16. karṇavyadhabandhavidhyadhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತಃ ಕರ್ಣವ್ಯಧಬನ್ಧವಿಧಿಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ರಕ್ಷಾಭೂಷಣನಿಮಿತ್ತಂ ಬಾಲಸ್ಯ ಕರ್ಣೌ ವಿಧ್ಯೇತೇ | ತೌ ಷಷ್ಠೇ ಮಾಸಿ ಸಪ್ತಮೇ ವಾ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷೇ ಪ್ರಶಸ್ತೇಷು ತಿಥಿಕರಣಮುಹೂರ್ತನಕ್ಷತ್ರೇಷು ಕೃತಮಙ್ಗಲಸ್ವಸ್ತಿವಾಚನಂ ಧಾತ್ರ್ಯಙ್ಕೇ ಕುಮಾರಧರಾಙ್ಕೇ ವಾ ಕುಮಾರಮುಪವೇಶ್ಯ ಬಾಲಕ್ರೀಡನಕೈಃ ಪ್ರಲೋಭ್ಯಾಭಿಸಾನ್ತ್ವಯನ್ ಭಿಷಗ್ವಾಮಹಸ್ತೇನಾಕೃಷ್ಯ ಕರ್ಣಂ ದೈವಕೃತೇ ಛಿದ್ರ ಆದಿತ್ಯಕರಾವಭಾಸಿತೇ ಶನೈಃ ಶನೈರ್ದಕ್ಷಿಣಹಸ್ತೇನರ್ಜು ವಿಧ್ಯೇತ್, ಪ್ರತನುಕಂ ಸೂಚ್ಯಾ, ಬಹಲಮಾರಯಾ, ಪೂರ್ವಂ ದಕ್ಷಿಣಂ ಕುಮಾರಸ್ಯ, ವಾಮಂ ಕುಮಾರ್ಯಾಃ; ತತಃ ಪಿಚುವರ್ತಿಂ ಪ್ರವೇಶಯೇತ್ ||೩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ಶೋಣಿತಬಹುತ್ವೇನ ವೇದನಯಾ ಚಾನ್ಯದೇಶವಿದ್ಧಮಿತಿ ಜಾನೀಯಾತ್, ನಿರುಪದ್ರವತಯಾ ತದ್ದೇಶವಿದ್ಧಮಿತಿ ||೪||

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

ತತ್ರಾಜ್ಞೇನ ಯದೃಚ್ಛಯಾ ವಿದ್ಧಾಸು ಸಿರಾಸು ಕಾಲಿಕಾಮರ್ಮರಿಕಾಲೋಹಿತಿಕಾಸೂಪದ್ರವಾ ಭವನ್ತಿ | ತತ್ರ, ಕಾಲಿಕಾಯಾಂ ಜ್ವರೋ ದಾಹಃ ಶ್ವಯಥುರ್ವೇದನಾ ಚ ಭವತಿ; ಮರ್ಮರಿಕಾಯಾಂ ವೇದನಾ ಜ್ವರೋ ಗ್ರನ್ಥಯಶ್ಚ; ಲೋಹಿತಿಕಾಯಾಂ ಮನ್ಯಾಸ್ತಮ್ಭಾಪತಾನಕಶಿರೋಗ್ರಹಕರ್ಣಶೂಲಾನಿ ಭವನ್ತಿ | ತೇಷು ಯಥಾಸ್ವಂ ಪ್ರತಿಕುರ್ವೀತ ||೫||

Adhikarana 5 (6) · Śloka 6

ಕ್ಲಿಷ್ಟಜಿಹ್ಮಾಪ್ರಶಸ್ತಸೂಚೀವ್ಯಧಾದ್ಗಾಢತರವರ್ತಿತ್ವಾದ್ದೋಷಸಮುದಾಯಾದಪ್ರಶಸ್ತವ್ಯಧಾದ್ವಾ ಯತ್ರ ಸಂರಮ್ಭೋ ವೇದನಾ ವಾ ಭವತಿ ತತ್ರ ವರ್ತಿಮುಪಹೃತ್ಯಾಶು ಮಧುಕೈರಣ್ಡಮೂಲಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಯವತಿಲಕಲ್ಕೈರ್ಮಧುಘೃತಪ್ರಗಾಢೈರಾಲೇಪಯೇತ್ತಾವದ್ಯಾವತ್ ಸುರೂಢ ಇತಿ; ಸುರೂಢಂ ಚೈನಂ ಪುನರ್ವಿಧ್ಯೇತ್; ವಿಧಾನಂ ತು ಪೂರ್ವೋಕ್ತಮೇವ ||೬||

Adhikarana 6 (7) · Śloka 7

ತತ್ರ ಸಮ್ಯಗ್ವಿದ್ಧಮಾಮತೈಲೇನ ಪರಿಷೇಚಯೇತ್, ತ್ರ್ಯಹಾತ್ತ್ರ್ಯಹಾಚ್ಚ ವರ್ತಿಂ ಸ್ಥೂಲತರಾಂ ದದ್ಯಾತ್, ಪರಿಷೇಕಂ ಚ ತಮೇವ ||೭||

Adhikarana 7 (8) · Śloka 8

ಅಥ ವ್ಯಪಗತದೋಷೋಪದ್ರವೇ ಕರ್ಣೇ ವರ್ಧನಾರ್ಥಂ ಲಘು ವರ್ಧನಕಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ||೮||

Adhikarana 8 (9) · Śloka 9

ಏವಂ ವಿವರ್ಧಿತಃ ಕರ್ಣಶ್ಛಿದ್ಯತೇ ತು ದ್ವಿಧಾ ನೃಣಾಮ್ | ದೋಷತೋ ವಾಽಭಿಘಾತಾದ್ವಾ ಸನ್ಧಾನಂ ತಸ್ಯ ಮೇ ಶೃಣು ||೯||

Adhikarana 9 (10) · Śloka 10

ತತ್ರ ಸಮಾಸೇನ ಪಞ್ಚದಶಕರ್ಣಬನ್ಧಾಕೃತಯಃ | ತದ್ಯಥಾ- ನೇಮಿಸನ್ಧಾನಕ ಉತ್ಪಲಭೇದ್ಯಕೋ ವಲ್ಲೂರಕ ಆಸಙ್ಗಿಮೋ ಗಣ್ಡಕರ್ಣ ಆಹಾರ್ಯೋ ನಿರ್ವೇಧಿಮೋ ವ್ಯಾಯೋಜಿಮಃ ಕಪಾಟಸನ್ಧಿಕೋಽರ್ಧಕಪಾಟಸನ್ಧಿಕಃ ಸಙ್ಕ್ಷಿಪ್ತೋ ಹೀನಕರ್ಣೋ ವಲ್ಲೀಕರ್ಣೋ ಯಷ್ಟಿಕರ್ಣಃ ಕಾಕೌಷ್ಠಕ ಇತಿ | ತೇಷು, ಪೃಥುಲಾಯತಸಮೋಭಯಪಾಲಿರ್ನೇಮಿಸನ್ಧಾನಕಃ, ವೃತ್ತಾಯತಸಮೋಭಯಪಾಲಿರುತ್ಪಲಭೇದ್ಯಕಃ; ಹ್ರಸ್ವವೃತ್ತಸಮೋಭಯಪಾಲಿರ್ವಲ್ಲೂರಕಃ; ಅಭ್ಯನ್ತರದೀರ್ಘೈಕಪಾಲಿರಾಸಙ್ಗಿಮಃ; ಬಾಹ್ಯದೀರ್ಘೈಕಪಾಲಿರ್ಗಣ್ಡಕರ್ಣಃ; ಅಪಾಲಿರುಭಯತೋಽಪ್ಯಾಹಾರ್ಯಃ; ಪೀಠೋಪಮಪಾಲಿರುಭಯತಃ ಕ್ಷೀಣಪುತ್ರಿಕಾಶ್ರಿತೋ ನಿರ್ವೇಧಿಮಃ, ಸ್ಥೂಲಾಣುಸಮವಿಷಮಪಾಲಿರ್ವ್ಯಾಯೋಜಿಮಃ; ಅಭ್ಯನ್ತರದೀರ್ಘೈಕಪಾಲಿರಿತರಾಲ್ಪಪಾಲಿಃ ಕಪಾಟಸನ್ಧಿಕಃ; ಬಾಹ್ಯದೀರ್ಘೈಕಪಾಲಿರಿತರಾಲ್ಪಪಾಲಿರರ್ಧಕಪಾಟಸನ್ಧಿಕಃ | ತತ್ರ ದಶೈತೇ ಕರ್ಣಬನ್ಧವಿಕಲ್ಪಾಃ ಸಾಧ್ಯಾಃ ; ತೇಷಾಂ ಸ್ವನಾಮಭಿರೇವಾಕೃತಯಃ ಪ್ರಾಯೇಣ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ ಸಙ್ಕ್ಷಿಪ್ತಾದಯಃ ಪಞ್ಚಾಸಾಧ್ಯಾಃ | ತತ್ರ ಶುಷ್ಕಶಷ್ಕುಲಿರುತ್ಸನ್ನಪಾಲಿರಿತರಾಲ್ಪಪಾಲಿಃ ಸಙ್ಕ್ಷಿಪ್ತಃ ; ಅನಧಿಷ್ಠಾನಪಾಲಿಃ ಪರ್ಯನ್ತಯೋಃ ಕ್ಷೀಣಮಾಂಸೋ ಹೀನಕರ್ಣಃ; ತನುವಿಷಮಾಲ್ಪಪಾಲಿರ್ವಲ್ಲೀಕರ್ಣಃ; ಗ್ರಥಿತಮಾಂಸಸ್ತಬ್ಧಸಿರಾತತಸೂಕ್ಷ್ಮಪಾಲಿರ್ಯಷ್ಟಿಕರ್ಣಃ; ನಿರ್ಮಾಂಸಸಙ್ಕ್ಷಿಪ್ತಾಗ್ರಾಲ್ಪಶೋಣಿತಪಾಲಿಃ ಕಾಕೌಷ್ಠಕ ಇತಿ | ಬದ್ಧೇಷ್ವಪಿ ತು ಶೋಫದಾಹರಾಗಪಾಕಪಿಡಕಾಸ್ರಾವಯುಕ್ತಾ ನ ಸಿದ್ಧಿಮುಪಯಾನ್ತಿ ||೧೦||

Adhikarana 10 (11) · Śloka 11

ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಯಸ್ಯ ಪಾಲಿದ್ವಯಮಪಿ ಕರ್ಣಸ್ಯ ನ ಭವೇದಿಹ | ಕರ್ಣಪೀಠಂ ಸಮೇ ಮಧ್ಯೇ ತಸ್ಯ ವಿದ್ಧ್ವಾ ವಿವರ್ಧಯೇತ್ ||೧೧||

Adhikarana 11 (12) · Śloka 12

ಬಾಹ್ಯಾಯಾಮಿಹ ದೀರ್ಘಾಯಾಂ ಸನ್ಧಿರಾಭ್ಯನ್ತರೋ ಭವೇತ್ | ಆಭ್ಯನ್ತರಾಯಾಂ ದೀರ್ಘಾಯಾಂ ಬಾಹ್ಯಸನ್ಘಿರುದಾಹೃತಃ ||೧೨||

Adhikarana 12 (13) · Śloka 13

ಏಕೈವ ತು ಭವೇತ್ ಪಾಲಿಃ ಸ್ಥೂಲಾ ಪೃಥ್ವೀ ಸ್ಥಿರಾ ಚ ಯಾ | ತಾಂ ದ್ವಿಧಾ ಪಾಟಯಿತ್ವಾ ತು ಛಿತ್ತ್ವಾ ಚೋಪರಿ ಸನ್ಧಯೇತ್ ||೧೩||

Adhikarana 13 (14) · Śloka 14

ಗಣ್ಡಾದುತ್ಪಾಟ್ಯ ಮಾಂಸೇನ ಸಾನುಬನ್ಧೇನ ಜೀವತಾ | ಕರ್ಣಪಾಲೀಮಪಾಲೇಸ್ತು ಕುರ್ಯಾನ್ನಿರ್ಲಿಖ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರವಿತ್ ||೧೪||

Adhikarana 14 (15) · Śloka 15

ಅತೋಽನ್ಯತಮಂ ಬನ್ಧಂ ಚಿಕೀರ್ಷುರಗ್ರೋಪಹರಣೀಯೋಕ್ತೋಪಸಮ್ಭೃತಸಮ್ಭಾರಂ ವಿಶೇಷತಶ್ಚಾತ್ರೋಪಹರೇತ್ ಸುರಾಮಣ್ಡಂ ಕ್ಷೀರಮುದಕಂ ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಂ ಕಪಾಲಚೂರ್ಣಂ ಚೇತಿ | ತತೋಽಙ್ಗನಾಂ ಪುರುಷಂ ವಾ ಗ್ರಥಿತಕೇಶಾನ್ತಂ ಲಘು ಭುಕ್ತವನ್ತಮಾಪ್ತೈಃ ಸುಪರಿಗೃಹೀತಂ ಚ ಕೃತ್ವಾ, ಬನ್ಧಮುಪಧಾರ್ಯ, ಛೇದ್ಯಭೇದ್ಯಲೇಖ್ಯವ್ಯಧನೈರುಪಪನ್ನೈರುಪಪಾದ್ಯ, ಕರ್ಣಶೋಣಿತಮವೇಕ್ಷ್ಯ ದುಷ್ಟಮದುಷ್ಟಂ ವೇತಿ; ತತ್ರ ವಾತದುಷ್ಟೇ ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲೋಷ್ಣೋದಕಾಭ್ಯಾಂ ಪಿತ್ತದುಷ್ಟೇ ಶೀತೋದಕಪಯೋಭ್ಯಾಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮದುಷ್ಟೇ ಸುರಾಮಣ್ಡೋಷ್ಣೋದಕಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯ ಕರ್ಣೌ, ಪುನರವಲಿಖ್ಯಾನುನ್ನತಮಹೀನಮವಿಷಮಂ ಚ ಕರ್ಣಸನ್ಧಿಂ ಸನ್ನಿವೇಶ್ಯ, ಸ್ಥಿತರಕ್ತಂ ಸನ್ದಧ್ಯಾತ್ | ತತೋ ಮಧುಘೃತೇನಾಭ್ಯಜ್ಯ ಪಿಚುಪ್ರೋತಯೋರನ್ಯತರೇಣಾವಗುಣ್ಠ್ಯ ಸೂತ್ರೇಣಾನವಗಾಢಮನತಿಶಿಥಿಲಂ ಚ ಬದ್ಧ್ವಾ ಕಪಾಲಚೂರ್ಣೇನಾವಕೀರ್ಯಾಚಾರಿಕಮುಪದಿಶೇತ್, ದ್ವಿವ್ರಣೀಯೋಕ್ತೇನ ಚ ವಿಧಾನೇನೋಪಚರೇತ್ ||೧೫||

Adhikarana 15 (16) · Śloka 16

ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ವಿಘಟ್ಟನಂ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಂ ವ್ಯಾಯಾಮಮತಿಭೋಜನಮ್ | ವ್ಯವಾಯಮಗ್ನಿಸನ್ತಾಪಂ ವಾಕ್ಶ್ರಮಂ ಚ ವಿವರ್ಜಯೇತ್ ||೧೬||

Adhikarana 16 (17) · Śloka 17

ನ ಚಾಶುದ್ಧರಕ್ತಮತಿಪ್ರವೃತ್ತರಕ್ತಂ ಕ್ಷೀಣರಕ್ತಂ ವಾ ಸನ್ದಧ್ಯಾತ್ | ಸ ಹಿ ವಾತದುಷ್ಟೇ ರಕ್ತೇ ರೂಢೋಽಪಿ ಪರಿಪುಟನವಾನ್, ಪಿತ್ತದುಷ್ಟೇ ದಾಹಪಾಕರಾಗವೇದನಾವಾನ್, ಶ್ಲೇಷ್ಮದುಷ್ಟೇ ಸ್ತಬ್ಧಃ ಕಣ್ಡೂಮಾನ್, ಅತಿಪ್ರವೃತ್ತರಕ್ತೇ ಶ್ಯಾವಶೋಫವಾನ್, ಕ್ಷೀಣೋಽಲ್ಪಮಾಂಸೋ ನ ವೃದ್ಧಿಮುಪೈತಿ ||೧೭||

Adhikarana 17 (18-19) · Śloka 19

(ಆಮತೈಲೇನ ತ್ರಿರಾತ್ರಂ ಪರಿಷೇಚಯೇತ್, ತ್ರಿರಾತ್ರಾಚ್ಚ ಪಿಚುಂ ಪರಿವರ್ತಯೇತ್) | ಸ ಯದಾ ಸುರೂಢೋ ನಿರುಪದ್ರವಃ ಸವರ್ಣೋ ಭವತಿ ತದೈನಂ ಶನೈಃ ಶನೈರಭಿವರ್ಧಯೇತ್ | ಅತೋಽನ್ಯಥಾ ಸಂರಮ್ಭದಾಹಪಾಕರಾಗವೇದನಾವಾನ್, ಪುನಶ್ಛಿದ್ಯತೇ ವಾ ||೧೮|| ಅಥಾಸ್ಯಾಪ್ರದುಷ್ಟಸ್ಯಾಭಿವರ್ಧನಾರ್ಥಮಭ್ಯಙ್ಗಃ | ತದ್ಯಥಾ- ಗೋಧಾಪ್ರತುದವಿಷ್ಕಿರಾನೂಪೌದಕವಸಾಮಜ್ಜಾನೌ ಪಯಃ ಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲಂ ಗೌರಸರ್ಷಪಜಂ ಚ ಯಥಾಲಾಭಂ ಸಮ್ಭೃತ್ಯಾರ್ಕಾಲರ್ಕಬಲಾತಿಬಲಾನನ್ತಾಪಾಮಾರ್ಗಾಶ್ವಗನ್ಧಾವಿದಾರಿಗನ್ಧಾಕ್ಷೀರಶುಕ್ಲಾಜಲಶೂಕಮಧುರವರ್ಗಪಯಸ್ಯಾಪ್ರತಿವಾಪಂ ತೈಲಂ ವಾ ಪಾಚಯಿತ್ವಾ ಸ್ವನುಗುಪ್ತಂ ನಿದಧ್ಯಾತ್ ||೧೯||

Adhikarana 18 (20) · Śloka 20

ಸ್ವೇದಿತೋನ್ಮರ್ದಿತಂ ಕರ್ಣಂ ಸ್ನೇಹೇನೈತೇನ ಯೋಜಯೇತ್ | ಅಥಾನುಪದ್ರವಃ ಸಮ್ಯಗ್ಬಲವಾಂಶ್ಚ ವಿವರ್ಧತೇ ||೨೦||

Adhikarana 19 (21) · Śloka 21

ಯವಾಶ್ವಗನ್ಧಾಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವೈಸ್ತಿಲೈಶ್ಚೋದ್ವರ್ತನಂ ಹಿತಮ್ |೨೧|

Adhikarana 20 (21) · Śloka 22

ಶತಾವರ್ಯಶ್ವಗನ್ಧಾಭ್ಯಾಂ ಪಯಸ್ಯೈರಣ್ಡಜೀವನೈಃ ||೨೧|| ತೈಲಂ ವಿಪಕ್ವಂ ಸಕ್ಷೀರಮಭ್ಯಙ್ಗಾತ್ ಪಾಲಿವರ್ಧನಮ್ |೨೨|

Adhikarana 21 (22-23) · Śloka 23

ಯೇ ತು ಕರ್ಣಾ ನ ವರ್ಧನ್ತೇ ಸ್ವೇದಸ್ನೇಹೋಪಪಾದಿತಾಃ ||೨೨|| ತೇಷಾಮಪಾಙ್ಗದೇಶೇ ತು ಕುರ್ಯಾತ್ ಪ್ರಚ್ಛಾನಮೇವ ತು | ಬಾಹ್ಯಚ್ಛೇದಂ ನ ಕುರ್ವೀತ ವ್ಯಾಪದಃ ಸ್ಯುಸ್ತತೋಧ್ರುವಾಃ ||೨೩||

Adhikarana 22 (24) · Śloka 24

ಬದ್ಧಮಾತ್ರಂ ತು ಯಃ ಕರ್ಣಂ ಸಹಸೈವಾಭಿವರ್ಧಯೇತ್ | ಆಮಕೋಶೀ ಸಮಾಧ್ಮಾತಃ ಕ್ಷಿಪ್ರಮೇವ ವಿಮುಚ್ಯತೇ ||೨೪||

Adhikarana 23 (25) · Śloka 25

ಜಾತರೋಮಾ ಸುವರ್ತ್ಮಾ ಚ ಶ್ಲಿಷ್ಟಸನ್ಧಿಃ ಸಮಃ ಸ್ಥಿರಃ | ಸುರೂಢೋಽವೇದನೋ ಯಶ್ಚ ತಂ ಕರ್ಣಂ ವರ್ಧಯೇಚ್ಛನೈಃ ||೨೫||

Adhikarana 24 (26) · Śloka 26

ಅಮಿತಾಃ ಕರ್ಣಬನ್ಧಾಸ್ತು ವಿಜ್ಞೇಯಾಃ ಕುಶಲೈರಿಹ | ಯೋ ಯಥಾ ಸುವಿಶಿಷ್ಟಃ ಸ್ಯಾತ್ತಂ ತಥಾ ವಿನಿಯೋಜಯೇತ್ | (ಕರ್ಣಪಾಲ್ಯಾಮಯಾನ್ನೄಣಾಂ ಪುನರ್ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸುಶ್ರುತ! | ಕರ್ಣಪಾಲ್ಯಾಂ ಪ್ರಕುಪಿತಾ ವಾತಪಿತ್ತಕಫಾಸ್ತ್ರಯಃ(೧) ||೨೬|| ದ್ವಿಧಾ ವಾಽಪ್ಯಥ ಸಂಸೃಷ್ಟಾಃ ಕುರ್ವನ್ತಿ ವಿವಿಧಾ ರುಜಃ | ವಿಸ್ಫೋಟಃ ಸ್ತಬ್ಧತಾ ಶೋಫಃ ಪಾಲ್ಯಾಂ ದೋಷೇ ತು ವಾತಿಕೇ(೨) ||೨೬|| ದಾಹವಿಸ್ಫೋಟಜನನಂ ಶೋಫಃ ಪಾಕಶ್ಚ ಪೈತ್ತಿಕೇ | ಕಣ್ಡೂಃ ಸಶ್ವಯಥುಃ ಸ್ತಮ್ಭೋ ಗುರುತ್ವಂ ಚ ಕಫಾತ್ಮಕೇ(೩) ||೨೬|| ಯಥಾದೋಷಂ ಚ ಸಂಶೋಧ್ಯ ಕುರ್ಯಾತ್ತೇಷಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್ | ಸ್ವೇದಾಭ್ಯಙ್ಗಪರೀಷೇಕೈಃ ಪ್ರಲೇಪಾಸೃಗ್ವಿಮೋಕ್ಷಣೈಃ(೪) ||೨೬|| ಮೃದ್ವೀಂ ಕ್ರಿಯಾಂ ಬೃಂಹಣೀಯೈರ್ಯಥಾಸ್ವಂ ಭೋಜನೈಸ್ತಥಾ | ಯ ಏವಂ ವೇತ್ತಿ ದೋಷಾಣಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಕರ್ತುಮರ್ಹತಿ(೫) ||೨೬|| ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ನಾಮಲಿಙ್ಗೈರ್ವಕ್ಷ್ಯೇ ಪಾಲ್ಯಾಮುಪದ್ರವಾನ್ | ಉತ್ಪಾಟಕಶ್ಚೋತ್ಪುಟಕಃ ಶ್ಯಾವಃ ಕಣ್ಡೂಯುತೋ ಭೃಶಮ್(೬) ||೨೬|| ಅವಮನ್ಥಃ ಸಕಣ್ಡೂಕೋ ಗ್ರನ್ಥಿಕೋ ಜಮ್ಬುಲಸ್ತಥಾ | ಸ್ರಾವೀ ಚ ದಾಹವಾಂಶ್ಚೈವ ಶೃಣ್ವೇಷಾಂ ಕ್ರಮಶಃ ಕ್ರಿಯಾಮ್(೭) ||೨೬|| ಅಪಾಮಾರ್ಗಃ ಸರ್ಜರಸಃ ಪಾಟಲಾಲಕುಚತ್ವಚೌ | ಉತ್ಪಾಟಕೇ ಪ್ರಲೇಪಃ ಸ್ಯಾತ್ತೈಲಮೇಭಿಶ್ಚ ಪಾಚಯೇತ್(೮) ||೨೬|| ಶಮ್ಪಾಕಶಿಗ್ರುಪೂತೀಕಾನ್ ಗೋಧಾಮೇದೋಽಥ ತದ್ವಸಾಮ್ | ವಾರಾಹಂ ಗವ್ಯಮೈಣೇಯಂ ಪಿತ್ತಂ ಸರ್ಪಿಶ್ಚ ಸಂಸೃಜೇತ್(೯) ||೨೬|| ಲೇಪಮುತ್ಪುಟಕೇ ದದ್ಯಾತ್ತೈಲಮೇಭಿಶ್ಚ ಸಾಧಿತಮ್ | ಗೌರೀಂ ಸುಗನ್ಧಾಂ ಸಶ್ಯಾಮಾಮನನ್ತಾಂ ತಣ್ಡುಲೀಯಕಮ್(೧೦) ||೨೬|| ಶ್ಯಾವೇ ಪ್ರಲೇಪನಂ ದದ್ಯಾತ್ತೈಲಮೇಭಿಶ್ಚ ಸಾಧಿತಮ್ | ಪಾಠಾಂ ರಸಾಞ್ಜನಂ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ತಥಾ ಸ್ಯಾದುಷ್ಣಕಾಞ್ಜಿಕಮ್(೧೧) ||೨೬|| ದದ್ಯಾಲ್ಲೇಪಂ ಸಕಣ್ಡೂಕೇ ತೈಲಮೇಭಿಶ್ಚ ಸಾಧಿತಮ್ | ವ್ರಣೀಭೂತಸ್ಯ ದೇಯಂ ಸ್ಯಾದಿದಂ ತೈಲಂ ವಿಜಾನತಾ(೧೨) ||೨೬|| ಮಧುಕಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀಜೀವಕಾದ್ಯೈರ್ವಿಪಾಚಿತಮ್ | ಗೋಧಾವರಾಹಸರ್ಪಾಣಾಂ ವಸಾಃ ಸ್ಯುಃ ಕೃತಬೃಂಹಣೇ(೧೩) ||೨೬|| ಪ್ರಲೇಪನಮಿದಂ ದದ್ಯಾದವಸಿಚ್ಯಾವಮನ್ಥಕೇ | ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಂ ಮಧುಕಂ ಸಮಙ್ಗಾಂ ಧವಮೇವ ಚ(೧೪) ||೨೬|| ತೈಲಮೇಭಿಶ್ಚ ಸಮ್ಪಕ್ವಂ ಶೃಣು ಕಣ್ಡೂಮತಃ ಕ್ರಿಯಾಮ್ | ಸಹದೇವಾ ವಿಶ್ವದೇವಾ ಅಜಾಕ್ಷೀರಂ ಸಸೈನ್ಧವಮ್ | ಏತೈರಾಲೇಪನಂ ದದ್ಯಾತ್ತೈಲಮೇಭಿಶ್ಚ ಸಾಧಿತಮ್(೧೫) ||೨೬|| ಗ್ರನ್ಥಿಕೇ ಗುಟಿಕಾಂ ಪೂರ್ವಂ ಸ್ರಾವಯೇದವಪಾಟ್ಯ ತು | ತತಃ ಸೈನ್ಧವಚೂರ್ಣಂ ತು ಘೃಷ್ಟ್ವಾ ಲೇಪಂ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್(೧೬) ||೨೬|| ಲಿಖಿತ್ವಾ ತತ್ಸ್ರುತಂ ಘೃಷ್ಟ್ವಾ ಚೂರ್ಣೈರ್ಲೋಧ್ರಸ್ಯ ಜಮ್ಬುಲೇ | ಕ್ಷೀರೇಣ ಪ್ರತಿಸಾರ್ಯೈನಂ ಶುದ್ಧಂ ಸಂರೋಪಯೇತ್ತತಃ(೧೭) ||೨೬|| ಮಧುಪರ್ಣೀ ಮಧೂಕಂ ಚ ಮಧುಕಂ ಮಧುನಾ ಸಹ | ಲೇಪಃ ಸ್ರಾವಿಣಿ ದಾತವ್ಯಸ್ತೈಲಮೇಭಿಶ್ಚ ಸಾಧಿತಮ್(೧೮) ||೨೬|| ಪಞ್ಚವಲ್ಕೈಃ ಸಮಧುಕೈಃ ಪಿಷ್ಟೈಸ್ತೈಶ್ಚ ಘೃತಾನ್ವಿತೈಃ | ಜೀವಕಾದ್ಯೈಃ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕೈರ್ದಹ್ಯಮಾನಂ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್)(೧೯) ||೨೬||

Adhikarana 25 (27-31) · Śloka 31

ವಿಶ್ಲೇಷಿತಾಯಾಸ್ತ್ವಥ ನಾಸಿಕಾಯಾ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸನ್ಧಾನವಿಧಿಂ ಯಥಾವತ್ | ನಾಸಾಪ್ರಮಾಣಂ ಪೃಥಿವೀರುಹಾಣಾಂ ಪತ್ರಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ತ್ವವಲಮ್ಬಿ ತಸ್ಯ ||೨೭|| ತೇನ ಪ್ರಮಾಣೇನ ಹಿ ಗಣ್ಡಪಾರ್ಶ್ವಾದುತ್ಕೃತ್ಯ ಬದ್ಧಂ ತ್ವಥ ನಾಸಿಕಾಗ್ರಮ್ | ವಿಲಿಖ್ಯ ಚಾಶು ಪ್ರತಿಸನ್ದಧೀತ ತತ್ ಸಾಧುಬನ್ಧೈರ್ಭಿಷಗಪ್ರಮತ್ತಃ ||೨೮|| ಸುಸಂಹಿತಂ ಸಮ್ಯಗತೋ ಯಥಾವನ್ನಾಡೀದ್ವಯೇನಾಭಿಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಬದ್ಧ್ವಾ | ಪ್ರೋನ್ನಮ್ಯ ಚೈನಾಮವಚೂರ್ಣಯೇತ್ತು ಪತಙ್ಗಯಷ್ಟೀಮಧುಕಾಞ್ಜನೈಶ್ಚ ||೨೯|| ಸಞ್ಛಾದ್ಯ ಸಮ್ಯಕ್ ಪಿಚುನಾ ಸಿತೇನ ತೈಲೇನ ಸಿಞ್ಚೇದಸಕೃತ್ತಿಲಾನಾಮ್ | ಘೃತಂ ಚ ಪಾಯ್ಯಃ ಸ ನರಃ ಸುಜೀರ್ಣೇ ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ವಿರೇಚ್ಯಃ ಸ ಯಥೋಪದೇಶಮ್ ||೩೦|| ರೂಢಂ ಚ ಸನ್ಧಾನಮುಪಾಗತಂ ಸ್ಯಾತ್ತದರ್ಧಶೇಷಂ ತು ಪುನರ್ನಿಕೃನ್ತೇತ್ | ಹೀನಾಂ ಪುನರ್ವರ್ಧಯಿತುಂ ಯತೇತ ಸಮಾಂ ಚ ಕುರ್ಯಾದತಿವೃದ್ಧಮಾಂಸಾಮ್ ||೩೧||

Adhikarana 26 (32) · Śloka 32

ನಾಡೀಯೋಗಂ ವಿನೌಷ್ಠಸ್ಯ ನಾಸಾಸನ್ಧಾನವದ್ವಿಧಿಮ್ | ಯ ಏವಮೇವ ಜಾನೀಯಾತ್ ಸ ರಾಜ್ಞಃ ಕರ್ತುಮರ್ಹತಿ ||೩೨||

Adhikarana puShpikA · Śloka 16

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಕರ್ಣವ್ಯಧಬನ್ಧವಿಧಿರ್ನಾಮ ಷೋಡಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೧೬||