Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਕਰ੍ਣਵ੍ਯਧਬਨ੍ਧਵਿਧਿਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
View original
अथातः कर्णव्यधबन्धविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
16. karṇavyadhabandhavidhyadhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਰਕ੍ਸਾਭੂਸਣਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਬਾਲਸ੍ਯ ਕਰ੍ਣੌ ਵਿਧ੍ਯੇਤੇ | ਤੌ ਸਸ੍ਠੇ ਮਾਸਿ ਸਪ੍ਤਮੇ ਵਾ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤੇਸੁ ਤਿਥਿਕਰਣਮੁਹੂਰ੍ਤਨਕ੍ਸਤ੍ਰੇਸੁ ਕਤਮਙ੍ਗਲਸ੍ਵਸ੍ਤਿਵਾਚਨਂ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਕੇ ਕੁਮਾਰਧਰਾਙ੍ਕੇ ਵਾ ਕੁਮਾਰਮੁਪਵੇਸ਼੍ਯ ਬਾਲਕ੍ਰੀਡਨਕੈਃ ਪ੍ਰਲੋਭ੍ਯਾਭਿਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਨ੍ ਭਿਸਗ੍ਵਾਮਹਸ੍ਤੇਨਾਕਸ੍ਯ ਕਰ੍ਣਂ ਦੈਵਕਤੇ ਛਿਦ੍ਰ ਆਦਿਤ੍ਯਕਰਾਵਭਾਸਿਤੇ ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਨੈਰ੍ਦਕ੍ਸਿਣਹਸ੍ਤੇਨਰ੍ਜੁ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍, ਪ੍ਰਤਨੁਕਂ ਸੂਚ੍ਯਾ, ਬਹਲਮਾਰਯਾ, ਪੂਰ੍ਵਂ ਦਕ੍ਸਿਣਂ ਕੁਮਾਰਸ੍ਯ, ਵਾਮਂ ਕੁਮਾਰ੍ਯਾਃ; ਤਤਃ ਪਿਚੁਵਰ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਤ੍ ||੩||
View original
रक्षाभूषणनिमित्तं बालस्य कर्णौ विध्येते | तौ षष्ठे मासि सप्तमे वा शुक्लपक्षे प्रशस्तेषु तिथिकरणमुहूर्तनक्षत्रेषु कृतमङ्गलस्वस्तिवाचनं धात्र्यङ्के कुमारधराङ्के वा कुमारमुपवेश्य बालक्रीडनकैः प्रलोभ्याभिसान्त्वयन् भिषग्वामहस्तेनाकृष्य कर्णं दैवकृते छिद्र आदित्यकरावभासिते शनैः शनैर्दक्षिणहस्तेनर्जु विध्येत्, प्रतनुकं सूच्या, बहलमारया, पूर्वं दक्षिणं कुमारस्य, वामं कुमार्याः; ततः पिचुवर्तिं प्रवेशयेत् ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਸ਼ੋਣਿਤਬਹੁਤ੍ਵੇਨ ਵੇਦਨਯਾ ਚਾਨ੍ਯਦੇਸ਼ਵਿਦ੍ਧਮਿਤਿ ਜਾਨੀਯਾਤ੍, ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵਤਯਾ ਤਦ੍ਦੇਸ਼ਵਿਦ੍ਧਮਿਤਿ ||੪||
View original
शोणितबहुत्वेन वेदनया चान्यदेशविद्धमिति जानीयात्, निरुपद्रवतया तद्देशविद्धमिति ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ਤਤ੍ਰਾਜ੍ਞੇਨ ਯਦਚ੍ਛਯਾ ਵਿਦ੍ਧਾਸੁ ਸਿਰਾਸੁ ਕਾਲਿਕਾਮਰ੍ਮਰਿਕਾਲੋਹਿਤਿਕਾਸੂਪਦ੍ਰਵਾ ਭਵਨ੍ਤਿ | ਤਤ੍ਰ, ਕਾਲਿਕਾਯਾਂ ਜ੍ਵਰੋ ਦਾਹਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਰ੍ਵੇਦਨਾ ਚ ਭਵਤਿ; ਮਰ੍ਮਰਿਕਾਯਾਂ ਵੇਦਨਾ ਜ੍ਵਰੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥਯਸ਼੍ਚ; ਲੋਹਿਤਿਕਾਯਾਂ ਮਨ੍ਯਾਸ੍ਤਮ੍ਭਾਪਤਾਨਕਸ਼ਿਰੋਗ੍ਰਹਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ | ਤੇਸੁ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵੀਤ ||੫||
View original
तत्राज्ञेन यदृच्छया विद्धासु सिरासु कालिकामर्मरिकालोहितिकासूपद्रवा भवन्ति | तत्र, कालिकायां ज्वरो दाहः श्वयथुर्वेदना च भवति; मर्मरिकायां वेदना ज्वरो ग्रन्थयश्च; लोहितिकायां मन्यास्तम्भापतानकशिरोग्रहकर्णशूलानि भवन्ति | तेषु यथास्वं प्रतिकुर्वीत ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਜਿਹ੍ਮਾਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਸੂਚੀਵ੍ਯਧਾਦ੍ਗਾਢਤਰਵਰ੍ਤਿਤ੍ਵਾਦ੍ਦੋਸਸਮੁਦਾਯਾਦਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਵ੍ਯਧਾਦ੍ਵਾ ਯਤ੍ਰ ਸਂਰਮ੍ਭੋ ਵੇਦਨਾ ਵਾ ਭਵਤਿ ਤਤ੍ਰ ਵਰ੍ਤਿਮੁਪਹਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਮਧੁਕੈਰਣ੍ਡਮੂਲਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਯਵਤਿਲਕਲ੍ਕੈਰ੍ਮਧੁਘਤਪ੍ਰਗਾਢੈਰਾਲੇਪਯੇਤ੍ਤਾਵਦ੍ਯਾਵਤ੍ ਸੁਰੂਢ ਇਤਿ; ਸੁਰੂਢਂ ਚੈਨਂ ਪੁਨਰ੍ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍; ਵਿਧਾਨਂ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਮੇਵ ||੬||
View original
क्लिष्टजिह्माप्रशस्तसूचीव्यधाद्गाढतरवर्तित्वाद्दोषसमुदायादप्रशस्तव्यधाद्वा यत्र संरम्भो वेदना वा भवति तत्र वर्तिमुपहृत्याशु मधुकैरण्डमूलमञ्जिष्ठायवतिलकल्कैर्मधुघृतप्रगाढैरालेपयेत्तावद्यावत् सुरूढ इति; सुरूढं चैनं पुनर्विध्येत्; विधानं तु पूर्वोक्तमेव ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ਤਤ੍ਰ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਦ੍ਧਮਾਮਤੈਲੇਨ ਪਰਿਸੇਚਯੇਤ੍, ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਤ੍ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਚ੍ਚ ਵਰ੍ਤਿਂ ਸ੍ਥੂਲਤਰਾਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍, ਪਰਿਸੇਕਂ ਚ ਤਮੇਵ ||੭||
View original
तत्र सम्यग्विद्धमामतैलेन परिषेचयेत्, त्र्यहात्त्र्यहाच्च वर्तिं स्थूलतरां दद्यात्, परिषेकं च तमेव ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ਅਥ ਵ੍ਯਪਗਤਦੋਸੋਪਦ੍ਰਵੇ ਕਰ੍ਣੇ ਵਰ੍ਧਨਾਰ੍ਥਂ ਲਘੁ ਵਰ੍ਧਨਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ||੮||
View original
अथ व्यपगतदोषोपद्रवे कर्णे वर्धनार्थं लघु वर्धनकं कुर्यात् ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
ਏਵਂ ਵਿਵਰ੍ਧਿਤਃ ਕਰ੍ਣਸ਼੍ਛਿਦ੍ਯਤੇ ਤੁ ਦ੍ਵਿਧਾ ਨਣਾਮ੍ | ਦੋਸਤੋ ਵਾਭਿਘਾਤਾਦ੍ਵਾ ਸਨ੍ਧਾਨਂ ਤਸ੍ਯ ਮੇ ਸ਼ਣੁ ||੯||
View original
एवं विवर्धितः कर्णश्छिद्यते तु द्विधा नृणाम् | दोषतो वाऽभिघाताद्वा सन्धानं तस्य मे शृणु ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਸੇਨ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਕਰ੍ਣਬਨ੍ਧਾਕਤਯਃ | ਤਦ੍ਯਥਾ- ਨੇਮਿਸਨ੍ਧਾਨਕ ਉਤ੍ਪਲਭੇਦ੍ਯਕੋ ਵਲ੍ਲੂਰਕ ਆਸਙ੍ਗਿਮੋ ਗਣ੍ਡਕਰ੍ਣ ਆਹਾਰ੍ਯੋ ਨਿਰ੍ਵੇਧਿਮੋ ਵ੍ਯਾਯੋਜਿਮਃ ਕਪਾਟਸਨ੍ਧਿਕੋਰ੍ਧਕਪਾਟਸਨ੍ਧਿਕਃ ਸਙ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਤੋ ਹੀਨਕਰ੍ਣੋ ਵਲ੍ਲੀਕਰ੍ਣੋ ਯਸ੍ਟਿਕਰ੍ਣਃ ਕਾਕੌਸ੍ਠਕ ਇਤਿ | ਤੇਸੁ, ਪਥੁਲਾਯਤਸਮੋਭਯਪਾਲਿਰ੍ਨੇਮਿਸਨ੍ਧਾਨਕਃ, ਵਤ੍ਤਾਯਤਸਮੋਭਯਪਾਲਿਰੁਤ੍ਪਲਭੇਦ੍ਯਕਃ; ਹ੍ਰਸ੍ਵਵਤ੍ਤਸਮੋਭਯਪਾਲਿਰ੍ਵਲ੍ਲੂਰਕਃ; ਅਭ੍ਯਨ੍ਤਰਦੀਰ੍ਘੈਕਪਾਲਿਰਾਸਙ੍ਗਿਮਃ; ਬਾਹ੍ਯਦੀਰ੍ਘੈਕਪਾਲਿਰ੍ਗਣ੍ਡਕਰ੍ਣਃ; ਅਪਾਲਿਰੁਭਯਤੋਪ੍ਯਾਹਾਰ੍ਯਃ; ਪੀਠੋਪਮਪਾਲਿਰੁਭਯਤਃ ਕ੍ਸੀਣਪੁਤ੍ਰਿਕਾਸ਼੍ਰਿਤੋ ਨਿਰ੍ਵੇਧਿਮਃ, ਸ੍ਥੂਲਾਣੁਸਮਵਿਸਮਪਾਲਿਰ੍ਵ੍ਯਾਯੋਜਿਮਃ; ਅਭ੍ਯਨ੍ਤਰਦੀਰ੍ਘੈਕਪਾਲਿਰਿਤਰਾਲ੍ਪਪਾਲਿਃ ਕਪਾਟਸਨ੍ਧਿਕਃ; ਬਾਹ੍ਯਦੀਰ੍ਘੈਕਪਾਲਿਰਿਤਰਾਲ੍ਪਪਾਲਿਰਰ੍ਧਕਪਾਟਸਨ੍ਧਿਕਃ | ਤਤ੍ਰ ਦਸ਼ੈਤੇ ਕਰ੍ਣਬਨ੍ਧਵਿਕਲ੍ਪਾਃ ਸਾਧ੍ਯਾਃ ; ਤੇਸਾਂ ਸ੍ਵਨਾਮਭਿਰੇਵਾਕਤਯਃ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਃ ਸਙ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਤਾਦਯਃ ਪਞ੍ਚਾਸਾਧ੍ਯਾਃ | ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੁਸ੍ਕਸ਼ਸ੍ਕੁਲਿਰੁਤ੍ਸਨ੍ਨਪਾਲਿਰਿਤਰਾਲ੍ਪਪਾਲਿਃ ਸਙ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਤਃ ; ਅਨਧਿਸ੍ਠਾਨਪਾਲਿਃ ਪਰ੍ਯਨ੍ਤਯੋਃ ਕ੍ਸੀਣਮਾਂਸੋ ਹੀਨਕਰ੍ਣਃ; ਤਨੁਵਿਸਮਾਲ੍ਪਪਾਲਿਰ੍ਵਲ੍ਲੀਕਰ੍ਣਃ; ਗ੍ਰਥਿਤਮਾਂਸਸ੍ਤਬ੍ਧਸਿਰਾਤਤਸੂਕ੍ਸ੍ਮਪਾਲਿਰ੍ਯਸ੍ਟਿਕਰ੍ਣਃ; ਨਿਰ੍ਮਾਂਸਸਙ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਤਾਗ੍ਰਾਲ੍ਪਸ਼ੋਣਿਤਪਾਲਿਃ ਕਾਕੌਸ੍ਠਕ ਇਤਿ | ਬਦ੍ਧੇਸ੍ਵਪਿ ਤੁ ਸ਼ੋਫਦਾਹਰਾਗਪਾਕਪਿਡਕਾਸ੍ਰਾਵਯੁਕ੍ਤਾ ਨ ਸਿਦ੍ਧਿਮੁਪਯਾਨ੍ਤਿ ||੧੦||
View original
तत्र समासेन पञ्चदशकर्णबन्धाकृतयः | तद्यथा- नेमिसन्धानक उत्पलभेद्यको वल्लूरक आसङ्गिमो गण्डकर्ण आहार्यो निर्वेधिमो व्यायोजिमः कपाटसन्धिकोऽर्धकपाटसन्धिकः सङ्क्षिप्तो हीनकर्णो वल्लीकर्णो यष्टिकर्णः काकौष्ठक इति | तेषु, पृथुलायतसमोभयपालिर्नेमिसन्धानकः, वृत्तायतसमोभयपालिरुत्पलभेद्यकः; ह्रस्ववृत्तसमोभयपालिर्वल्लूरकः; अभ्यन्तरदीर्घैकपालिरासङ्गिमः; बाह्यदीर्घैकपालिर्गण्डकर्णः; अपालिरुभयतोऽप्याहार्यः; पीठोपमपालिरुभयतः क्षीणपुत्रिकाश्रितो निर्वेधिमः, स्थूलाणुसमविषमपालिर्व्यायोजिमः; अभ्यन्तरदीर्घैकपालिरितराल्पपालिः कपाटसन्धिकः; बाह्यदीर्घैकपालिरितराल्पपालिरर्धकपाटसन्धिकः | तत्र दशैते कर्णबन्धविकल्पाः साध्याः ; तेषां स्वनामभिरेवाकृतयः प्रायेण व्याख्याताः सङ्क्षिप्तादयः पञ्चासाध्याः | तत्र शुष्कशष्कुलिरुत्सन्नपालिरितराल्पपालिः सङ्क्षिप्तः ; अनधिष्ठानपालिः पर्यन्तयोः क्षीणमांसो हीनकर्णः; तनुविषमाल्पपालिर्वल्लीकर्णः; ग्रथितमांसस्तब्धसिराततसूक्ष्मपालिर्यष्टिकर्णः; निर्मांससङ्क्षिप्ताग्राल्पशोणितपालिः काकौष्ठक इति | बद्धेष्वपि तु शोफदाहरागपाकपिडकास्रावयुक्ता न सिद्धिमुपयान्ति ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11) · Śloka 11
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਯਸ੍ਯ ਪਾਲਿਦ੍ਵਯਮਪਿ ਕਰ੍ਣਸ੍ਯ ਨ ਭਵੇਦਿਹ | ਕਰ੍ਣਪੀਠਂ ਸਮੇ ਮਧ੍ਯੇ ਤਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਧ੍ਵਾ ਵਿਵਰ੍ਧਯੇਤ੍ ||੧੧||
View original
भवन्ति चात्र- यस्य पालिद्वयमपि कर्णस्य न भवेदिह | कर्णपीठं समे मध्ये तस्य विद्ध्वा विवर्धयेत् ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (12) · Śloka 12
ਬਾਹ੍ਯਾਯਾਮਿਹ ਦੀਰ੍ਘਾਯਾਂ ਸਨ੍ਧਿਰਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰੋ ਭਵੇਤ੍ | ਆਭ੍ਯਨ੍ਤਰਾਯਾਂ ਦੀਰ੍ਘਾਯਾਂ ਬਾਹ੍ਯਸਨ੍ਘਿਰੁਦਾਹਤਃ ||੧੨||
View original
बाह्यायामिह दीर्घायां सन्धिराभ्यन्तरो भवेत् | आभ्यन्तरायां दीर्घायां बाह्यसन्घिरुदाहृतः ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (13) · Śloka 13
ਏਕੈਵ ਤੁ ਭਵੇਤ੍ ਪਾਲਿਃ ਸ੍ਥੂਲਾ ਪਥ੍ਵੀ ਸ੍ਥਿਰਾ ਚ ਯਾ | ਤਾਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਪਾਟਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚੋਪਰਿ ਸਨ੍ਧਯੇਤ੍ ||੧੩||
View original
एकैव तु भवेत् पालिः स्थूला पृथ्वी स्थिरा च या | तां द्विधा पाटयित्वा तु छित्त्वा चोपरि सन्धयेत् ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (14) · Śloka 14
ਗਣ੍ਡਾਦੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਮਾਂਸੇਨ ਸਾਨੁਬਨ੍ਧੇਨ ਜੀਵਤਾ | ਕਰ੍ਣਪਾਲੀਮਪਾਲੇਸ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਿਰ੍ਲਿਖ੍ਯ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਤ੍ ||੧੪||
View original
गण्डादुत्पाट्य मांसेन सानुबन्धेन जीवता | कर्णपालीमपालेस्तु कुर्यान्निर्लिख्य शास्त्रवित् ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (15) · Śloka 15
ਅਤੋਨ੍ਯਤਮਂ ਬਨ੍ਧਂ ਚਿਕੀਰ੍ਸੁਰਗ੍ਰੋਪਹਰਣੀਯੋਕ੍ਤੋਪਸਮ੍ਭਤਸਮ੍ਭਾਰਂ ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰੋਪਹਰੇਤ੍ ਸੁਰਾਮਣ੍ਡਂ ਕ੍ਸੀਰਮੁਦਕਂ ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਂ ਕਪਾਲਚੂਰ੍ਣਂ ਚੇਤਿ | ਤਤੋਙ੍ਗਨਾਂ ਪੁਰੁਸਂ ਵਾ ਗ੍ਰਥਿਤਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਲਘੁ ਭੁਕ੍ਤਵਨ੍ਤਮਾਪ੍ਤੈਃ ਸੁਪਰਿਗਹੀਤਂ ਚ ਕਤ੍ਵਾ, ਬਨ੍ਧਮੁਪਧਾਰ੍ਯ, ਛੇਦ੍ਯਭੇਦ੍ਯਲੇਖ੍ਯਵ੍ਯਧਨੈਰੁਪਪਨ੍ਨੈਰੁਪਪਾਦ੍ਯ, ਕਰ੍ਣਸ਼ੋਣਿਤਮਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਦੁਸ੍ਟਮਦੁਸ੍ਟਂ ਵੇਤਿ; ਤਤ੍ਰ ਵਾਤਦੁਸ੍ਟੇ ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲੋਸ੍ਣੋਦਕਾਭ੍ਯਾਂ ਪਿਤ੍ਤਦੁਸ੍ਟੇ ਸ਼ੀਤੋਦਕਪਯੋਭ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਦੁਸ੍ਟੇ ਸੁਰਾਮਣ੍ਡੋਸ੍ਣੋਦਕਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲ੍ਯ ਕਰ੍ਣੌ, ਪੁਨਰਵਲਿਖ੍ਯਾਨੁਨ੍ਨਤਮਹੀਨਮਵਿਸਮਂ ਚ ਕਰ੍ਣਸਨ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ, ਸ੍ਥਿਤਰਕ੍ਤਂ ਸਨ੍ਦਧ੍ਯਾਤ੍ | ਤਤੋ ਮਧੁਘਤੇਨਾਭ੍ਯਜ੍ਯ ਪਿਚੁਪ੍ਰੋਤਯੋਰਨ੍ਯਤਰੇਣਾਵਗੁਣ੍ਠ੍ਯ ਸੂਤ੍ਰੇਣਾਨਵਗਾਢਮਨਤਿਸ਼ਿਥਿਲਂ ਚ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਕਪਾਲਚੂਰ੍ਣੇਨਾਵਕੀਰ੍ਯਾਚਾਰਿਕਮੁਪਦਿਸ਼ੇਤ੍, ਦ੍ਵਿਵ੍ਰਣੀਯੋਕ੍ਤੇਨ ਚ ਵਿਧਾਨੇਨੋਪਚਰੇਤ੍ ||੧੫||
View original
अतोऽन्यतमं बन्धं चिकीर्षुरग्रोपहरणीयोक्तोपसम्भृतसम्भारं विशेषतश्चात्रोपहरेत् सुरामण्डं क्षीरमुदकं धान्याम्लं कपालचूर्णं चेति | ततोऽङ्गनां पुरुषं वा ग्रथितकेशान्तं लघु भुक्तवन्तमाप्तैः सुपरिगृहीतं च कृत्वा, बन्धमुपधार्य, छेद्यभेद्यलेख्यव्यधनैरुपपन्नैरुपपाद्य, कर्णशोणितमवेक्ष्य दुष्टमदुष्टं वेति; तत्र वातदुष्टे धान्याम्लोष्णोदकाभ्यां पित्तदुष्टे शीतोदकपयोभ्यां श्लेष्मदुष्टे सुरामण्डोष्णोदकाभ्यां प्रक्षाल्य कर्णौ, पुनरवलिख्यानुन्नतमहीनमविषमं च कर्णसन्धिं सन्निवेश्य, स्थितरक्तं सन्दध्यात् | ततो मधुघृतेनाभ्यज्य पिचुप्रोतयोरन्यतरेणावगुण्ठ्य सूत्रेणानवगाढमनतिशिथिलं च बद्ध्वा कपालचूर्णेनावकीर्याचारिकमुपदिशेत्, द्विव्रणीयोक्तेन च विधानेनोपचरेत् ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (16) · Śloka 16
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਵਿਘਟ੍ਟਨਂ ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਵ੍ਯਾਯਾਮਮਤਿਭੋਜਨਮ੍ | ਵ੍ਯਵਾਯਮਗ੍ਨਿਸਨ੍ਤਾਪਂ ਵਾਕ੍ਸ਼੍ਰਮਂ ਚ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ||੧੬||
View original
भवति चात्र- विघट्टनं दिवास्वप्नं व्यायाममतिभोजनम् | व्यवायमग्निसन्तापं वाक्श्रमं च विवर्जयेत् ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (17) · Śloka 17
ਨ ਚਾਸ਼ੁਦ੍ਧਰਕ੍ਤਮਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤਰਕ੍ਤਂ ਕ੍ਸੀਣਰਕ੍ਤਂ ਵਾ ਸਨ੍ਦਧ੍ਯਾਤ੍ | ਸ ਹਿ ਵਾਤਦੁਸ੍ਟੇ ਰਕ੍ਤੇ ਰੂਢੋਪਿ ਪਰਿਪੁਟਨਵਾਨ੍, ਪਿਤ੍ਤਦੁਸ੍ਟੇ ਦਾਹਪਾਕਰਾਗਵੇਦਨਾਵਾਨ੍, ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਦੁਸ੍ਟੇ ਸ੍ਤਬ੍ਧਃ ਕਣ੍ਡੂਮਾਨ੍, ਅਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤਰਕ੍ਤੇ ਸ਼੍ਯਾਵਸ਼ੋਫਵਾਨ੍, ਕ੍ਸੀਣੋਲ੍ਪਮਾਂਸੋ ਨ ਵਦ੍ਧਿਮੁਪੈਤਿ ||੧੭||
View original
न चाशुद्धरक्तमतिप्रवृत्तरक्तं क्षीणरक्तं वा सन्दध्यात् | स हि वातदुष्टे रक्ते रूढोऽपि परिपुटनवान्, पित्तदुष्टे दाहपाकरागवेदनावान्, श्लेष्मदुष्टे स्तब्धः कण्डूमान्, अतिप्रवृत्तरक्ते श्यावशोफवान्, क्षीणोऽल्पमांसो न वृद्धिमुपैति ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (18-19) · Śloka 19
(ਆਮਤੈਲੇਨ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਪਰਿਸੇਚਯੇਤ੍, ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਾਚ੍ਚ ਪਿਚੁਂ ਪਰਿਵਰ੍ਤਯੇਤ੍) | ਸ ਯਦਾ ਸੁਰੂਢੋ ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵਃ ਸਵਰ੍ਣੋ ਭਵਤਿ ਤਦੈਨਂ ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਨੈਰਭਿਵਰ੍ਧਯੇਤ੍ | ਅਤੋਨ੍ਯਥਾ ਸਂਰਮ੍ਭਦਾਹਪਾਕਰਾਗਵੇਦਨਾਵਾਨ੍, ਪੁਨਸ਼੍ਛਿਦ੍ਯਤੇ ਵਾ ||੧੮|| ਅਥਾਸ੍ਯਾਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਸ੍ਯਾਭਿਵਰ੍ਧਨਾਰ੍ਥਮਭ੍ਯਙ੍ਗਃ | ਤਦ੍ਯਥਾ- ਗੋਧਾਪ੍ਰਤੁਦਵਿਸ੍ਕਿਰਾਨੂਪੌਦਕਵਸਾਮਜ੍ਜਾਨੌ ਪਯਃ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤੈਲਂ ਗੌਰਸਰ੍ਸਪਜਂ ਚ ਯਥਾਲਾਭਂ ਸਮ੍ਭਤ੍ਯਾਰ੍ਕਾਲਰ੍ਕਬਲਾਤਿਬਲਾਨਨ੍ਤਾਪਾਮਾਰ੍ਗਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਵਿਦਾਰਿਗਨ੍ਧਾਕ੍ਸੀਰਸ਼ੁਕ੍ਲਾਜਲਸ਼ੂਕਮਧੁਰਵਰ੍ਗਪਯਸ੍ਯਾਪ੍ਰਤਿਵਾਪਂ ਤੈਲਂ ਵਾ ਪਾਚਯਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਨੁਗੁਪ੍ਤਂ ਨਿਦਧ੍ਯਾਤ੍ ||੧੯||
View original
(आमतैलेन त्रिरात्रं परिषेचयेत्, त्रिरात्राच्च पिचुं परिवर्तयेत्) | स यदा सुरूढो निरुपद्रवः सवर्णो भवति तदैनं शनैः शनैरभिवर्धयेत् | अतोऽन्यथा संरम्भदाहपाकरागवेदनावान्, पुनश्छिद्यते वा ||१८|| अथास्याप्रदुष्टस्याभिवर्धनार्थमभ्यङ्गः | तद्यथा- गोधाप्रतुदविष्किरानूपौदकवसामज्जानौ पयः सर्पिस्तैलं गौरसर्षपजं च यथालाभं सम्भृत्यार्कालर्कबलातिबलानन्तापामार्गाश्वगन्धाविदारिगन्धाक्षीरशुक्लाजलशूकमधुरवर्गपयस्याप्रतिवापं तैलं वा पाचयित्वा स्वनुगुप्तं निदध्यात् ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (20) · Śloka 20
ਸ੍ਵੇਦਿਤੋਨ੍ਮਰ੍ਦਿਤਂ ਕਰ੍ਣਂ ਸ੍ਨੇਹੇਨੈਤੇਨ ਯੋਜਯੇਤ੍ | ਅਥਾਨੁਪਦ੍ਰਵਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਬਲਵਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਵਰ੍ਧਤੇ ||੨੦||
View original
स्वेदितोन्मर्दितं कर्णं स्नेहेनैतेन योजयेत् | अथानुपद्रवः सम्यग्बलवांश्च विवर्धते ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (21) · Śloka 21
ਯਵਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵੈਸ੍ਤਿਲੈਸ਼੍ਚੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਹਿਤਮ੍ |੨੧|
View original
यवाश्वगन्धायष्ट्याह्वैस्तिलैश्चोद्वर्तनं हितम् |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (21) · Śloka 22
ਸ਼ਤਾਵਰ੍ਯਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਭ੍ਯਾਂ ਪਯਸ੍ਯੈਰਣ੍ਡਜੀਵਨੈਃ ||੨੧|| ਤੈਲਂ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਸਕ੍ਸੀਰਮਭ੍ਯਙ੍ਗਾਤ੍ ਪਾਲਿਵਰ੍ਧਨਮ੍ |੨੨|
View original
शतावर्यश्वगन्धाभ्यां पयस्यैरण्डजीवनैः ||२१|| तैलं विपक्वं सक्षीरमभ्यङ्गात् पालिवर्धनम् |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (22-23) · Śloka 23
ਯੇ ਤੁ ਕਰ੍ਣਾ ਨ ਵਰ੍ਧਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵੇਦਸ੍ਨੇਹੋਪਪਾਦਿਤਾਃ ||੨੨|| ਤੇਸਾਮਪਾਙ੍ਗਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਨਮੇਵ ਤੁ | ਬਾਹ੍ਯਚ੍ਛੇਦਂ ਨ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਵ੍ਯਾਪਦਃ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤਤੋਧ੍ਰੁਵਾਃ ||੨੩||
View original
ये तु कर्णा न वर्धन्ते स्वेदस्नेहोपपादिताः ||२२|| तेषामपाङ्गदेशे तु कुर्यात् प्रच्छानमेव तु | बाह्यच्छेदं न कुर्वीत व्यापदः स्युस्ततोध्रुवाः ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (24) · Śloka 24
ਬਦ੍ਧਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਯਃ ਕਰ੍ਣਂ ਸਹਸੈਵਾਭਿਵਰ੍ਧਯੇਤ੍ | ਆਮਕੋਸ਼ੀ ਸਮਾਧ੍ਮਾਤਃ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਮੇਵ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ||੨੪||
View original
बद्धमात्रं तु यः कर्णं सहसैवाभिवर्धयेत् | आमकोशी समाध्मातः क्षिप्रमेव विमुच्यते ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (25) · Śloka 25
ਜਾਤਰੋਮਾ ਸੁਵਰ੍ਤ੍ਮਾ ਚ ਸ਼੍ਲਿਸ੍ਟਸਨ੍ਧਿਃ ਸਮਃ ਸ੍ਥਿਰਃ | ਸੁਰੂਢੋਵੇਦਨੋ ਯਸ਼੍ਚ ਤਂ ਕਰ੍ਣਂ ਵਰ੍ਧਯੇਚ੍ਛਨੈਃ ||੨੫||
View original
जातरोमा सुवर्त्मा च श्लिष्टसन्धिः समः स्थिरः | सुरूढोऽवेदनो यश्च तं कर्णं वर्धयेच्छनैः ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (26) · Śloka 26
ਅਮਿਤਾਃ ਕਰ੍ਣਬਨ੍ਧਾਸ੍ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਃ ਕੁਸ਼ਲੈਰਿਹ | ਯੋ ਯਥਾ ਸੁਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਂ ਤਥਾ ਵਿਨਿਯੋਜਯੇਤ੍ | (ਕਰ੍ਣਪਾਲ੍ਯਾਮਯਾਨ੍ਨਣਾਂ ਪੁਨਰ੍ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ! | ਕਰ੍ਣਪਾਲ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤਾ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ(੧) ||੨੬|| ਦ੍ਵਿਧਾ ਵਾਪ੍ਯਥ ਸਂਸਸ੍ਟਾਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਵਿਵਿਧਾ ਰੁਜਃ | ਵਿਸ੍ਫੋਟਃ ਸ੍ਤਬ੍ਧਤਾ ਸ਼ੋਫਃ ਪਾਲ੍ਯਾਂ ਦੋਸੇ ਤੁ ਵਾਤਿਕੇ(੨) ||੨੬|| ਦਾਹਵਿਸ੍ਫੋਟਜਨਨਂ ਸ਼ੋਫਃ ਪਾਕਸ਼੍ਚ ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ | ਕਣ੍ਡੂਃ ਸਸ਼੍ਵਯਥੁਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭੋ ਗੁਰੁਤ੍ਵਂ ਚ ਕਫਾਤ੍ਮਕੇ(੩) ||੨੬|| ਯਥਾਦੋਸਂ ਚ ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤੇਸਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍ | ਸ੍ਵੇਦਾਭ੍ਯਙ੍ਗਪਰੀਸੇਕੈਃ ਪ੍ਰਲੇਪਾਸਗ੍ਵਿਮੋਕ੍ਸਣੈਃ(੪) ||੨੬|| ਮਦ੍ਵੀਂ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਬਂਹਣੀਯੈਰ੍ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਭੋਜਨੈਸ੍ਤਥਾ | ਯ ਏਵਂ ਵੇਤ੍ਤਿ ਦੋਸਾਣਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ(੫) ||੨੬|| ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨਾਮਲਿਙ੍ਗੈਰ੍ਵਕ੍ਸ੍ਯੇ ਪਾਲ੍ਯਾਮੁਪਦ੍ਰਵਾਨ੍ | ਉਤ੍ਪਾਟਕਸ਼੍ਚੋਤ੍ਪੁਟਕਃ ਸ਼੍ਯਾਵਃ ਕਣ੍ਡੂਯੁਤੋ ਭਸ਼ਮ੍(੬) ||੨੬|| ਅਵਮਨ੍ਥਃ ਸਕਣ੍ਡੂਕੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਕੋ ਜਮ੍ਬੁਲਸ੍ਤਥਾ | ਸ੍ਰਾਵੀ ਚ ਦਾਹਵਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ਣ੍ਵੇਸਾਂ ਕ੍ਰਮਸ਼ਃ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍(੭) ||੨੬|| ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਃ ਸਰ੍ਜਰਸਃ ਪਾਟਲਾਲਕੁਚਤ੍ਵਚੌ | ਉਤ੍ਪਾਟਕੇ ਪ੍ਰਲੇਪਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤੈਲਮੇਭਿਸ਼੍ਚ ਪਾਚਯੇਤ੍(੮) ||੨੬|| ਸ਼ਮ੍ਪਾਕਸ਼ਿਗ੍ਰੁਪੂਤੀਕਾਨ੍ ਗੋਧਾਮੇਦੋਥ ਤਦ੍ਵਸਾਮ੍ | ਵਾਰਾਹਂ ਗਵ੍ਯਮੈਣੇਯਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚ ਸਂਸਜੇਤ੍(੯) ||੨੬|| ਲੇਪਮੁਤ੍ਪੁਟਕੇ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤੈਲਮੇਭਿਸ਼੍ਚ ਸਾਧਿਤਮ੍ | ਗੌਰੀਂ ਸੁਗਨ੍ਧਾਂ ਸਸ਼੍ਯਾਮਾਮਨਨ੍ਤਾਂ ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਮ੍(੧੦) ||੨੬|| ਸ਼੍ਯਾਵੇ ਪ੍ਰਲੇਪਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤੈਲਮੇਭਿਸ਼੍ਚ ਸਾਧਿਤਮ੍ | ਪਾਠਾਂ ਰਸਾਞ੍ਜਨਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਤਥਾ ਸ੍ਯਾਦੁਸ੍ਣਕਾਞ੍ਜਿਕਮ੍(੧੧) ||੨੬|| ਦਦ੍ਯਾਲ੍ਲੇਪਂ ਸਕਣ੍ਡੂਕੇ ਤੈਲਮੇਭਿਸ਼੍ਚ ਸਾਧਿਤਮ੍ | ਵ੍ਰਣੀਭੂਤਸ੍ਯ ਦੇਯਂ ਸ੍ਯਾਦਿਦਂ ਤੈਲਂ ਵਿਜਾਨਤਾ(੧੨) ||੨੬|| ਮਧੁਕਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀਜੀਵਕਾਦ੍ਯੈਰ੍ਵਿਪਾਚਿਤਮ੍ | ਗੋਧਾਵਰਾਹਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਵਸਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਕਤਬਂਹਣੇ(੧੩) ||੨੬|| ਪ੍ਰਲੇਪਨਮਿਦਂ ਦਦ੍ਯਾਦਵਸਿਚ੍ਯਾਵਮਨ੍ਥਕੇ | ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਂ ਮਧੁਕਂ ਸਮਙ੍ਗਾਂ ਧਵਮੇਵ ਚ(੧੪) ||੨੬|| ਤੈਲਮੇਭਿਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਪਕ੍ਵਂ ਸ਼ਣੁ ਕਣ੍ਡੂਮਤਃ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ | ਸਹਦੇਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਦੇਵਾ ਅਜਾਕ੍ਸੀਰਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਮ੍ | ਏਤੈਰਾਲੇਪਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤੈਲਮੇਭਿਸ਼੍ਚ ਸਾਧਿਤਮ੍(੧੫) ||੨੬|| ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਕੇ ਗੁਟਿਕਾਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਰਾਵਯੇਦਵਪਾਟ੍ਯ ਤੁ | ਤਤਃ ਸੈਨ੍ਧਵਚੂਰ੍ਣਂ ਤੁ ਘਸ੍ਟ੍ਵਾ ਲੇਪਂ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍(੧੬) ||੨੬|| ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਸ੍ਰੁਤਂ ਘਸ੍ਟ੍ਵਾ ਚੂਰ੍ਣੈਰ੍ਲੋਧ੍ਰਸ੍ਯ ਜਮ੍ਬੁਲੇ | ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰ੍ਯੈਨਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸਂਰੋਪਯੇਤ੍ਤਤਃ(੧੭) ||੨੬|| ਮਧੁਪਰ੍ਣੀ ਮਧੂਕਂ ਚ ਮਧੁਕਂ ਮਧੁਨਾ ਸਹ | ਲੇਪਃ ਸ੍ਰਾਵਿਣਿ ਦਾਤਵ੍ਯਸ੍ਤੈਲਮੇਭਿਸ਼੍ਚ ਸਾਧਿਤਮ੍(੧੮) ||੨੬|| ਪਞ੍ਚਵਲ੍ਕੈਃ ਸਮਧੁਕੈਃ ਪਿਸ੍ਟੈਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਘਤਾਨ੍ਵਿਤੈਃ | ਜੀਵਕਾਦ੍ਯੈਃ ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕੈਰ੍ਦਹ੍ਯਮਾਨਂ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍)(੧੯) ||੨੬||
View original
अमिताः कर्णबन्धास्तु विज्ञेयाः कुशलैरिह | यो यथा सुविशिष्टः स्यात्तं तथा विनियोजयेत् | (कर्णपाल्यामयान्नॄणां पुनर्वक्ष्यामि सुश्रुत! | कर्णपाल्यां प्रकुपिता वातपित्तकफास्त्रयः(१) ||२६|| द्विधा वाऽप्यथ संसृष्टाः कुर्वन्ति विविधा रुजः | विस्फोटः स्तब्धता शोफः पाल्यां दोषे तु वातिके(२) ||२६|| दाहविस्फोटजननं शोफः पाकश्च पैत्तिके | कण्डूः सश्वयथुः स्तम्भो गुरुत्वं च कफात्मके(३) ||२६|| यथादोषं च संशोध्य कुर्यात्तेषां चिकित्सितम् | स्वेदाभ्यङ्गपरीषेकैः प्रलेपासृग्विमोक्षणैः(४) ||२६|| मृद्वीं क्रियां बृंहणीयैर्यथास्वं भोजनैस्तथा | य एवं वेत्ति दोषाणां चिकित्सां कर्तुमर्हति(५) ||२६|| अत ऊर्ध्वं नामलिङ्गैर्वक्ष्ये पाल्यामुपद्रवान् | उत्पाटकश्चोत्पुटकः श्यावः कण्डूयुतो भृशम्(६) ||२६|| अवमन्थः सकण्डूको ग्रन्थिको जम्बुलस्तथा | स्रावी च दाहवांश्चैव शृण्वेषां क्रमशः क्रियाम्(७) ||२६|| अपामार्गः सर्जरसः पाटलालकुचत्वचौ | उत्पाटके प्रलेपः स्यात्तैलमेभिश्च पाचयेत्(८) ||२६|| शम्पाकशिग्रुपूतीकान् गोधामेदोऽथ तद्वसाम् | वाराहं गव्यमैणेयं पित्तं सर्पिश्च संसृजेत्(९) ||२६|| लेपमुत्पुटके दद्यात्तैलमेभिश्च साधितम् | गौरीं सुगन्धां सश्यामामनन्तां तण्डुलीयकम्(१०) ||२६|| श्यावे प्रलेपनं दद्यात्तैलमेभिश्च साधितम् | पाठां रसाञ्जनं क्षौद्रं तथा स्यादुष्णकाञ्जिकम्(११) ||२६|| दद्याल्लेपं सकण्डूके तैलमेभिश्च साधितम् | व्रणीभूतस्य देयं स्यादिदं तैलं विजानता(१२) ||२६|| मधुकक्षीरकाकोलीजीवकाद्यैर्विपाचितम् | गोधावराहसर्पाणां वसाः स्युः कृतबृंहणे(१३) ||२६|| प्रलेपनमिदं दद्यादवसिच्यावमन्थके | प्रपौण्डरीकं मधुकं समङ्गां धवमेव च(१४) ||२६|| तैलमेभिश्च सम्पक्वं शृणु कण्डूमतः क्रियाम् | सहदेवा विश्वदेवा अजाक्षीरं ससैन्धवम् | एतैरालेपनं दद्यात्तैलमेभिश्च साधितम्(१५) ||२६|| ग्रन्थिके गुटिकां पूर्वं स्रावयेदवपाट्य तु | ततः सैन्धवचूर्णं तु घृष्ट्वा लेपं प्रदापयेत्(१६) ||२६|| लिखित्वा तत्स्रुतं घृष्ट्वा चूर्णैर्लोध्रस्य जम्बुले | क्षीरेण प्रतिसार्यैनं शुद्धं संरोपयेत्ततः(१७) ||२६|| मधुपर्णी मधूकं च मधुकं मधुना सह | लेपः स्राविणि दातव्यस्तैलमेभिश्च साधितम्(१८) ||२६|| पञ्चवल्कैः समधुकैः पिष्टैस्तैश्च घृतान्वितैः | जीवकाद्यैः ससर्पिष्कैर्दह्यमानं प्रलेपयेत्)(१९) ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (27-31) · Śloka 31
ਵਿਸ਼੍ਲੇਸਿਤਾਯਾਸ੍ਤ੍ਵਥ ਨਾਸਿਕਾਯਾ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਸਨ੍ਧਾਨਵਿਧਿਂ ਯਥਾਵਤ੍ | ਨਾਸਾਪ੍ਰਮਾਣਂ ਪਥਿਵੀਰੁਹਾਣਾਂ ਪਤ੍ਰਂ ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਵਲਮ੍ਬਿ ਤਸ੍ਯ ||੨੭|| ਤੇਨ ਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਹਿ ਗਣ੍ਡਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਦੁਤ੍ਕਤ੍ਯ ਬਦ੍ਧਂ ਤ੍ਵਥ ਨਾਸਿਕਾਗ੍ਰਮ੍ | ਵਿਲਿਖ੍ਯ ਚਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਤਿਸਨ੍ਦਧੀਤ ਤਤ੍ ਸਾਧੁਬਨ੍ਧੈਰ੍ਭਿਸਗਪ੍ਰਮਤ੍ਤਃ ||੨੮|| ਸੁਸਂਹਿਤਂ ਸਮ੍ਯਗਤੋ ਯਥਾਵਨ੍ਨਾਡੀਦ੍ਵਯੇਨਾਭਿਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ | ਪ੍ਰੋਨ੍ਨਮ੍ਯ ਚੈਨਾਮਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍ਤੁ ਪਤਙ੍ਗਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਾਞ੍ਜਨੈਸ਼੍ਚ ||੨੯|| ਸਞ੍ਛਾਦ੍ਯ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪਿਚੁਨਾ ਸਿਤੇਨ ਤੈਲੇਨ ਸਿਞ੍ਚੇਦਸਕਤ੍ਤਿਲਾਨਾਮ੍ | ਘਤਂ ਚ ਪਾਯ੍ਯਃ ਸ ਨਰਃ ਸੁਜੀਰ੍ਣੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋ ਵਿਰੇਚ੍ਯਃ ਸ ਯਥੋਪਦੇਸ਼ਮ੍ ||੩੦|| ਰੂਢਂ ਚ ਸਨ੍ਧਾਨਮੁਪਾਗਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਦਰ੍ਧਸ਼ੇਸਂ ਤੁ ਪੁਨਰ੍ਨਿਕਨ੍ਤੇਤ੍ | ਹੀਨਾਂ ਪੁਨਰ੍ਵਰ੍ਧਯਿਤੁਂ ਯਤੇਤ ਸਮਾਂ ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਦਤਿਵਦ੍ਧਮਾਂਸਾਮ੍ ||੩੧||
View original
विश्लेषितायास्त्वथ नासिकाया वक्ष्यामि सन्धानविधिं यथावत् | नासाप्रमाणं पृथिवीरुहाणां पत्रं गृहीत्वा त्ववलम्बि तस्य ||२७|| तेन प्रमाणेन हि गण्डपार्श्वादुत्कृत्य बद्धं त्वथ नासिकाग्रम् | विलिख्य चाशु प्रतिसन्दधीत तत् साधुबन्धैर्भिषगप्रमत्तः ||२८|| सुसंहितं सम्यगतो यथावन्नाडीद्वयेनाभिसमीक्ष्य बद्ध्वा | प्रोन्नम्य चैनामवचूर्णयेत्तु पतङ्गयष्टीमधुकाञ्जनैश्च ||२९|| सञ्छाद्य सम्यक् पिचुना सितेन तैलेन सिञ्चेदसकृत्तिलानाम् | घृतं च पाय्यः स नरः सुजीर्णे स्निग्धो विरेच्यः स यथोपदेशम् ||३०|| रूढं च सन्धानमुपागतं स्यात्तदर्धशेषं तु पुनर्निकृन्तेत् | हीनां पुनर्वर्धयितुं यतेत समां च कुर्यादतिवृद्धमांसाम् ||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (32) · Śloka 32
ਨਾਡੀਯੋਗਂ ਵਿਨੌਸ੍ਠਸ੍ਯ ਨਾਸਾਸਨ੍ਧਾਨਵਦ੍ਵਿਧਿਮ੍ | ਯ ਏਵਮੇਵ ਜਾਨੀਯਾਤ੍ ਸ ਰਾਜ੍ਞਃ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ||੩੨||
View original
नाडीयोगं विनौष्ठस्य नासासन्धानवद्विधिम् | य एवमेव जानीयात् स राज्ञः कर्तुमर्हति ||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 16
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਕਰ੍ਣਵ੍ਯਧਬਨ੍ਧਵਿਧਿਰ੍ਨਾਮ ਸੋਡਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੧੬||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने कर्णव्यधबन्धविधिर्नाम षोडशोऽध्यायः ||१६||
🔊 Audio coming soon