Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതശ്ഛായാവിപ്രതിപത്തിമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
View original
अथातश्छायाविप्रतिपत्तिमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
31. chāyāvipratipattyadhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ശ്യാവാ ലോഹിതികാ നീലാ പീതികാ വാऽപി മാനവമ് | അഭിദ്രവന്തി യം ഛായാഃ സ പരാസുരസംശയമ് ||൩||
View original
श्यावा लोहितिका नीला पीतिका वाऽपि मानवम् | अभिद्रवन्ति यं छायाः स परासुरसंशयम् ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ഹ്രീരപക്രമതേ യസ്യ പ്രഭാസ്മൃതിധൃതിശ്രിയഃ | അകസ്മാദ്യം ഭജന്തേ വാ സ ഗതാസുരസംശയമ് ||൪||
View original
ह्रीरपक्रमते यस्य प्रभास्मृतिधृतिश्रियः | अकस्माद्यं भजन्ते वा स गतासुरसंशयम् ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5-10) · Śloka 10
യസ്യാധരൌഷ്ഠഃ പതിതഃ ക്ഷിപ്തശ്ചോര്ധ്വം തഥോത്തരഃ | ഉഭൌ വാ ജാമ്ബവാഭാസൌ ദുര്ലഭം തസ്യ ജീവിതമ് ||൫|| ആരക്താ ദശനാ യസ്യ ശ്യാവാ വാ സ്യുഃ പതന്തി വാ | ഖഞ്ജനപ്രതിമാ വാऽപി തം ഗതായുഷമാദിശേത് ||൬|| കൃഷ്ണാ സ്തബ്ധാऽവലിപ്താ വാ ജിഹ്വാ ശൂനാ ച യസ്യ വൈ | കര്കശാ വാ ഭവേദ്യസ്യ സോऽചിരാദ്വിജഹാത്യസൂന് ||൭|| കുടിലാ സ്ഫുടിതാ വാऽപി ശുഷ്കാ വാ യസ്യ നാസികാ | അവസ്ഫൂര്ജതി മഗ്നാ വാ ന സ ജീവതി മാനവഃ ||൮|| സങ്ക്ഷിപ്തേ വിഷമേ സ്തബ്ധേ രക്തേ സ്രസ്തേ ച ലോചനേ | സ്യാതാം വാ പ്രസ്രുതേ യസ്യ സ ഗതായുര്നരോ ധ്രുവമ് ||൯|| കേശാഃ സീമന്തിനോ യസ്യ സങ്ക്ഷിപ്തേ വിനതേ ഭ്രുവൌ | ലുണ്ഡന്തി ചാക്ഷിപക്ഷ്മാണി സോऽചിരാദ്യാതി മൃത്യവേ ||൧൦||
View original
यस्याधरौष्ठः पतितः क्षिप्तश्चोर्ध्वं तथोत्तरः | उभौ वा जाम्बवाभासौ दुर्लभं तस्य जीवितम् ||५|| आरक्ता दशना यस्य श्यावा वा स्युः पतन्ति वा | खञ्जनप्रतिमा वाऽपि तं गतायुषमादिशेत् ||६|| कृष्णा स्तब्धाऽवलिप्ता वा जिह्वा शूना च यस्य वै | कर्कशा वा भवेद्यस्य सोऽचिराद्विजहात्यसून् ||७|| कुटिला स्फुटिता वाऽपि शुष्का वा यस्य नासिका | अवस्फूर्जति मग्ना वा न स जीवति मानवः ||८|| सङ्क्षिप्ते विषमे स्तब्धे रक्ते स्रस्ते च लोचने | स्यातां वा प्रस्रुते यस्य स गतायुर्नरो ध्रुवम् ||९|| केशाः सीमन्तिनो यस्य सङ्क्षिप्ते विनते भ्रुवौ | लुण्डन्ति चाक्षिपक्ष्माणि सोऽचिराद्याति मृत्यवे ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (11-16) · Śloka 16
നാഹരത്യന്നമാസ്യസ്ഥം ന ധാരയതി യഃ ശിരഃ | ഏകാഗ്രദൃഷ്ടിര്മൂഢാത്മാ സദ്യഃ പ്രാണാന് ജഹാതി സഃ ||൧൧|| ബലവാന് ദുര്ബലോ വാऽപി സമ്മോഹം യോऽധിഗച്ഛതി | ഉത്ഥാപ്യമാനോ ബഹുശസ്തം പക്വം ഭിഷഗാദിശേത് ||൧൨|| ഉത്താനഃ സര്വദാ ശേതേ പാദൌ വികുരുതേ ച യഃ | വിപ്രസാരണശീലോ വാ ന സ ജീവതി മാനവഃ ||൧൩|| ശീതപാദകരോച്ഛ്വാസശ്ഛിന്നോച്ഛ്വാസശ്ച യോ ഭവേത് | കാകോച്ഛ്വാസശ്ച യോ മര്ത്യസ്തം ധീരഃ പരിവര്ജയേത് ||൧൪|| നിദ്രാ ന ഛിദ്യതേ യസ്യ യോ വാ ജാഗര്തി സര്വദാ | മുഹ്യേദ്വാ വക്തുകാമശ്ച പ്രത്യാഖ്യേയഃ സ ജാനതാ ||൧൫|| ഉത്തരൌഷ്ഠം ച യോ ലിഹ്യാദുത്കാരാംശ്ച കരോതി യഃ | പ്രേതൈര്വാ ഭാഷതേ സാര്ധം പ്രേതരൂപം തമാദിശേത് ||൧൬||
View original
नाहरत्यन्नमास्यस्थं न धारयति यः शिरः | एकाग्रदृष्टिर्मूढात्मा सद्यः प्राणान् जहाति सः ||११|| बलवान् दुर्बलो वाऽपि सम्मोहं योऽधिगच्छति | उत्थाप्यमानो बहुशस्तं पक्वं भिषगादिशेत् ||१२|| उत्तानः सर्वदा शेते पादौ विकुरुते च यः | विप्रसारणशीलो वा न स जीवति मानवः ||१३|| शीतपादकरोच्छ्वासश्छिन्नोच्छ्वासश्च यो भवेत् | काकोच्छ्वासश्च यो मर्त्यस्तं धीरः परिवर्जयेत् ||१४|| निद्रा न छिद्यते यस्य यो वा जागर्ति सर्वदा | मुह्येद्वा वक्तुकामश्च प्रत्याख्येयः स जानता ||१५|| उत्तरौष्ठं च यो लिह्यादुत्कारांश्च करोति यः | प्रेतैर्वा भाषते सार्धं प्रेतरूपं तमादिशेत् ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (17-29) · Śloka 29
ഖേഭ്യഃ സരോമകൂപേഭ്യോ യസ്യ രക്തം പ്രവര്തതേ | പുരുഷസ്യാവിഷാര്തസ്യ സദ്യോ ജഹ്യാത് സ ജീവിതമ് ||൧൭|| വാതാഷ്ഠീലാ തു ഹൃദയേ യസ്യോര്ധ്വമനുയായിനീ | രുജാന്നവിദ്വേഷകരീ സ പരാസുരസംശയമ് ||൧൮|| അനന്യോപദ്രവകൃതഃ ശോഫഃ പാദസമുത്ഥിതഃ | പുരുഷം ഹന്തി, നാരീം തു മുഖജോ ഗുഹ്യജോ ദ്വയമ് ||൧൯|| അതിസാരോ ജ്വരോ ഹിക്കാ ഛര്ദിഃ ശൂനാണ്ഡമേഢ്രതാ | ശ്വാസിനഃ കാസിനോ വാऽപി യസ്യ തം ക്ഷീണമാദിശേത് ||൨൦|| സ്വേദോ ദാഹശ്ച ബലവാന് ഹിക്കാ ശ്വാസശ്ച മാനവമ് | ബലവന്തമപി പ്രാണൈര്വിയുഞ്ജന്തി ന സംശയഃ ||൨൧|| ശ്യാവാ ജിഹ്വാ ഭവേദ്യസ്യ സവ്യം ചാക്ഷി നിമജ്ജതി | മുഖം ച ജായതേ പൂതി യസ്യ തം പരിവര്ജയേത് ||൨൨|| വക്ത്രമാപൂര്യതേऽശ്രൂണാം സ്വിദ്യതശ്ചരണാവുഭൌ | ചക്ഷുശ്ചാകുലതാം യാതി യമരാഷ്ട്രം ഗമിഷ്യതഃ ||൨൩|| അതിമാത്രം ലഘൂനി സ്യുര്ഗാത്രാണി ഗുരുകാണി വാ | യസ്യാകസ്മാത് സ വിജ്ഞേയോ ഗന്താ വൈവസ്വതാലയമ് ||൨൪|| പങ്കമത്സ്യവസാതൈലഘൃതഗന്ധാംശ്ച യേ നരാഃ | മൃഷ്ടഗന്ധാംശ്ച യേ വാന്തി ഗന്താരസ്തേ യമാലയമ് ||൨൫|| യൂകാ ലലാടമായാന്തി ബലിം നാശ്നന്തി വായസാഃ | യേഷാം ചാപി രതിര്നാസ്തി യാതാരസ്തേ യമാലയമ് ||൨൬|| ജ്വരാതിസാരശോഫാഃ സ്യുര്യസ്യാന്യോന്യാവസാദിനഃ | പ്രക്ഷീണബലമാംസസ്യ നാസൌ ശക്യശ്ചികിത്സിതമ് ||൨൭|| ക്ഷീണസ്യ യസ്യ ക്ഷുത്തൃഷ്ണേ ഹൃദ്യൈര്മിഷ്ടൈര്ഹിതൈസ്തഥാ | ന ശാമ്യതോऽന്നപാനൈശ്ച തസ്യ മൃത്യുരുപസ്ഥിതഃ ||൨൮|| പ്രവാഹികാ ശിരഃശൂലം കോഷ്ഠശൂലം ച ദാരുണമ് | പിപാസാ ബലഹാനിശ്ച തസ്യ മൃത്യുരുപസ്ഥിതഃ ||൨൯||
View original
खेभ्यः सरोमकूपेभ्यो यस्य रक्तं प्रवर्तते | पुरुषस्याविषार्तस्य सद्यो जह्यात् स जीवितम् ||१७|| वाताष्ठीला तु हृदये यस्योर्ध्वमनुयायिनी | रुजान्नविद्वेषकरी स परासुरसंशयम् ||१८|| अनन्योपद्रवकृतः शोफः पादसमुत्थितः | पुरुषं हन्ति, नारीं तु मुखजो गुह्यजो द्वयम् ||१९|| अतिसारो ज्वरो हिक्का छर्दिः शूनाण्डमेढ्रता | श्वासिनः कासिनो वाऽपि यस्य तं क्षीणमादिशेत् ||२०|| स्वेदो दाहश्च बलवान् हिक्का श्वासश्च मानवम् | बलवन्तमपि प्राणैर्वियुञ्जन्ति न संशयः ||२१|| श्यावा जिह्वा भवेद्यस्य सव्यं चाक्षि निमज्जति | मुखं च जायते पूति यस्य तं परिवर्जयेत् ||२२|| वक्त्रमापूर्यतेऽश्रूणां स्विद्यतश्चरणावुभौ | चक्षुश्चाकुलतां याति यमराष्ट्रं गमिष्यतः ||२३|| अतिमात्रं लघूनि स्युर्गात्राणि गुरुकाणि वा | यस्याकस्मात् स विज्ञेयो गन्ता वैवस्वतालयम् ||२४|| पङ्कमत्स्यवसातैलघृतगन्धांश्च ये नराः | मृष्टगन्धांश्च ये वान्ति गन्तारस्ते यमालयम् ||२५|| यूका ललाटमायान्ति बलिं नाश्नन्ति वायसाः | येषां चापि रतिर्नास्ति यातारस्ते यमालयम् ||२६|| ज्वरातिसारशोफाः स्युर्यस्यान्योन्यावसादिनः | प्रक्षीणबलमांसस्य नासौ शक्यश्चिकित्सितम् ||२७|| क्षीणस्य यस्य क्षुत्तृष्णे हृद्यैर्मिष्टैर्हितैस्तथा | न शाम्यतोऽन्नपानैश्च तस्य मृत्युरुपस्थितः ||२८|| प्रवाहिका शिरःशूलं कोष्ठशूलं च दारुणम् | पिपासा बलहानिश्च तस्य मृत्युरुपस्थितः ||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (30) · Śloka 30
വിഷമേണോപചാരേണ കര്മഭിശ്ച പുരാകൃതൈഃ | അനിത്യത്വാച്ച ജന്തൂനാം ജീവിതം നിധനം വ്രജേത് ||൩൦||
View original
विषमेणोपचारेण कर्मभिश्च पुराकृतैः | अनित्यत्वाच्च जन्तूनां जीवितं निधनं व्रजेत् ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (31-32) · Śloka 32
പ്രേതാ ഭൂതാഃ പിശാചാശ്ച രക്ഷാംസി വിവിധാനി ച | മരണാഭിമുഖം നിത്യമുപസര്പന്തി മാനവമ് ||൩൧|| താനി ഭേഷജവീര്യാണി പ്രതിഘ്നന്തി ജിഘാംസയാ | തസ്മാന്മോഘാഃ ക്രിയാഃ സര്വാ ഭവന്ത്യേവ ഗതായുഷാമ് ||൩൨||
View original
प्रेता भूताः पिशाचाश्च रक्षांसि विविधानि च | मरणाभिमुखं नित्यमुपसर्पन्ति मानवम् ||३१|| तानि भेषजवीर्याणि प्रतिघ्नन्ति जिघांसया | तस्मान्मोघाः क्रियाः सर्वा भवन्त्येव गतायुषाम् ||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 31
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാം സൂത്രസ്ഥാനേ ഛായാവിപ്രതിപത്തിര്നാമൈകത്രിംശത്തമോऽധ്യായഃ ||൩൧||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने छायाविप्रतिपत्तिर्नामैकत्रिंशत्तमोऽध्यायः ||३१||
🔊 Audio coming soon