஶயேத்பீதஂ ஸ்தாபயேந்மத்யஸேவிதம் ||௪௩௮|| பஶ்சாத்பீதஂ பஂஹயதி தஸ்மாத்வீக்ஷ்ய ப்ரயோஜயேத் |௪௩௯|

View original

तदादौ कर्शयेत्पीतं स्थापयेन्मध्यसेवितम् ||४३८|| पश्चात्पीतं बृंहयति तस्माद्वीक्ष्य प्रयोजयेत् |४३९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 323 (439) · Śloka 440

ஸ்திரதாஂ கதமல்கிந்நமந்நமத்ரவபாயிநாம் ||௪௩௯|| பவத்யாபாதஜநநமநுபாநமதஃ பிபேத் |௪௪௦|

View original

स्थिरतां गतमल्किन्नमन्नमद्रवपायिनाम् ||४३९|| भवत्याबाधजननमनुपानमतः पिबेत् |४४०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 324 (440) · Śloka 441

ந பிபேச்ச்வாஸகாஸார்தோ ரோகே சாப்யூர்த்வஜத்ருகே ||௪௪௦|| க்ஷதோரஸ்கஃ ப்ரஸேகீ ச யஸ்ய சோபஹதஃ ஸ்வரஃ |௪௪௧|

View original

न पिबेच्छ्वासकासार्तो रोगे चाप्यूर्ध्वजत्रुगे ||४४०|| क्षतोरस्कः प्रसेकी च यस्य चोपहतः स्वरः |४४१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 325 (441-442) · Śloka 442

பீத்வாऽத்வபாஷ்யாத்யயநகேயஸ்வப்நாந்ந ஶீலயேத் ||௪௪௧|| ப்ரதூஷ்யாமாஶயஂ தத்தி தஸ்ய கண்டோரஸி ஸ்திதம் | ஸ்யந்தாக்நிஸாதச்சர்த்யாதீநாமயாஞ்ஜநயேத்பஹூந் ||௪௪௨||

View original

पीत्वाऽध्वभाष्याध्ययनगेयस्वप्नान्न शीलयेत् ||४४१|| प्रदूष्यामाशयं तद्धि तस्य कण्ठोरसि स्थितम् | स्यन्दाग्निसादच्छर्द्यादीनामयाञ्जनयेद्बहून् ||४४२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 326 (443) · Śloka 443

குருலாகவசிந்தேயஂ ஸ்வபாவஂ நாதிவர்ததே | ததா ஸஂஸ்காரமாத்ராந்நகாலாஂஶ்சாப்யுத்தரோத்தரம் ||௪௪௩||

View original

गुरुलाघवचिन्तेयं स्वभावं नातिवर्तते | तथा संस्कारमात्रान्नकालांश्चाप्युत्तरोत्तरम् ||४४३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 327 (444) · Śloka 444

மந்தகர்மாநலாரோக்யாஃ ஸுகுமாராஃ ஸுகோசிதாஃ | ஜந்தவோ யே து தேஷாஂ ஹி சிந்தேயஂ பரிகீர்த்யதே ||௪௪௪||

View original

मन्दकर्मानलारोग्याः सुकुमाराः सुखोचिताः | जन्तवो ये तु तेषां हि चिन्तेयं परिकीर्त्यते ||४४४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 328 (445) · Śloka 445

பலிநஃ கரபக்ஷ்யா யே யே ச தீப்தாக்நயோ நராஃ | கர்மநித்யாஶ்ச யே தேஷாஂ நாவஶ்யஂ பரிகீர்த்யதே ||௪௪௫|| இத்யநுபாநவர்கஃ |

View original

बलिनः खरभक्ष्या ये ये च दीप्ताग्नयो नराः | कर्मनित्याश्च ये तेषां नावश्यं परिकीर्त्यते ||४४५|| इत्यनुपानवर्गः |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 329 (446) · Śloka 446

அதாஹாரவிதிஂ வத்ஸ! விஸ்தரேணாகிலஂ ஶணு |௪௪௬|

View original

अथाहारविधिं वत्स! विस्तरेणाखिलं शृणु |४४६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 330 (446) · Śloka 446

ஆப்தாஸ்திதமஸங்கீர்ணஂ ஶுசி கார்யஂ மஹாநஸம் ||௪௪௬||

View original

आप्तास्थितमसङ्कीर्णं शुचि कार्यं महानसम् ||४४६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 331 (447) · Śloka 447

தத்ராப்தைர்குணஸம்பந்நஂ பக்ஷ்யமந்நஂ ஸுஸஂஸ்கதம் | ஶுசௌ தேஶே ஸுஸங்குப்தஂ ஸமுபஸ்தாபயேத்பிஷக் ||௪௪௭||

View original

तत्राप्तैर्गुणसम्पन्नं भक्ष्यमन्नं सुसंस्कृतम् | शुचौ देशे सुसङ्गुप्तं समुपस्थापयेद्भिषक् ||४४७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 332 (448) · Śloka 448

விஷக்நைரகதைஃ ஸ்பஷ்டஂ ப்ரோக்ஷிதஂ வ்யஜநோதகைஃ | ஸித்தைர்மந்த்ரைர்ஹதவிஷஂ ஸித்தமந்நஂ நிவேதயேத் ||௪௪௮||

View original

विषघ्नैरगदैः स्पृष्टं प्रोक्षितं व्यजनोदकैः | सिद्धैर्मन्त्रैर्हतविषं सिद्धमन्नं निवेदयेत् ||४४८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 333 (449-457) · Śloka 457

வக்ஷ்யாம்யதஃ பரஂ கத்ஸ்நாமாஹாரஸ்யோபகல்பநாம் | கதஂ கார்ஷ்ணாயஸே தேயஂ, பேயா தேயா து ராஜதே ||௪௪௯|| பலாநி ஸர்வபக்ஷ்யாஂஶ்ச ப்ரதத்யாத்வை தலேஷு து | பரிஶுஷ்கப்ரதிக்தாநி ஸௌவர்ணேஷு ப்ரகல்பயேத் ||௪௫௦|| ப்ரத்ரவாணி ரஸாஂஶ்சைவஂ ராஜதேஷூபஹாரயேத் | கட்வராணி கடாஂஶ்சைவ ஸர்வாஞ்சைலேஷு தாபயேத் ||௪௫௧|| தத்யாத்தாம்ரமயே பாத்ரே ஸுஶீதஂ ஸுஶதஂ பயஃ | பாநீயஂ, பாநகஂ மத்யஂ மந்மயேஷு ப்ரதாபயேத் ||௪௫௨|| காசஸ்படிகபாத்ரேஷு ஶீதலேஷு ஶுபேஷு ச | தத்யாத்வைதூர்யசித்ரேஷு ராகஷாடவஸட்டகாந் ||௪௫௩|| புரஸ்தாத்விமலே பாத்ரே ஸுவிஸ்தீர்ணே மநோரமே | ஸூதஃ ஸூபௌதநஂ தத்யாத் ப்ரதேஹாஂஶ்ச ஸுஸஂஸ்கதாந் ||௪௫௪|| பலாநி ஸர்வபக்ஷ்யாஂஶ்ச பரிஶுஷ்காணி யாநி ச | தாநி தக்ஷிணபார்ஶ்வே து புஞ்ஜாநஸ்யோபகல்பயேத் ||௪௫௫|| ப்ரத்ரவாணி ரஸாஂஶ்சைவ பாநீயஂ பாநகஂ பயஃ | கடாந் யூஷாஂஶ்ச பேயாஂஶ்ச ஸவ்யே பார்ஶ்வே ப்ரதாபயேத் ||௪௫௬|| ஸர்வாந் குடவிகாராஂஶ்ச ராகஷாடவஸட்டகாந் | புரஸ்தாத் ஸ்தாபயேத் ப்ராஜ்ஞோ த்வயோரபி ச மத்யதஃ ||௪௫௭||

View original

वक्ष्याम्यतः परं कृत्स्नामाहारस्योपकल्पनाम् | घृतं कार्ष्णायसे देयं, पेया देया तु राजते ||४४९|| फलानि सर्वभक्ष्यांश्च प्रदद्याद्वै दलेषु तु | परिशुष्कप्रदिग्धानि सौवर्णेषु प्रकल्पयेत् ||४५०|| प्रद्रवाणि रसांश्चैवं राजतेषूपहारयेत् | कट्वराणि खडांश्चैव सर्वाञ्छैलेषु दापयेत् ||४५१|| दद्यात्ताम्रमये पात्रे सुशीतं सुशृतं पयः | पानीयं, पानकं मद्यं मृन्मयेषु प्रदापयेत् ||४५२|| काचस्फटिकपात्रेषु शीतलेषु शुभेषु च | दद्याद्वैदूर्यचित्रेषु रागषाडवसट्टकान् ||४५३|| पुरस्ताद्विमले पात्रे सुविस्तीर्णे मनोरमे | सूदः सूपौदनं दद्यात् प्रदेहांश्च सुसंस्कृतान् ||४५४|| फलानि सर्वभक्ष्यांश्च परिशुष्काणि यानि च | तानि दक्षिणपार्श्वे तु भुञ्जानस्योपकल्पयेत् ||४५५|| प्रद्रवाणि रसांश्चैव पानीयं पानकं पयः | खडान् यूषांश्च पेयांश्च सव्ये पार्श्वे प्रदापयेत् ||४५६|| सर्वान् गुडविकारांश्च रागषाडवसट्टकान् | पुरस्तात् स्थापयेत् प्राज्ञो द्वयोरपि च मध्यतः ||४५७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 334 (458) · Śloka 459

ஏவஂ விஜ்ஞாய மதிமாந் போஜநஸ்யோபகல்பநாம் | போக்தாரஂ விஜநே ரம்யே நிஃஸம்பாதே ஶுபே ஶுசௌ ||௪௫௮|| ஸுகந்தபுஷ்பரசிதே ஸமே தேஶே ச போஜயேத் |௪௫௯|

View original

एवं विज्ञाय मतिमान् भोजनस्योपकल्पनाम् | भोक्तारं विजने रम्ये निःसम्पाते शुभे शुचौ ||४५८|| सुगन्धपुष्परचिते समे देशे च भोजयेत् |४५९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 335 (459) · Śloka 460

விஶிஷ்டமிஷ்டஸஂஸ்காரைஃ பத்யைரிஷ்டை ரஸாதிபிஃ ||௪௫௯|| மநோஜ்ஞஂ ஶுசி நாத்யுஷ்ணஂ ப்ரத்யக்ரமஶநஂ ஹிதம் |௪௬௦|

View original

विशिष्टमिष्टसंस्कारैः पथ्यैरिष्टै रसादिभिः ||४५९|| मनोज्ञं शुचि नात्युष्णं प्रत्यग्रमशनं हितम् |४६०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 336 (460-464) · Śloka 464

பூர்வஂ மதுரமஶ்நீயாந்மத்யேऽம்லலவணௌ ரஸௌ ||௪௬௦|| பஶ்சாச்சேஷாந் ரஸாந் வைத்யோ போஜநேஷ்வவசாரயேத் | ஆதௌ பலாநி புஞ்ஜீத தாடிமாதீநி புத்திமாந் ||௪௬௧|| ததஃ பேயாஂஸ்ததோ போஜ்யாந் பக்ஷ்யாஂஶ்சித்ராஂஸ்ததஃ பரம் | கநஂ பூர்வஂ ஸமஶ்நீயாத், கேசிதாஹுர்விபர்யயம் ||௪௬௨|| ஆதாவந்தே ச மத்யே ச போஜநஸ்ய து ஶஸ்யதே | நிரத்யயஂ தோஷஹரஂ பலேஷ்வாமலகஂ நணாம் ||௪௬௩|| மணாலபிஸஶாலூககந்தேக்ஷுப்ரபதீநி ச | பூர்வஂ யோஜ்யாநி பிஷஜா ந து புக்தே கதாசந ||௪௬௪||

View original

पूर्वं मधुरमश्नीयान्मध्येऽम्ललवणौ रसौ ||४६०|| पश्चाच्छेषान् रसान् वैद्यो भोजनेष्ववचारयेत् | आदौ फलानि भुञ्जीत दाडिमादीनि बुद्धिमान् ||४६१|| ततः पेयांस्ततो भोज्यान् भक्ष्यांश्चित्रांस्ततः परम् | घनं पूर्वं समश्नीयात्, केचिदाहुर्विपर्ययम् ||४६२|| आदावन्ते च मध्ये च भोजनस्य तु शस्यते | निरत्ययं दोषहरं फलेष्वामलकं नृणाम् ||४६३|| मृणालबिसशालूककन्देक्षुप्रभृतीनि च | पूर्वं योज्यानि भिषजा न तु भुक्ते कदाचन ||४६४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 337 (465) · Śloka 466

ஸுகமுச்சைஃ ஸமாஸீநஃ ஸமதேஹோऽந்நதத்பரஃ | காலே ஸாத்ம்யஂ லகு ஸ்நிக்தமுஷ்ணஂ க்ஷிப்ரஂ த்ரவோத்தரம் ||௪௬௫|| புபுக்ஷிதோऽந்நமஶ்நீயாந்மாத்ராவத்விதிதாகமஃ |௪௬௬|

View original

सुखमुच्चैः समासीनः समदेहोऽन्नतत्परः | काले सात्म्यं लघु स्निग्धमुष्णं क्षिप्रं द्रवोत्तरम् ||४६५|| बुभुक्षितोऽन्नमश्नीयान्मात्रावद्विदितागमः |४६६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 338 (466-467) · Śloka 468

காலே ப்ரீணயதே புக்தஂ ஸாத்ம்யமந்நஂ ந பாததே ||௪௬௬|| லகு ஶீக்ரஂ வ்ரஜேத் பாகஂ ஸ்நிக்தோஷ்ணஂ பலவஹ்நிதம் | க்ஷிப்ரஂ புக்தஂ ஸமஂ பாகஂ யாத்யதோஷஂ த்ரவோத்தரம் ||௪௬௭|| ஸுகஂ ஜீர்யதி மாத்ராவத்தாதுஸாம்யஂ கரோதி ச |௪௬௮|

View original

काले प्रीणयते भुक्तं सात्म्यमन्नं न बाधते ||४६६|| लघु शीघ्रं व्रजेत् पाकं स्निग्धोष्णं बलवह्निदम् | क्षिप्रं भुक्तं समं पाकं यात्यदोषं द्रवोत्तरम् ||४६७|| सुखं जीर्यति मात्रावद्धातुसाम्यं करोति च |४६८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 339 (468-470) · Śloka 471

அதீவாயதயாமாஸ்து க்ஷபா யேஷ்வதுஷு ஸ்மதாஃ ||௪௬௮|| தேஷு தத்ப்ரத்யநீகாட்யஂ புஞ்ஜீத ப்ராதரேவ து | யேஷு சாபி பவேயுஶ்ச திவஸா பஶமாயதாஃ ||௪௬௯|| தேஷு தத்காலவிஹிதமபராஹ்ணே ப்ரஶஸ்யதே | ரஜந்யோ திவஸாஶ்சைவ யேஷு சாபி ஸமாஃ ஸ்மதாஃ ||௪௭௦|| கத்வா ஸமமஹோராத்ரஂ தேஷு புஞ்ஜீத போஜநம் |௪௭௧|

View original

अतीवायतयामास्तु क्षपा येष्वृतुषु स्मृताः ||४६८|| तेषु तत्प्रत्यनीकाढ्यं भुञ्जीत प्रातरेव तु | येषु चापि भवेयुश्च दिवसा भृशमायताः ||४६९|| तेषु तत्कालविहितमपराह्णे प्रशस्यते | रजन्यो दिवसाश्चैव येषु चापि समाः स्मृताः ||४७०|| कृत्वा सममहोरात्रं तेषु भुञ्जीत भोजनम् |४७१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 340 (471-474) · Śloka 474

நாப்ராப்தாதீதகாலஂ வா ஹீநாதிகமதாபி வா ||௪௭௧|| அப்ராப்தகாலஂ புஞ்ஜாநஃ ஶரீரே ஹ்யலகௌ நரஃ | தாஂஸ்தாந் வ்யாதீநவாப்நோதி மரணஂ வா நியச்சதி ||௪௭௨|| அதீதகாலஂ புஞ்ஜாநோ வாயுநோபஹதேऽநலே | கச்ச்ராத்விபச்யதே புக்தஂ த்விதீயஂ ச ந காங்க்ஷதி ||௪௭௩|| ஹீநமாத்ரமஸந்தோஷஂ கரோதி ச பலக்ஷயம் | ஆலஸ்யகௌரவாடோபஸாதாஂஶ்ச குருதேऽதிகம் ||௪௭௪||

View original

नाप्राप्तातीतकालं वा हीनाधिकमथापि वा ||४७१|| अप्राप्तकालं भुञ्जानः शरीरे ह्यलघौ नरः | तांस्तान् व्याधीनवाप्नोति मरणं वा नियच्छति ||४७२|| अतीतकालं भुञ्जानो वायुनोपहतेऽनले | कृच्छ्राद्विपच्यते भुक्तं द्वितीयं च न काङ्क्षति ||४७३|| हीनमात्रमसन्तोषं करोति च बलक्षयम् | आलस्यगौरवाटोपसादांश्च कुरुतेऽधिकम् ||४७४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 341 (475) · Śloka 476

தஸ்மாத் ஸுஸஂஸ்கதஂ யுக்த்யா தோஷைரேதைர்விவர்ஜிதம் | யதோக்தகுணஸம்பந்நமுபஸேவேத போஜநம் ||௪௭௫|| விபஜ்ய தோஷகாலாதீந் காலயோருபயோரபி |௪௭௬|

View original

तस्मात् सुसंस्कृतं युक्त्या दोषैरेतैर्विवर्जितम् | यथोक्तगुणसम्पन्नमुपसेवेत भोजनम् ||४७५|| विभज्य दोषकालादीन् कालयोरुभयोरपि |४७६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 342 (476-477) · Śloka 478

அசோக்ஷஂ துஷ்டமுத்ஸஷ்டஂ பாஷாணதணலோஷ்டவத் ||௪௭௬|| த்விஷ்டஂ வ்யுஷிதமஸ்வாது பூதி சாந்நஂ விவர்ஜயேத் | சிரஸித்தஂ ஸ்திரஂ ஶீதமந்நமுஷ்ணீகதஂ புநஃ ||௪௭௭|| அஶாந்தமுபதக்தஂ ச ததா ஸ்வாது ந லக்ஷ்யதே |௪௭௮|

View original

अचोक्षं दुष्टमुत्सृष्टं पाषाणतृणलोष्टवत् ||४७६|| द्विष्टं व्युषितमस्वादु पूति चान्नं विवर्जयेत् | चिरसिद्धं स्थिरं शीतमन्नमुष्णीकृतं पुनः ||४७७|| अशान्तमुपदग्धं च तथा स्वादु न लक्ष्यते |४७८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 343 (478) · Śloka 478

யத்யத் ஸ்வாதுதரஂ தத்தத்விதத்யாதுத்தரோத்தரம் ||௪௭௮||

View original

यद्यत् स्वादुतरं तत्तद्विदध्यादुत्तरोत्तरम् ||४७८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 344 (479-480) · Śloka 480

ப்ரக்ஷாலயேதத்பிராஸ்யஂ புஞ்ஜாநஸ்ய முஹுர்முஹுஃ | விஶுத்தே ரஸநே தஸ்ய ரோசதேऽந்நமபூர்வவத் ||௪௭௯|| ஸ்வாதுநா தஸ்ய ரஸநஂ ப்ரதமேநாதிதர்பிதம் | ந ததா ஸ்வாதயேதந்யத்தஸ்மாத் ப்ரக்ஷால்யமந்தரா ||௪௮௦||

View original

प्रक्षालयेदद्भिरास्यं भुञ्जानस्य मुहुर्मुहुः | विशुद्धे रसने तस्य रोचतेऽन्नमपूर्ववत् ||४७९|| स्वादुना तस्य रसनं प्रथमेनातितर्पितम् | न तथा स्वादयेदन्यत्तस्मात् प्रक्षाल्यमन्तरा ||४८०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 345 (481) · Śloka 481

ஸௌமநஸ்யஂ பலஂ புஷ்டிமுத்ஸாஹஂ ஹர்ஷணஂ ஸுகம் | ஸ்வாது ஸஞ்ஜநயத்யந்நமஸ்வாது ச விபர்யயம் ||௪௮௧||

View original

सौमनस्यं बलं पुष्टिमुत्साहं हर्षणं सुखम् | स्वादु सञ्जनयत्यन्नमस्वादु च विपर्ययम् ||४८१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 346 (482) · Śloka 482

புக்த்வாऽபி யத் ப்ரார்தயதே பூயஸ்தத் ஸ்வாது போஜநம் |௪௮௨|

View original

भुक्त्वाऽपि यत् प्रार्थयते भूयस्तत् स्वादु भोजनम् |४८२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 347 (482) · Śloka 482

அஶிதஶ்சோதகஂ யுக்த்யா புஞ்ஜாநஶ்சாந்தரா பிபேத் ||௪௮௨||

View original

अशितश्चोदकं युक्त्या भुञ्जानश्चान्तरा पिबेत् ||४८२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 348 (483) · Śloka 483

தந்தாந்தரகதஂ சாந்நஂ ஶோதநேநாஹரேச்சநைஃ | குர்யாதநிர்ஹதஂ தத்தி முகஸ்யாநிஷ்டகந்ததாம் ||௪௮௩||

View original

दन्तान्तरगतं चान्नं शोधनेनाहरेच्छनैः | कुर्यादनिर्हृतं तद्धि मुखस्यानिष्टगन्धताम् ||४८३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 349 (484) · Śloka 484

ஜீர்ணேऽந்நே வர்ததே வாயுர்விதக்தே பித்தமேவ து | புக்தமாத்ரே கபஶ்சாபி,... |௪௮௪|

View original

जीर्णेऽन्ने वर्धते वायुर्विदग्धे पित्तमेव तु | भुक्तमात्रे कफश्चापि,... |४८४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 350 (484-486) · Śloka 486

... தஸ்மாத்புக்தேரிதஂ கபம் ||௪௮௪|| தூமேநாபோஹ்ய ஹத்யைர்வா கஷாயகடுதிக்தகைஃ | பூககங்கோலகர்பூரலவங்கஸுமநஃபலைஃ ||௪௮௫|| பலைஃ கடுகஷாயைர்வா முகவைஶத்யகாரகைஃ | தாம்பூலபத்ரஸஹிதைஃ ஸுகந்தைர்வா விசக்ஷணஃ ||௪௮௬||

View original

... तस्माद्भुक्तेरितं कफम् ||४८४|| धूमेनापोह्य हृद्यैर्वा कषायकटुतिक्तकैः | पूगकङ्कोलकर्पूरलवङ्गसुमनःफलैः ||४८५|| फलैः कटुकषायैर्वा मुखवैशद्यकारकैः | ताम्बूलपत्रसहितैः सुगन्धैर्वा विचक्षणः ||४८६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 351 (487) · Śloka 487

புக்த்வா ராஜவதாஸீத யாவதந்நக்லமோ கதஃ | ததஃ பாதஶதஂ கத்வா வாமபார்ஶ்வேந ஸஂவிஶேத் ||௪௮௭||

View original

भुक्त्वा राजवदासीत यावदन्नक्लमो गतः | ततः पादशतं गत्वा वामपार्श्वेन संविशेत् ||४८७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 352 (488) · Śloka 488

ஶப்தாந்ரூபாந்ரஸாந் கந்தாந் ஸ்பர்ஶாஂஶ்ச மநஸஃ ப்ரியாந் | புக்தவாநுபஸேவேத தேநாந்நஂ ஸாது திஷ்டதி ||௪௮௮||

View original

शब्दान्रूपान्रसान् गन्धान् स्पर्शांश्च मनसः प्रियान् | भुक्तवानुपसेवेत तेनान्नं साधु तिष्ठति ||४८८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 353 (489) · Śloka 489

ஶப்தரூபரஸா கந்தாஃ ஸ்பர்ஶாஶ்சாபி ஜுகுப்ஸிதாஃ | அஶுச்யந்நஂ ததா புக்தமதிஹாஸ்யஂ ச வாமயேத் ||௪௮௯||

View original

शब्दरूपरसा गन्धाः स्पर्शाश्चापि जुगुप्सिताः | अशुच्यन्नं तथा भुक्तमतिहास्यं च वामयेत् ||४८९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 354 (490-491) · Śloka 491

ஶயநஂ சாஸநஂ வாऽபி நேச்சேத்வாऽபி த்ரவோத்தரம் | நாக்ந்யாதபௌ ந ப்லவநஂ ந யாநஂ நாபி வாஹநம் ||௪௯௦|| ந சைகரஸஸேவாயாஂ ப்ரஸஜ்யேத கதாசந | ஶாகாவராந்நபூயிஷ்டமம்லஂ ச ந ஸமாசரேத் ||௪௯௧||

View original

शयनं चासनं वाऽपि नेच्छेद्वाऽपि द्रवोत्तरम् | नाग्न्यातपौ न प्लवनं न यानं नापि वाहनम् ||४९०|| न चैकरससेवायां प्रसज्येत कदाचन | शाकावरान्नभूयिष्ठमम्लं च न समाचरेत् ||४९१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 355 (492) · Śloka 492

ஏகைகஶஃ ஸமஸ்தாந் வா நாத்யஶ்நீயாத்ரஸாந் ஸதா |௪௯௨|

View original

एकैकशः समस्तान् वा नाध्यश्नीयाद्रसान् सदा |४९२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 356 (492) · Śloka 493

ப்ராக்புக்தே த்வவிவிக்தேऽக்நௌ த்விரந்நஂ ந ஸமாசரேத் ||௪௯௨|| பூர்வபுக்தே விதக்தேऽந்நே புஞ்ஜாநோ ஹந்தி பாவகம் |௪௯௩|

View original

प्राग्भुक्ते त्वविविक्तेऽग्नौ द्विरन्नं न समाचरेत् ||४९२|| पूर्वभुक्ते विदग्धेऽन्ने भुञ्जानो हन्ति पावकम् |४९३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 357 (493) · Śloka 493

மாத்ராகுருஂ பரிஹரேதாஹாரஂ த்ரவ்யதஶ்ச யஃ ||௪௯௩||

View original

मात्रागुरुं परिहरेदाहारं द्रव्यतश्च यः ||४९३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 358 (494) · Śloka 494

பிஷ்டாந்நஂ நைவ புஞ்ஜீத மாத்ரயா வா புபுக்ஷிதஃ | த்விகுணஂ ச பிபேத்தோயஂ ஸுகஂ ஸம்யக் ப்ரஜீர்யதி |௪௯௪|

View original

पिष्टान्नं नैव भुञ्जीत मात्रया वा बुभुक्षितः | द्विगुणं च पिबेत्तोयं सुखं सम्यक् प्रजीर्यति |४९४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 359 (494) · Śloka 494

பேயலேஹ்யாத்யபக்ஷ்யாணாஂ குரு வித்யாத்யதோத்தரம் ||௪௯௪||

View original

पेयलेह्याद्यभक्ष्याणां गुरु विद्याद्यथोत्तरम् ||४९४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 360 (495) · Śloka 495

குரூணாமர்தஸௌஹித்யஂ லகூநாஂ தப்திரிஷ்யதே | த்ரவோத்தரோ த்ரவஶ்சாபி ந மாத்ராகுருரிஷ்யதே ||௪௯௫||

View original

गुरूणामर्धसौहित्यं लघूनां तृप्तिरिष्यते | द्रवोत्तरो द्रवश्चापि न मात्रागुरुरिष्यते ||४९५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 361 (496) · Śloka 496

த்ரவாட்யமபி ஶுஷ்கஂ து ஸம்யகேவோபபத்யதே |௪௯௬|

View original

द्रवाढ्यमपि शुष्कं तु सम्यगेवोपपद्यते |४९६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 362 (496) · Śloka 497

விஶுஷ்கமந்நமப்யஸ்தஂ ந பாகஂ ஸாது கச்சதி ||௪௯௬|| பிண்டீகதமஸங்க்லிந்நஂ விதாஹமுபகச்சதி |௪௯௭|

View original

विशुष्कमन्नमभ्यस्तं न पाकं साधु गच्छति ||४९६|| पिण्डीकृतमसङ्क्लिन्नं विदाहमुपगच्छति |४९७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 363 (497) · Śloka 498

ஸ்ரோதஸ்யந்நவஹே பித்தஂ பக்தௌ வா யஸ்ய திஷ்டதி ||௪௯௭|| விதாஹி புக்தமந்யத்வா தஸ்யாப்யந்நஂ விதஹ்யதே |௪௯௮|

View original

स्रोतस्यन्नवहे पित्तं पक्तौ वा यस्य तिष्ठति ||४९७|| विदाहि भुक्तमन्यद्वा तस्याप्यन्नं विदह्यते |४९८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 364 (498) · Śloka 498

ஶுஷ்கஂ விருத்தஂ விஷ்டம்பி வஹ்நிவ்யாபதமாவஹேத் ||௪௯௮||

View original

शुष्कं विरुद्धं विष्टम्भि वह्निव्यापदमावहेत् ||४९८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 365 (499) · Śloka 499

ஆமஂ விதக்தஂ விஷ்டப்தஂ கபபித்தாநிலைஸ்த்ரிபிஃ | அஜீர்ணஂ கேசிதிச்சந்தி சதுர்தஂ ரஸஶேஷதஃ ||௪௯௯||

View original

आमं विदग्धं विष्टब्धं कफपित्तानिलैस्त्रिभिः | अजीर्णं केचिदिच्छन्ति चतुर्थं रसशेषतः ||४९९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 366 (500-501) · Śloka 501

அத்யம்புபாநாத்விஷமாஶநாத்வா ஸந்தாரணாத் ஸ்வப்நவிபர்யயாச்ச | காலேऽபி ஸாத்ம்யஂ லகு சாபி புக்தமந்நஂ ந பாகஂ பஜதே நரஸ்ய ||௫௦௦|| ஈர்ஷ்யாபயக்ரோதபரிக்ஷதேந லுப்தேந ஶுக்தைந்யநிபீடிதேந | ப்ரத்வேஷயுக்தேந ச ஸேவ்யமாநமந்நஂ ந ஸம்யக் பரிணாமமேதி ||௫௦௧||

View original

अत्यम्बुपानाद्विषमाशनाद्वा सन्धारणात् स्वप्नविपर्ययाच्च | कालेऽपि सात्म्यं लघु चापि भुक्तमन्नं न पाकं भजते नरस्य ||५००|| ईर्ष्याभयक्रोधपरिक्षतेन लुब्धेन शुग्दैन्यनिपीडितेन | प्रद्वेषयुक्तेन च सेव्यमानमन्नं न सम्यक् परिणाममेति ||५०१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 367 (502-503) · Śloka 503

மாதுர்யமந்நஂ கதமாமஸஞ்ஜ்ஞஂ விதக்தஸஞ்ஜ்ஞஂ கதமம்லபாவம் | கிஞ்சித்விபக்வஂ, பஶதோதஶூலஂ விஷ்டப்தமாநத்தவிருத்தவாதம் ||௫௦௨|| உத்காரஶுத்தாவபி பக்தகாங்க்ஷா ந ஜாயதே ஹத்குருதா ச யஸ்ய | ரஸாவஶேஷேண து ஸப்ரஸேகஂ சதுர்தமேதத் ப்ரவதந்த்யஜீர்ணம் ||௫௦௩||

View original

माधुर्यमन्नं गतमामसञ्ज्ञं विदग्धसञ्ज्ञं गतमम्लभावम् | किञ्चिद्विपक्वं, भृशतोदशूलं विष्टब्धमानद्धविरुद्धवातम् ||५०२|| उद्गारशुद्धावपि भक्तकाङ्क्षा न जायते हृद्गुरुता च यस्य | रसावशेषेण तु सप्रसेकं चतुर्थमेतत् प्रवदन्त्यजीर्णम् ||५०३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 368 (504) · Śloka 504

மூர்ச்சா ப்ரலாபோ வமதுஃ ப்ரஸேகஃ ஸதநஂ ப்ரமஃ | உபத்ரவா பவந்த்யேதே மரணஂ சாப்யஜீர்ணதஃ ||௫௦௪||

View original

मूर्च्छा प्रलापो वमथुः प्रसेकः सदनं भ्रमः | उपद्रवा भवन्त्येते मरणं चाप्यजीर्णतः ||५०४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 369 (505-507) · Śloka 507

தத்ராமே லங்கநஂ கார்யஂ, விதக்தே வமநஂ ஹிதம் | விஷ்டப்தே ஸ்வேதநஂ பத்யஂ, ரஸஶேஷே ஶயீத ச ||௫௦௫|| வாமயேதாஶு தஂ தஸ்மாதுஷ்ணேந லவணாம்புநா | கார்யஂ வாऽநஶநஂ தாவத்யாவந்ந ப்ரகதிஂ பஜேத் ||௫௦௬|| லகுகாயமதஶ்சைநஂ லங்கநைஃ ஸமுபாசரேத் | யாவந்ந ப்ரகதிஸ்தஃ ஸ்யாத்தோஷதஃ ப்ராணதஸ்ததா ||௫௦௭||

View original

तत्रामे लङ्घनं कार्यं, विदग्धे वमनं हितम् | विष्टब्धे स्वेदनं पथ्यं, रसशेषे शयीत च ||५०५|| वामयेदाशु तं तस्मादुष्णेन लवणाम्बुना | कार्यं वाऽनशनं तावद्यावन्न प्रकृतिं भजेत् ||५०६|| लघुकायमतश्चैनं लङ्घनैः समुपाचरेत् | यावन्न प्रकृतिस्थः स्याद्दोषतः प्राणतस्तथा ||५०७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 370 (508-509) · Śloka 509

ஹிதாஹிதோபஸஂயுக்தமந்நஂ ஸமஶநஂ ஸ்மதம் | பஹு ஸ்தோகமகாலே வா தஜ்ஜ்ஞேயஂ விஷமாஶநம் ||௫௦௮|| அஜீர்ணே புஜ்யதே யத்து ததத்யஶநமுச்யதே | த்ரயமேதந்நிஹந்த்யாஶு பஹூந்வ்யாதீந்கரோதி வா ||௫௦௯||

View original

हिताहितोपसंयुक्तमन्नं समशनं स्मृतम् | बहु स्तोकमकाले वा तज्ज्ञेयं विषमाशनम् ||५०८|| अजीर्णे भुज्यते यत्तु तदध्यशनमुच्यते | त्रयमेतन्निहन्त्याशु बहून्व्याधीन्करोति वा ||५०९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 371 (510) · Śloka 510

அந்நஂ விதக்தஂ ஹி நரஸ்ய ஶீக்ரஂ ஶீதாம்புநா வை பரிபாகமேதி | தத்த்யஸ்ய ஶைத்யேந நிஹந்தி பித்தமாக்லேதிபாவாச்ச நயத்யதஸ்தாத் ||௫௧௦||

View original

अन्नं विदग्धं हि नरस्य शीघ्रं शीताम्बुना वै परिपाकमेति | तद्ध्यस्य शैत्येन निहन्ति पित्तमाक्लेदिभावाच्च नयत्यधस्तात् ||५१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 372 (511) · Śloka 511

விதஹ்யதே யஸ்ய து புக்தமாத்ரே தஹ்யேத ஹத்கோஷ்டகலஂ ச யஸ்ய | த்ராக்ஷாபயாஂ மாக்ஷிகஸம்ப்ரயுக்தாஂ லீட்வாऽபயாஂ வா ஸ ஸுகஂ லபேத ||௫௧௧||

View original

विदह्यते यस्य तु भुक्तमात्रे दह्येत हृत्कोष्ठगलं च यस्य | द्राक्षाभयां माक्षिकसम्प्रयुक्तां लीढ्वाऽभयां वा स सुखं लभेत ||५११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 373 (512) · Śloka 512

பவேதஜீர்ணஂ ப்ரதி யஸ்ய ஶங்கா ஸ்நிக்தஸ்ய ஜந்தோர்பலிநோऽந்நகாலே | ப்ராதஃ ஸஶுண்டீமபயாமஶங்கோ புஞ்ஜீத ஸம்ப்ராஶ்ய ஹிதஂ ஹிதார்தீ ||௫௧௨||

View original

भवेदजीर्णं प्रति यस्य शङ्का स्निग्धस्य जन्तोर्बलिनोऽन्नकाले | प्रातः सशुण्ठीमभयामशङ्को भुञ्जीत सम्प्राश्य हितं हितार्थी ||५१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 374 (513) · Śloka 513

ஸ்வல்பஂ யதா தோஷவிபத்தமாமஂ லீநஂ ந தேஜஃபதமாவணோதி | பவத்யஜீர்ணேऽபி ததா புபுக்ஷா யா மந்தபுத்திஂ விஷவந்நிஹந்தி ||௫௧௩||

View original

स्वल्पं यदा दोषविबद्धमामं लीनं न तेजःपथमावृणोति | भवत्यजीर्णेऽपि तदा बुभुक्षा या मन्दबुद्धिं विषवन्निहन्ति ||५१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 375 (514-524) · Śloka 525

அத உர்த்வஂ ப்ரவக்ஷ்யாமி குணாநாஂ கர்மவிஸ்தரம் | கர்மபிஸ்த்வநுமீயந்தே நாநாத்ரவ்யாஶ்ரயா குணாஃ ||௫௧௪|| ஹ்லாதநஃ ஸ்தம்பநஃ ஶீதோ மூர்ச்சாதட்ஸ்வேததாஹஜித் | உஷ்ணஸ்தத்விபரீதஃ ஸ்யாத்பாசநஶ்ச விஶேஷதஃ ||௫௧௫|| ஸ்நேஹமார்தவகத் ஸ்நிக்தோ பலவர்ணகரஸ்ததா | ரூக்ஷஸ்தத்விபரீதஃ ஸ்யாத்விஶேஷாத் ஸ்தம்பநஃ கரஃ ||௫௧௬|| பிச்சிலோ ஜீவநோ பல்யஃ ஸந்தாநஃ ஶ்லேஷ்மலோ குருஃ | விஶதோ விபரீதோऽஸ்மாத் க்லேதாசூஷணரோபணஃ ||௫௧௭|| தாஹபாககரஸ்தீக்ஷ்ணஃ ஸ்ராவணோ, மதுரந்யதா | ஸாதோபலேபபலகத்குருஸ்தர்பணபஂஹணஃ ||௫௧௮|| லகுஸ்தத்விபரீதஃ ஸ்யால்லேகநோ ரோபணஸ்ததா | தஶாத்யாஃ கர்மதஃ ப்ரோக்தாஸ்தேஷாஂ கர்மவிஶேஷணைஃ ||௫௧௯|| தஶைவாந்யாந் ப்ரவக்ஷ்யாமி த்ரவாதீஂஸ்தாந்நிபோத மே | த்ரவஃ ப்ரக்லேதநஃ, ஸாந்த்ரஃ ஸ்தூலஃ ஸ்யாத்பந்தகாரகஃ ||௫௨௦|| ஶ்லக்ஷ்ணஃ பிச்சிலவஜ்ஜ்ஞேயஃ கர்கஶோ விஶதோ யதா | ஸுகாநுபந்தீ ஸூக்ஷ்மஶ்ச ஸுகந்தோ ரோசநோ மதுஃ ||௫௨௧|| துர்கந்தோ விபரீதோऽஸ்மாத்தல்லாஸாருசிகாரகஃ | ஸரோऽநுலோமநஃ ப்ரோக்தோ, மந்தோ யாத்ராகரஃ ஸ்மதஃ ||௫௨௨|| வ்யவாயீ சாகிலஂ தேஹஂ வ்யாப்ய பாகாய கல்பதே | விகாஸீ விகஸந்நேவஂ தாதுபந்தாந் விமோக்ஷயேத் ||௫௨௩|| ஆஶுகாரீ ததாऽऽஶுத்வாத்தாவத்யம்பஸி தைலவத் | ஸூக்ஷ்மஸ்து ஸௌக்ஷ்ம்யாத் ஸூக்ஷ்மேஷு ஸ்ரோதஃஸ்வநுஸரஃ ஸ்மதஃ ||௫௨௪|| குணா விஂஶதிரித்யேவஂ யதாவத்பரிகீர்திதாஃ |௫௨௫|

View original

अत उर्ध्वं प्रवक्ष्यामि गुणानां कर्मविस्तरम् | कर्मभिस्त्वनुमीयन्ते नानाद्रव्याश्रया गुणाः ||५१४|| ह्लादनः स्तम्भनः शीतो मूर्च्छातृट्स्वेददाहजित् | उष्णस्तद्विपरीतः स्यात्पाचनश्च विशेषतः ||५१५|| स्नेहमार्दवकृत् स्निग्धो बलवर्णकरस्तथा | रूक्षस्तद्विपरीतः स्याद्विशेषात् स्तम्भनः खरः ||५१६|| पिच्छिलो जीवनो बल्यः सन्धानः श्लेष्मलो गुरुः | विशदो विपरीतोऽस्मात् क्लेदाचूषणरोपणः ||५१७|| दाहपाककरस्तीक्ष्णः स्रावणो, मृदुरन्यथा | सादोपलेपबलकृद्गुरुस्तर्पणबृंहणः ||५१८|| लघुस्तद्विपरीतः स्याल्लेखनो रोपणस्तथा | दशाद्याः कर्मतः प्रोक्तास्तेषां कर्मविशेषणैः ||५१९|| दशैवान्यान् प्रवक्ष्यामि द्रवादींस्तान्निबोध मे | द्रवः प्रक्लेदनः, सान्द्रः स्थूलः स्याद्बन्धकारकः ||५२०|| श्लक्ष्णः पिच्छिलवज्ज्ञेयः कर्कशो विशदो यथा | सुखानुबन्धी सूक्ष्मश्च सुगन्धो रोचनो मृदुः ||५२१|| दुर्गन्धो विपरीतोऽस्माद्धृल्लासारुचिकारकः | सरोऽनुलोमनः प्रोक्तो, मन्दो यात्राकरः स्मृतः ||५२२|| व्यवायी चाखिलं देहं व्याप्य पाकाय कल्पते | विकासी विकसन्नेवं धातुबन्धान् विमोक्षयेत् ||५२३|| आशुकारी तथाऽऽशुत्वाद्धावत्यम्भसि तैलवत् | सूक्ष्मस्तु सौक्ष्म्यात् सूक्ष्मेषु स्रोतःस्वनुसरः स्मृतः ||५२४|| गुणा विंशतिरित्येवं यथावत्परिकीर्तिताः |५२५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 376 (525) · Śloka 525

ஸம்ப்ரவக்ஷ்யாம்யதஶ்சோர்த்வமாஹாரகதிநிஶ்சயம் ||௫௨௫||

View original

सम्प्रवक्ष्याम्यतश्चोर्ध्वमाहारगतिनिश्चयम् ||५२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 377 (526) · Śloka 526

பஞ்சபூதாத்மகே தேஹே ஹ்யாஹாரஃ பாஞ்சபௌதிகஃ | விபக்வஃ பஞ்சதா ஸம்யக்குணாந் ஸ்வாநபிவர்தயேத் ||௫௨௬||

View original

पञ्चभूतात्मके देहे ह्याहारः पाञ्चभौतिकः | विपक्वः पञ्चधा सम्यग्गुणान् स्वानभिवर्धयेत् ||५२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 378 (527) · Śloka 527

அவிதக்தஃ கபஂ, பித்தஂ விதக்தஃ, பவநஂ புநஃ | ஸம்யக்விபக்வோ நிஃஸார ஆஹாரஃ பரிபஂஹயேத் ||௫௨௭||

View original

अविदग्धः कफं, पित्तं विदग्धः, पवनं पुनः | सम्यग्विपक्वो निःसार आहारः परिबृंहयेत् ||५२७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 379 (528) · Śloka 528

விண்மூத்ரமாஹாரமலஃ ஸாரஃ ப்ராகீரிதோ ரஸஃ |௫௨௮|

View original

विण्मूत्रमाहारमलः सारः प्रागीरितो रसः |५२८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 380 (528) · Śloka 528

ஸ து வ்யாநேந விக்ஷிப்தஃ ஸர்வாந் தாதூந் ப்ரதர்பயேத் ||௫௨௮||

View original

स तु व्यानेन विक्षिप्तः सर्वान् धातून् प्रतर्पयेत् ||५२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 381 (529) · Śloka 529

கபஃ பித்தஂ மலஃ கேஷு ஸ்வேதஃ ஸ்யாந்நகரோம ச | நேத்ரவிட் த்வக்ஷு ச ஸ்நேஹோ தாதூநாஂ க்ரமஶோ மலாஃ ||௫௨௯||

View original

कफः पित्तं मलः खेषु स्वेदः स्यान्नखरोम च | नेत्रविट् त्वक्षु च स्नेहो धातूनां क्रमशो मलाः ||५२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 382 (530-531) · Śloka 531

திவா விபுத்தே ஹதயே ஜாக்ரதஃ புண்டரீகவத் | அந்நமக்லிந்நதாதுத்வாதஜீர்ணேऽபி ஹிதஂ நிஶி ||௫௩௦|| ஹதி ஸம்மீலிதே ராத்ரௌ ப்ரஸுப்தஸ்ய விஶேஷதஃ | க்லிந்நவிஸ்ரஸ்ததாதுத்வாதஜீர்ணே ந ஹிதஂ திவா ||௫௩௧||

View original

दिवा विबुद्धे हृदये जाग्रतः पुण्डरीकवत् | अन्नमक्लिन्नधातुत्वादजीर्णेऽपि हितं निशि ||५३०|| हृदि सम्मीलिते रात्रौ प्रसुप्तस्य विशेषतः | क्लिन्नविस्रस्तधातुत्वादजीर्णे न हितं दिवा ||५३१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 383 (532) · Śloka 532

இமஂ விதிஂ யோऽநுமதஂ மஹாமுநேர்நபர்ஷிமுக்யஸ்ய படேத்தி யத்நதஃ | ஸ பூமிபாலாய விதாதுமௌஷதஂ மஹாத்மநாஂ சார்ஹதி ஸூரிஸத்தமஃ ||௫௩௨||

View original

इमं विधिं योऽनुमतं महामुनेर्नृपर्षिमुख्यस्य पठेद्धि यत्नतः | स भूमिपालाय विधातुमौषधं महात्मनां चार्हति सूरिसत्तमः ||५३२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 46

இதி பகவதா ஶ்ரீதந்வந்தரிணோபதிஷ்டாயாஂ தச்சிஷ்யேண மஹர்ஷிணா ஸுஶ்ருதேந விரசிதாயாஂ ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே ஷட்சத்வாரிஂஶத்தமோऽத்யாயஃ ||௪௬|| இதி பகவதா ஶ்ரீதந்வந்தரிணோபதிஷ்டாயாஂ தச்சிஷ்யேண மஹர்ஷிணா ஸுஶ்ருதேந விரசிதாயாஂ ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ ப்ரதமஂ ஸூத்ரஸ்தாநஂ ஸமாப்தம் |

View original

इति भगवता श्रीधन्वन्तरिणोपदिष्टायां तच्छिष्येण महर्षिणा सुश्रुतेन विरचितायां सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने षट्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः ||४६|| इति भगवता श्रीधन्वन्तरिणोपदिष्टायां तच्छिष्येण महर्षिणा सुश्रुतेन विरचितायां सुश्रुतसंहितायां प्रथमं सूत्रस्थानं समाप्तम् |

🔊 Audio coming soon