Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതഃ കര്ണവ്യധബന്ധവിധിമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
View original
अथातः कर्णव्यधबन्धविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
16. karṇavyadhabandhavidhyadhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
രക്ഷാഭൂഷണനിമിത്തം ബാലസ്യ കര്ണൌ വിധ്യേതേ | തൌ ഷഷ്ഠേ മാസി സപ്തമേ വാ ശുക്ലപക്ഷേ പ്രശസ്തേഷു തിഥികരണമുഹൂര്തനക്ഷത്രേഷു കൃതമങ്ഗലസ്വസ്തിവാചനം ധാത്ര്യങ്കേ കുമാരധരാങ്കേ വാ കുമാരമുപവേശ്യ ബാലക്രീഡനകൈഃ പ്രലോഭ്യാഭിസാന്ത്വയന് ഭിഷഗ്വാമഹസ്തേനാകൃഷ്യ കര്ണം ദൈവകൃതേ ഛിദ്ര ആദിത്യകരാവഭാസിതേ ശനൈഃ ശനൈര്ദക്ഷിണഹസ്തേനര്ജു വിധ്യേത്, പ്രതനുകം സൂച്യാ, ബഹലമാരയാ, പൂര്വം ദക്ഷിണം കുമാരസ്യ, വാമം കുമാര്യാഃ; തതഃ പിചുവര്തിം പ്രവേശയേത് ||൩||
View original
रक्षाभूषणनिमित्तं बालस्य कर्णौ विध्येते | तौ षष्ठे मासि सप्तमे वा शुक्लपक्षे प्रशस्तेषु तिथिकरणमुहूर्तनक्षत्रेषु कृतमङ्गलस्वस्तिवाचनं धात्र्यङ्के कुमारधराङ्के वा कुमारमुपवेश्य बालक्रीडनकैः प्रलोभ्याभिसान्त्वयन् भिषग्वामहस्तेनाकृष्य कर्णं दैवकृते छिद्र आदित्यकरावभासिते शनैः शनैर्दक्षिणहस्तेनर्जु विध्येत्, प्रतनुकं सूच्या, बहलमारया, पूर्वं दक्षिणं कुमारस्य, वामं कुमार्याः; ततः पिचुवर्तिं प्रवेशयेत् ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ശോണിതബഹുത്വേന വേദനയാ ചാന്യദേശവിദ്ധമിതി ജാനീയാത്, നിരുപദ്രവതയാ തദ്ദേശവിദ്ധമിതി ||൪||
View original
शोणितबहुत्वेन वेदनया चान्यदेशविद्धमिति जानीयात्, निरुपद्रवतया तद्देशविद्धमिति ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
തത്രാജ്ഞേന യദൃച്ഛയാ വിദ്ധാസു സിരാസു കാലികാമര്മരികാലോഹിതികാസൂപദ്രവാ ഭവന്തി | തത്ര, കാലികായാം ജ്വരോ ദാഹഃ ശ്വയഥുര്വേദനാ ച ഭവതി; മര്മരികായാം വേദനാ ജ്വരോ ഗ്രന്ഥയശ്ച; ലോഹിതികായാം മന്യാസ്തമ്ഭാപതാനകശിരോഗ്രഹകര്ണശൂലാനി ഭവന്തി | തേഷു യഥാസ്വം പ്രതികുര്വീത ||൫||
View original
तत्राज्ञेन यदृच्छया विद्धासु सिरासु कालिकामर्मरिकालोहितिकासूपद्रवा भवन्ति | तत्र, कालिकायां ज्वरो दाहः श्वयथुर्वेदना च भवति; मर्मरिकायां वेदना ज्वरो ग्रन्थयश्च; लोहितिकायां मन्यास्तम्भापतानकशिरोग्रहकर्णशूलानि भवन्ति | तेषु यथास्वं प्रतिकुर्वीत ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ക്ലിഷ്ടജിഹ്മാപ്രശസ്തസൂചീവ്യധാദ്ഗാഢതരവര്തിത്വാദ്ദോഷസമുദായാദപ്രശസ്തവ്യധാദ്വാ യത്ര സംരമ്ഭോ വേദനാ വാ ഭവതി തത്ര വര്തിമുപഹൃത്യാശു മധുകൈരണ്ഡമൂലമഞ്ജിഷ്ഠായവതിലകല്കൈര്മധുഘൃതപ്രഗാഢൈരാലേപയേത്താവദ്യാവത് സുരൂഢ ഇതി; സുരൂഢം ചൈനം പുനര്വിധ്യേത്; വിധാനം തു പൂര്വോക്തമേവ ||൬||
View original
क्लिष्टजिह्माप्रशस्तसूचीव्यधाद्गाढतरवर्तित्वाद्दोषसमुदायादप्रशस्तव्यधाद्वा यत्र संरम्भो वेदना वा भवति तत्र वर्तिमुपहृत्याशु मधुकैरण्डमूलमञ्जिष्ठायवतिलकल्कैर्मधुघृतप्रगाढैरालेपयेत्तावद्यावत् सुरूढ इति; सुरूढं चैनं पुनर्विध्येत्; विधानं तु पूर्वोक्तमेव ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
തത്ര സമ്യഗ്വിദ്ധമാമതൈലേന പരിഷേചയേത്, ത്ര്യഹാത്ത്ര്യഹാച്ച വര്തിം സ്ഥൂലതരാം ദദ്യാത്, പരിഷേകം ച തമേവ ||൭||
View original
तत्र सम्यग्विद्धमामतैलेन परिषेचयेत्, त्र्यहात्त्र्यहाच्च वर्तिं स्थूलतरां दद्यात्, परिषेकं च तमेव ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
അഥ വ്യപഗതദോഷോപദ്രവേ കര്ണേ വര്ധനാര്ഥം ലഘു വര്ധനകം കുര്യാത് ||൮||
View original
अथ व्यपगतदोषोपद्रवे कर्णे वर्धनार्थं लघु वर्धनकं कुर्यात् ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
ഏവം വിവര്ധിതഃ കര്ണശ്ഛിദ്യതേ തു ദ്വിധാ നൃണാമ് | ദോഷതോ വാऽഭിഘാതാദ്വാ സന്ധാനം തസ്യ മേ ശൃണു ||൯||
View original
एवं विवर्धितः कर्णश्छिद्यते तु द्विधा नृणाम् | दोषतो वाऽभिघाताद्वा सन्धानं तस्य मे शृणु ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
തത്ര സമാസേന പഞ്ചദശകര്ണബന്ധാകൃതയഃ | തദ്യഥാ- നേമിസന്ധാനക ഉത്പലഭേദ്യകോ വല്ലൂരക ആസങ്ഗിമോ ഗണ്ഡകര്ണ ആഹാര്യോ നിര്വേധിമോ വ്യായോജിമഃ കപാടസന്ധികോऽര്ധകപാടസന്ധികഃ സങ്ക്ഷിപ്തോ ഹീനകര്ണോ വല്ലീകര്ണോ യഷ്ടികര്ണഃ കാകൌഷ്ഠക ഇതി | തേഷു, പൃഥുലായതസമോഭയപാലിര്നേമിസന്ധാനകഃ, വൃത്തായതസമോഭയപാലിരുത്പലഭേദ്യകഃ; ഹ്രസ്വവൃത്തസമോഭയപാലിര്വല്ലൂരകഃ; അഭ്യന്തരദീര്ഘൈകപാലിരാസങ്ഗിമഃ; ബാഹ്യദീര്ഘൈകപാലിര്ഗണ്ഡകര്ണഃ; അപാലിരുഭയതോऽപ്യാഹാര്യഃ; പീഠോപമപാലിരുഭയതഃ ക്ഷീണപുത്രികാശ്രിതോ നിര്വേധിമഃ, സ്ഥൂലാണുസമവിഷമപാലിര്വ്യായോജിമഃ; അഭ്യന്തരദീര്ഘൈകപാലിരിതരാല്പപാലിഃ കപാടസന്ധികഃ; ബാഹ്യദീര്ഘൈകപാലിരിതരാല്പപാലിരര്ധകപാടസന്ധികഃ | തത്ര ദശൈതേ കര്ണബന്ധവികല്പാഃ സാധ്യാഃ ; തേഷാം സ്വനാമഭിരേവാകൃതയഃ പ്രായേണ വ്യാഖ്യാതാഃ സങ്ക്ഷിപ്താദയഃ പഞ്ചാസാധ്യാഃ | തത്ര ശുഷ്കശഷ്കുലിരുത്സന്നപാലിരിതരാല്പപാലിഃ സങ്ക്ഷിപ്തഃ ; അനധിഷ്ഠാനപാലിഃ പര്യന്തയോഃ ക്ഷീണമാംസോ ഹീനകര്ണഃ; തനുവിഷമാല്പപാലിര്വല്ലീകര്ണഃ; ഗ്രഥിതമാംസസ്തബ്ധസിരാതതസൂക്ഷ്മപാലിര്യഷ്ടികര്ണഃ; നിര്മാംസസങ്ക്ഷിപ്താഗ്രാല്പശോണിതപാലിഃ കാകൌഷ്ഠക ഇതി | ബദ്ധേഷ്വപി തു ശോഫദാഹരാഗപാകപിഡകാസ്രാവയുക്താ ന സിദ്ധിമുപയാന്തി ||൧൦||
View original
तत्र समासेन पञ्चदशकर्णबन्धाकृतयः | तद्यथा- नेमिसन्धानक उत्पलभेद्यको वल्लूरक आसङ्गिमो गण्डकर्ण आहार्यो निर्वेधिमो व्यायोजिमः कपाटसन्धिकोऽर्धकपाटसन्धिकः सङ्क्षिप्तो हीनकर्णो वल्लीकर्णो यष्टिकर्णः काकौष्ठक इति | तेषु, पृथुलायतसमोभयपालिर्नेमिसन्धानकः, वृत्तायतसमोभयपालिरुत्पलभेद्यकः; ह्रस्ववृत्तसमोभयपालिर्वल्लूरकः; अभ्यन्तरदीर्घैकपालिरासङ्गिमः; बाह्यदीर्घैकपालिर्गण्डकर्णः; अपालिरुभयतोऽप्याहार्यः; पीठोपमपालिरुभयतः क्षीणपुत्रिकाश्रितो निर्वेधिमः, स्थूलाणुसमविषमपालिर्व्यायोजिमः; अभ्यन्तरदीर्घैकपालिरितराल्पपालिः कपाटसन्धिकः; बाह्यदीर्घैकपालिरितराल्पपालिरर्धकपाटसन्धिकः | तत्र दशैते कर्णबन्धविकल्पाः साध्याः ; तेषां स्वनामभिरेवाकृतयः प्रायेण व्याख्याताः सङ्क्षिप्तादयः पञ्चासाध्याः | तत्र शुष्कशष्कुलिरुत्सन्नपालिरितराल्पपालिः सङ्क्षिप्तः ; अनधिष्ठानपालिः पर्यन्तयोः क्षीणमांसो हीनकर्णः; तनुविषमाल्पपालिर्वल्लीकर्णः; ग्रथितमांसस्तब्धसिराततसूक्ष्मपालिर्यष्टिकर्णः; निर्मांससङ्क्षिप्ताग्राल्पशोणितपालिः काकौष्ठक इति | बद्धेष्वपि तु शोफदाहरागपाकपिडकास्रावयुक्ता न सिद्धिमुपयान्ति ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11) · Śloka 11
ഭവന്തി ചാത്ര- യസ്യ പാലിദ്വയമപി കര്ണസ്യ ന ഭവേദിഹ | കര്ണപീഠം സമേ മധ്യേ തസ്യ വിദ്ധ്വാ വിവര്ധയേത് ||൧൧||
View original
भवन्ति चात्र- यस्य पालिद्वयमपि कर्णस्य न भवेदिह | कर्णपीठं समे मध्ये तस्य विद्ध्वा विवर्धयेत् ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (12) · Śloka 12
ബാഹ്യായാമിഹ ദീര്ഘായാം സന്ധിരാഭ്യന്തരോ ഭവേത് | ആഭ്യന്തരായാം ദീര്ഘായാം ബാഹ്യസന്ഘിരുദാഹൃതഃ ||൧൨||
View original
बाह्यायामिह दीर्घायां सन्धिराभ्यन्तरो भवेत् | आभ्यन्तरायां दीर्घायां बाह्यसन्घिरुदाहृतः ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (13) · Śloka 13
ഏകൈവ തു ഭവേത് പാലിഃ സ്ഥൂലാ പൃഥ്വീ സ്ഥിരാ ച യാ | താം ദ്വിധാ പാടയിത്വാ തു ഛിത്ത്വാ ചോപരി സന്ധയേത് ||൧൩||
View original
एकैव तु भवेत् पालिः स्थूला पृथ्वी स्थिरा च या | तां द्विधा पाटयित्वा तु छित्त्वा चोपरि सन्धयेत् ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (14) · Śloka 14
ഗണ്ഡാദുത്പാട്യ മാംസേന സാനുബന്ധേന ജീവതാ | കര്ണപാലീമപാലേസ്തു കുര്യാന്നിര്ലിഖ്യ ശാസ്ത്രവിത് ||൧൪||
View original
गण्डादुत्पाट्य मांसेन सानुबन्धेन जीवता | कर्णपालीमपालेस्तु कुर्यान्निर्लिख्य शास्त्रवित् ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (15) · Śloka 15
അതോऽന്യതമം ബന്ധം ചികീര്ഷുരഗ്രോപഹരണീയോക്തോപസമ്ഭൃതസമ്ഭാരം വിശേഷതശ്ചാത്രോപഹരേത് സുരാമണ്ഡം ക്ഷീരമുദകം ധാന്യാമ്ലം കപാലചൂര്ണം ചേതി | തതോऽങ്ഗനാം പുരുഷം വാ ഗ്രഥിതകേശാന്തം ലഘു ഭുക്തവന്തമാപ്തൈഃ സുപരിഗൃഹീതം ച കൃത്വാ, ബന്ധമുപധാര്യ, ഛേദ്യഭേദ്യലേഖ്യവ്യധനൈരുപപന്നൈരുപപാദ്യ, കര്ണശോണിതമവേക്ഷ്യ ദുഷ്ടമദുഷ്ടം വേതി; തത്ര വാതദുഷ്ടേ ധാന്യാമ്ലോഷ്ണോദകാഭ്യാം പിത്തദുഷ്ടേ ശീതോദകപയോഭ്യാം ശ്ലേഷ്മദുഷ്ടേ സുരാമണ്ഡോഷ്ണോദകാഭ്യാം പ്രക്ഷാല്യ കര്ണൌ, പുനരവലിഖ്യാനുന്നതമഹീനമവിഷമം ച കര്ണസന്ധിം സന്നിവേശ്യ, സ്ഥിതരക്തം സന്ദധ്യാത് | തതോ മധുഘൃതേനാഭ്യജ്യ പിചുപ്രോതയോരന്യതരേണാവഗുണ്ഠ്യ സൂത്രേണാനവഗാഢമനതിശിഥിലം ച ബദ്ധ്വാ കപാലചൂര്ണേനാവകീര്യാചാരികമുപദിശേത്, ദ്വിവ്രണീയോക്തേന ച വിധാനേനോപചരേത് ||൧൫||
View original
अतोऽन्यतमं बन्धं चिकीर्षुरग्रोपहरणीयोक्तोपसम्भृतसम्भारं विशेषतश्चात्रोपहरेत् सुरामण्डं क्षीरमुदकं धान्याम्लं कपालचूर्णं चेति | ततोऽङ्गनां पुरुषं वा ग्रथितकेशान्तं लघु भुक्तवन्तमाप्तैः सुपरिगृहीतं च कृत्वा, बन्धमुपधार्य, छेद्यभेद्यलेख्यव्यधनैरुपपन्नैरुपपाद्य, कर्णशोणितमवेक्ष्य दुष्टमदुष्टं वेति; तत्र वातदुष्टे धान्याम्लोष्णोदकाभ्यां पित्तदुष्टे शीतोदकपयोभ्यां श्लेष्मदुष्टे सुरामण्डोष्णोदकाभ्यां प्रक्षाल्य कर्णौ, पुनरवलिख्यानुन्नतमहीनमविषमं च कर्णसन्धिं सन्निवेश्य, स्थितरक्तं सन्दध्यात् | ततो मधुघृतेनाभ्यज्य पिचुप्रोतयोरन्यतरेणावगुण्ठ्य सूत्रेणानवगाढमनतिशिथिलं च बद्ध्वा कपालचूर्णेनावकीर्याचारिकमुपदिशेत्, द्विव्रणीयोक्तेन च विधानेनोपचरेत् ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (16) · Śloka 16
ഭവതി ചാത്ര- വിഘട്ടനം ദിവാസ്വപ്നം വ്യായാമമതിഭോജനമ് | വ്യവായമഗ്നിസന്താപം വാക്ശ്രമം ച വിവര്ജയേത് ||൧൬||
View original
भवति चात्र- विघट्टनं दिवास्वप्नं व्यायाममतिभोजनम् | व्यवायमग्निसन्तापं वाक्श्रमं च विवर्जयेत् ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (17) · Śloka 17
ന ചാശുദ്ധരക്തമതിപ്രവൃത്തരക്തം ക്ഷീണരക്തം വാ സന്ദധ്യാത് | സ ഹി വാതദുഷ്ടേ രക്തേ രൂഢോऽപി പരിപുടനവാന്, പിത്തദുഷ്ടേ ദാഹപാകരാഗവേദനാവാന്, ശ്ലേഷ്മദുഷ്ടേ സ്തബ്ധഃ കണ്ഡൂമാന്, അതിപ്രവൃത്തരക്തേ ശ്യാവശോഫവാന്, ക്ഷീണോऽല്പമാംസോ ന വൃദ്ധിമുപൈതി ||൧൭||
View original
न चाशुद्धरक्तमतिप्रवृत्तरक्तं क्षीणरक्तं वा सन्दध्यात् | स हि वातदुष्टे रक्ते रूढोऽपि परिपुटनवान्, पित्तदुष्टे दाहपाकरागवेदनावान्, श्लेष्मदुष्टे स्तब्धः कण्डूमान्, अतिप्रवृत्तरक्ते श्यावशोफवान्, क्षीणोऽल्पमांसो न वृद्धिमुपैति ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (18-19) · Śloka 19
(ആമതൈലേന ത്രിരാത്രം പരിഷേചയേത്, ത്രിരാത്രാച്ച പിചും പരിവര്തയേത്) | സ യദാ സുരൂഢോ നിരുപദ്രവഃ സവര്ണോ ഭവതി തദൈനം ശനൈഃ ശനൈരഭിവര്ധയേത് | അതോऽന്യഥാ സംരമ്ഭദാഹപാകരാഗവേദനാവാന്, പുനശ്ഛിദ്യതേ വാ ||൧൮|| അഥാസ്യാപ്രദുഷ്ടസ്യാഭിവര്ധനാര്ഥമഭ്യങ്ഗഃ | തദ്യഥാ- ഗോധാപ്രതുദവിഷ്കിരാനൂപൌദകവസാമജ്ജാനൌ പയഃ സര്പിസ്തൈലം ഗൌരസര്ഷപജം ച യഥാലാഭം സമ്ഭൃത്യാര്കാലര്കബലാതിബലാനന്താപാമാര്ഗാശ്വഗന്ധാവിദാരിഗന്ധാക്ഷീരശുക്ലാജലശൂകമധുരവര്ഗപയസ്യാപ്രതിവാപം തൈലം വാ പാചയിത്വാ സ്വനുഗുപ്തം നിദധ്യാത് ||൧൯||
View original
(आमतैलेन त्रिरात्रं परिषेचयेत्, त्रिरात्राच्च पिचुं परिवर्तयेत्) | स यदा सुरूढो निरुपद्रवः सवर्णो भवति तदैनं शनैः शनैरभिवर्धयेत् | अतोऽन्यथा संरम्भदाहपाकरागवेदनावान्, पुनश्छिद्यते वा ||१८|| अथास्याप्रदुष्टस्याभिवर्धनार्थमभ्यङ्गः | तद्यथा- गोधाप्रतुदविष्किरानूपौदकवसामज्जानौ पयः सर्पिस्तैलं गौरसर्षपजं च यथालाभं सम्भृत्यार्कालर्कबलातिबलानन्तापामार्गाश्वगन्धाविदारिगन्धाक्षीरशुक्लाजलशूकमधुरवर्गपयस्याप्रतिवापं तैलं वा पाचयित्वा स्वनुगुप्तं निदध्यात् ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (20) · Śloka 20
സ്വേദിതോന്മര്ദിതം കര്ണം സ്നേഹേനൈതേന യോജയേത് | അഥാനുപദ്രവഃ സമ്യഗ്ബലവാംശ്ച വിവര്ധതേ ||൨൦||
View original
स्वेदितोन्मर्दितं कर्णं स्नेहेनैतेन योजयेत् | अथानुपद्रवः सम्यग्बलवांश्च विवर्धते ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (21) · Śloka 21
യവാശ്വഗന്ധായഷ്ട്യാഹ്വൈസ്തിലൈശ്ചോദ്വര്തനം ഹിതമ് |൨൧|
View original
यवाश्वगन्धायष्ट्याह्वैस्तिलैश्चोद्वर्तनं हितम् |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (21) · Śloka 22
ശതാവര്യശ്വഗന്ധാഭ്യാം പയസ്യൈരണ്ഡജീവനൈഃ ||൨൧|| തൈലം വിപക്വം സക്ഷീരമഭ്യങ്ഗാത് പാലിവര്ധനമ് |൨൨|
View original
शतावर्यश्वगन्धाभ्यां पयस्यैरण्डजीवनैः ||२१|| तैलं विपक्वं सक्षीरमभ्यङ्गात् पालिवर्धनम् |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (22-23) · Śloka 23
യേ തു കര്ണാ ന വര്ധന്തേ സ്വേദസ്നേഹോപപാദിതാഃ ||൨൨|| തേഷാമപാങ്ഗദേശേ തു കുര്യാത് പ്രച്ഛാനമേവ തു | ബാഹ്യച്ഛേദം ന കുര്വീത വ്യാപദഃ സ്യുസ്തതോധ്രുവാഃ ||൨൩||
View original
ये तु कर्णा न वर्धन्ते स्वेदस्नेहोपपादिताः ||२२|| तेषामपाङ्गदेशे तु कुर्यात् प्रच्छानमेव तु | बाह्यच्छेदं न कुर्वीत व्यापदः स्युस्ततोध्रुवाः ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (24) · Śloka 24
ബദ്ധമാത്രം തു യഃ കര്ണം സഹസൈവാഭിവര്ധയേത് | ആമകോശീ സമാധ്മാതഃ ക്ഷിപ്രമേവ വിമുച്യതേ ||൨൪||
View original
बद्धमात्रं तु यः कर्णं सहसैवाभिवर्धयेत् | आमकोशी समाध्मातः क्षिप्रमेव विमुच्यते ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (25) · Śloka 25
ജാതരോമാ സുവര്ത്മാ ച ശ്ലിഷ്ടസന്ധിഃ സമഃ സ്ഥിരഃ | സുരൂഢോऽവേദനോ യശ്ച തം കര്ണം വര്ധയേച്ഛനൈഃ ||൨൫||
View original
जातरोमा सुवर्त्मा च श्लिष्टसन्धिः समः स्थिरः | सुरूढोऽवेदनो यश्च तं कर्णं वर्धयेच्छनैः ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (26) · Śloka 26
അമിതാഃ കര്ണബന്ധാസ്തു വിജ്ഞേയാഃ കുശലൈരിഹ | യോ യഥാ സുവിശിഷ്ടഃ സ്യാത്തം തഥാ വിനിയോജയേത് | (കര്ണപാല്യാമയാന്നൃൗണാം പുനര്വക്ഷ്യാമി സുശ്രുത! | കര്ണപാല്യാം പ്രകുപിതാ വാതപിത്തകഫാസ്ത്രയഃ(൧) ||൨൬|| ദ്വിധാ വാऽപ്യഥ സംസൃഷ്ടാഃ കുര്വന്തി വിവിധാ രുജഃ | വിസ്ഫോടഃ സ്തബ്ധതാ ശോഫഃ പാല്യാം ദോഷേ തു വാതികേ(൨) ||൨൬|| ദാഹവിസ്ഫോടജനനം ശോഫഃ പാകശ്ച പൈത്തികേ | കണ്ഡൂഃ സശ്വയഥുഃ സ്തമ്ഭോ ഗുരുത്വം ച കഫാത്മകേ(൩) ||൨൬|| യഥാദോഷം ച സംശോധ്യ കുര്യാത്തേഷാം ചികിത്സിതമ് | സ്വേദാഭ്യങ്ഗപരീഷേകൈഃ പ്രലേപാസൃഗ്വിമോക്ഷണൈഃ(൪) ||൨൬|| മൃദ്വീം ക്രിയാം ബൃംഹണീയൈര്യഥാസ്വം ഭോജനൈസ്തഥാ | യ ഏവം വേത്തി ദോഷാണാം ചികിത്സാം കര്തുമര്ഹതി(൫) ||൨൬|| അത ഊര്ധ്വം നാമലിങ്ഗൈര്വക്ഷ്യേ പാല്യാമുപദ്രവാന് | ഉത്പാടകശ്ചോത്പുടകഃ ശ്യാവഃ കണ്ഡൂയുതോ ഭൃശമ്(൬) ||൨൬|| അവമന്ഥഃ സകണ്ഡൂകോ ഗ്രന്ഥികോ ജമ്ബുലസ്തഥാ | സ്രാവീ ച ദാഹവാംശ്ചൈവ ശൃണ്വേഷാം ക്രമശഃ ക്രിയാമ്(൭) ||൨൬|| അപാമാര്ഗഃ സര്ജരസഃ പാടലാലകുചത്വചൌ | ഉത്പാടകേ പ്രലേപഃ സ്യാത്തൈലമേഭിശ്ച പാചയേത്(൮) ||൨൬|| ശമ്പാകശിഗ്രുപൂതീകാന് ഗോധാമേദോऽഥ തദ്വസാമ് | വാരാഹം ഗവ്യമൈണേയം പിത്തം സര്പിശ്ച സംസൃജേത്(൯) ||൨൬|| ലേപമുത്പുടകേ ദദ്യാത്തൈലമേഭിശ്ച സാധിതമ് | ഗൌരീം സുഗന്ധാം സശ്യാമാമനന്താം തണ്ഡുലീയകമ്(൧൦) ||൨൬|| ശ്യാവേ പ്രലേപനം ദദ്യാത്തൈലമേഭിശ്ച സാധിതമ് | പാഠാം രസാഞ്ജനം ക്ഷൌദ്രം തഥാ സ്യാദുഷ്ണകാഞ്ജികമ്(൧൧) ||൨൬|| ദദ്യാല്ലേപം സകണ്ഡൂകേ തൈലമേഭിശ്ച സാധിതമ് | വ്രണീഭൂതസ്യ ദേയം സ്യാദിദം തൈലം വിജാനതാ(൧൨) ||൨൬|| മധുകക്ഷീരകാകോലീജീവകാദ്യൈര്വിപാചിതമ് | ഗോധാവരാഹസര്പാണാം വസാഃ സ്യുഃ കൃതബൃംഹണേ(൧൩) ||൨൬|| പ്രലേപനമിദം ദദ്യാദവസിച്യാവമന്ഥകേ | പ്രപൌണ്ഡരീകം മധുകം സമങ്ഗാം ധവമേവ ച(൧൪) ||൨൬|| തൈലമേഭിശ്ച സമ്പക്വം ശൃണു കണ്ഡൂമതഃ ക്രിയാമ് | സഹദേവാ വിശ്വദേവാ അജാക്ഷീരം സസൈന്ധവമ് | ഏതൈരാലേപനം ദദ്യാത്തൈലമേഭിശ്ച സാധിതമ്(൧൫) ||൨൬|| ഗ്രന്ഥികേ ഗുടികാം പൂര്വം സ്രാവയേദവപാട്യ തു | തതഃ സൈന്ധവചൂര്ണം തു ഘൃഷ്ട്വാ ലേപം പ്രദാപയേത്(൧൬) ||൨൬|| ലിഖിത്വാ തത്സ്രുതം ഘൃഷ്ട്വാ ചൂര്ണൈര്ലോധ്രസ്യ ജമ്ബുലേ | ക്ഷീരേണ പ്രതിസാര്യൈനം ശുദ്ധം സംരോപയേത്തതഃ(൧൭) ||൨൬|| മധുപര്ണീ മധൂകം ച മധുകം മധുനാ സഹ | ലേപഃ സ്രാവിണി ദാതവ്യസ്തൈലമേഭിശ്ച സാധിതമ്(൧൮) ||൨൬|| പഞ്ചവല്കൈഃ സമധുകൈഃ പിഷ്ടൈസ്തൈശ്ച ഘൃതാന്വിതൈഃ | ജീവകാദ്യൈഃ സസര്പിഷ്കൈര്ദഹ്യമാനം പ്രലേപയേത്)(൧൯) ||൨൬||
View original
अमिताः कर्णबन्धास्तु विज्ञेयाः कुशलैरिह | यो यथा सुविशिष्टः स्यात्तं तथा विनियोजयेत् | (कर्णपाल्यामयान्नॄणां पुनर्वक्ष्यामि सुश्रुत! | कर्णपाल्यां प्रकुपिता वातपित्तकफास्त्रयः(१) ||२६|| द्विधा वाऽप्यथ संसृष्टाः कुर्वन्ति विविधा रुजः | विस्फोटः स्तब्धता शोफः पाल्यां दोषे तु वातिके(२) ||२६|| दाहविस्फोटजननं शोफः पाकश्च पैत्तिके | कण्डूः सश्वयथुः स्तम्भो गुरुत्वं च कफात्मके(३) ||२६|| यथादोषं च संशोध्य कुर्यात्तेषां चिकित्सितम् | स्वेदाभ्यङ्गपरीषेकैः प्रलेपासृग्विमोक्षणैः(४) ||२६|| मृद्वीं क्रियां बृंहणीयैर्यथास्वं भोजनैस्तथा | य एवं वेत्ति दोषाणां चिकित्सां कर्तुमर्हति(५) ||२६|| अत ऊर्ध्वं नामलिङ्गैर्वक्ष्ये पाल्यामुपद्रवान् | उत्पाटकश्चोत्पुटकः श्यावः कण्डूयुतो भृशम्(६) ||२६|| अवमन्थः सकण्डूको ग्रन्थिको जम्बुलस्तथा | स्रावी च दाहवांश्चैव शृण्वेषां क्रमशः क्रियाम्(७) ||२६|| अपामार्गः सर्जरसः पाटलालकुचत्वचौ | उत्पाटके प्रलेपः स्यात्तैलमेभिश्च पाचयेत्(८) ||२६|| शम्पाकशिग्रुपूतीकान् गोधामेदोऽथ तद्वसाम् | वाराहं गव्यमैणेयं पित्तं सर्पिश्च संसृजेत्(९) ||२६|| लेपमुत्पुटके दद्यात्तैलमेभिश्च साधितम् | गौरीं सुगन्धां सश्यामामनन्तां तण्डुलीयकम्(१०) ||२६|| श्यावे प्रलेपनं दद्यात्तैलमेभिश्च साधितम् | पाठां रसाञ्जनं क्षौद्रं तथा स्यादुष्णकाञ्जिकम्(११) ||२६|| दद्याल्लेपं सकण्डूके तैलमेभिश्च साधितम् | व्रणीभूतस्य देयं स्यादिदं तैलं विजानता(१२) ||२६|| मधुकक्षीरकाकोलीजीवकाद्यैर्विपाचितम् | गोधावराहसर्पाणां वसाः स्युः कृतबृंहणे(१३) ||२६|| प्रलेपनमिदं दद्यादवसिच्यावमन्थके | प्रपौण्डरीकं मधुकं समङ्गां धवमेव च(१४) ||२६|| तैलमेभिश्च सम्पक्वं शृणु कण्डूमतः क्रियाम् | सहदेवा विश्वदेवा अजाक्षीरं ससैन्धवम् | एतैरालेपनं दद्यात्तैलमेभिश्च साधितम्(१५) ||२६|| ग्रन्थिके गुटिकां पूर्वं स्रावयेदवपाट्य तु | ततः सैन्धवचूर्णं तु घृष्ट्वा लेपं प्रदापयेत्(१६) ||२६|| लिखित्वा तत्स्रुतं घृष्ट्वा चूर्णैर्लोध्रस्य जम्बुले | क्षीरेण प्रतिसार्यैनं शुद्धं संरोपयेत्ततः(१७) ||२६|| मधुपर्णी मधूकं च मधुकं मधुना सह | लेपः स्राविणि दातव्यस्तैलमेभिश्च साधितम्(१८) ||२६|| पञ्चवल्कैः समधुकैः पिष्टैस्तैश्च घृतान्वितैः | जीवकाद्यैः ससर्पिष्कैर्दह्यमानं प्रलेपयेत्)(१९) ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (27-31) · Śloka 31
വിശ്ലേഷിതായാസ്ത്വഥ നാസികായാ വക്ഷ്യാമി സന്ധാനവിധിം യഥാവത് | നാസാപ്രമാണം പൃഥിവീരുഹാണാം പത്രം ഗൃഹീത്വാ ത്വവലമ്ബി തസ്യ ||൨൭|| തേന പ്രമാണേന ഹി ഗണ്ഡപാര്ശ്വാദുത്കൃത്യ ബദ്ധം ത്വഥ നാസികാഗ്രമ് | വിലിഖ്യ ചാശു പ്രതിസന്ദധീത തത് സാധുബന്ധൈര്ഭിഷഗപ്രമത്തഃ ||൨൮|| സുസംഹിതം സമ്യഗതോ യഥാവന്നാഡീദ്വയേനാഭിസമീക്ഷ്യ ബദ്ധ്വാ | പ്രോന്നമ്യ ചൈനാമവചൂര്ണയേത്തു പതങ്ഗയഷ്ടീമധുകാഞ്ജനൈശ്ച ||൨൯|| സഞ്ഛാദ്യ സമ്യക് പിചുനാ സിതേന തൈലേന സിഞ്ചേദസകൃത്തിലാനാമ് | ഘൃതം ച പായ്യഃ സ നരഃ സുജീര്ണേ സ്നിഗ്ധോ വിരേച്യഃ സ യഥോപദേശമ് ||൩൦|| രൂഢം ച സന്ധാനമുപാഗതം സ്യാത്തദര്ധശേഷം തു പുനര്നികൃന്തേത് | ഹീനാം പുനര്വര്ധയിതും യതേത സമാം ച കുര്യാദതിവൃദ്ധമാംസാമ് ||൩൧||
View original
विश्लेषितायास्त्वथ नासिकाया वक्ष्यामि सन्धानविधिं यथावत् | नासाप्रमाणं पृथिवीरुहाणां पत्रं गृहीत्वा त्ववलम्बि तस्य ||२७|| तेन प्रमाणेन हि गण्डपार्श्वादुत्कृत्य बद्धं त्वथ नासिकाग्रम् | विलिख्य चाशु प्रतिसन्दधीत तत् साधुबन्धैर्भिषगप्रमत्तः ||२८|| सुसंहितं सम्यगतो यथावन्नाडीद्वयेनाभिसमीक्ष्य बद्ध्वा | प्रोन्नम्य चैनामवचूर्णयेत्तु पतङ्गयष्टीमधुकाञ्जनैश्च ||२९|| सञ्छाद्य सम्यक् पिचुना सितेन तैलेन सिञ्चेदसकृत्तिलानाम् | घृतं च पाय्यः स नरः सुजीर्णे स्निग्धो विरेच्यः स यथोपदेशम् ||३०|| रूढं च सन्धानमुपागतं स्यात्तदर्धशेषं तु पुनर्निकृन्तेत् | हीनां पुनर्वर्धयितुं यतेत समां च कुर्यादतिवृद्धमांसाम् ||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (32) · Śloka 32
നാഡീയോഗം വിനൌഷ്ഠസ്യ നാസാസന്ധാനവദ്വിധിമ് | യ ഏവമേവ ജാനീയാത് സ രാജ്ഞഃ കര്തുമര്ഹതി ||൩൨||
View original
नाडीयोगं विनौष्ठस्य नासासन्धानवद्विधिम् | य एवमेव जानीयात् स राज्ञः कर्तुमर्हति ||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 16
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാം സൂത്രസ്ഥാനേ കര്ണവ്യധബന്ധവിധിര്നാമ ഷോഡശോऽധ്യായഃ ||൧൬||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने कर्णव्यधबन्धविधिर्नाम षोडशोऽध्यायः ||१६||
🔊 Audio coming soon