Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਸ੍ਵਰਭੇਦਪ੍ਰਤਿਸੇਧਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
View original
अथातः स्वरभेदप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
53. svarabhēdapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਅਤ੍ਯੁਚ੍ਚਭਾਸਣਵਿਸਾਧ੍ਯਯਨਾਤਿਗੀਤਸ਼ੀਤਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤਾਃ ਪਵਨਾਦਯਸ੍ਤੁ | ਸ੍ਰੋਤਃਸੁ ਤੇ ਸ੍ਵਰਵਹੇਸੁ ਗਤਾਃ ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਠਾਂ ਹਨ੍ਯੁਃ ਸ੍ਵਰਂ ਭਵਤਿ ਚਾਪਿ ਹਿ ਸਡ੍ਵਿਧਃ ਸਃ ||੩||
View original
अत्युच्चभाषणविषाध्ययनातिगीतशीतादिभिः प्रकुपिताः पवनादयस्तु | स्रोतःसु ते स्वरवहेषु गताः प्रतिष्ठां हन्युः स्वरं भवति चापि हि षड्विधः सः ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਵਾਤੇਨ ਕਸ੍ਣਨਯਨਾਨਨਮੂਤ੍ਰਵਰ੍ਚਾ ਭਿਨ੍ਨਂ ਸ਼ਨੈਰ੍ਵਦਤਿ ਗਦ੍ਗਦਵਤ੍ ਸ੍ਵਰਂ ਚ |੪|
View original
वातेन कृष्णनयनाननमूत्रवर्चा भिन्नं शनैर्वदति गद्गदवत् स्वरं च |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (4) · Śloka 4
ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਪੀਤਵਦਨਾਕ੍ਸਿਪੁਰੀਸਮੂਤ੍ਰੋ ਬ੍ਰੂਯਾਦ੍ਗਲੇਨ ਪਰਿਦਾਹਸਮਨ੍ਵਿਤੇਨ ||੪||
View original
पित्तेन पीतवदनाक्षिपुरीषमूत्रो ब्रूयाद्गलेन परिदाहसमन्वितेन ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (5) · Śloka 5
ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਤ੍ ਕਫੇਨ ਸਤਤਂ ਕਫਰੁਦ੍ਧਕਣ੍ਠੋ ਮਨ੍ਦਂ ਸ਼ਨੈਰ੍ਵਦਤਿ ਚਾਪਿ ਦਿਵਾ ਵਿਸ਼ੇਸਃ |੫|
View original
कृच्छ्रात् कफेन सततं कफरुद्धकण्ठो मन्दं शनैर्वदति चापि दिवा विशेषः |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (5) · Śloka 5
ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕੇ ਭਵਤਿ ਸਰ੍ਵਵਿਕਾਰਸਮ੍ਪਦਵ੍ਯਕ੍ਤਤਾ ਚ ਵਚਸਸ੍ਤਮਸਾਧ੍ਯਮਾਹੁਃ ||੫||
View original
सर्वात्मके भवति सर्वविकारसम्पदव्यक्तता च वचसस्तमसाध्यमाहुः ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (6) · Śloka 6
ਧੂਪ੍ਯੇਤ ਵਾਕ੍ ਕ੍ਸਯਕਤੇ ਕ੍ਸਯਮਾਪ੍ਨੁਯਾਚ੍ਚ ਵਾਗੇਸ ਚਾ(ਵਾ)ਪਿ ਹਤਵਾਕ੍ ਪਰਿਵਰ੍ਜਨੀਯਃ |੬|
View original
धूप्येत वाक् क्षयकृते क्षयमाप्नुयाच्च वागेष चा(वा)पि हतवाक् परिवर्जनीयः |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (6-7) · Śloka 7
ਅਨ੍ਤਰ੍ਗਲਂ ਸ੍ਵਰਮਲਕ੍ਸ੍ਯਪਦਂ ਚਿਰੇਣ ਮੇਦਸ਼੍ਚਯਾਦ੍ਵਦਤਿ ਦਿਗ੍ਧਗਲੌਸ੍ਠਤਾਲੁਃ ||੬|| ਕ੍ਸੀਣਸ੍ਯ ਵਦ੍ਧਸ੍ਯ ਕਸ਼ਸ੍ਯ ਚਾਪਿ ਚਿਰੋਤ੍ਥਿਤੋ ਯਸ਼੍ਚ ਸਹੋਪਜਾਤਃ | ਮੇਦਸ੍ਵਿਨਃ ਸਰ੍ਵਸਮੁਦ੍ਭਵਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਰਾਮਯੋ ਯੋ ਨ ਸ ਸਿਦ੍ਧਿਮੇਤਿ ||੭||
View original
अन्तर्गलं स्वरमलक्ष्यपदं चिरेण मेदश्चयाद्वदति दिग्धगलौष्ठतालुः ||६|| क्षीणस्य वृद्धस्य कृशस्य चापि चिरोत्थितो यश्च सहोपजातः | मेदस्विनः सर्वसमुद्भवश्च स्वरामयो यो न स सिद्धिमेति ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (8) · Śloka 8
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਨ੍ ਸ੍ਵਰਾਤੁਰਨਰਾਨਪਕਸ੍ਟਦੋਸਾਨ੍ ਨ੍ਯਾਯੇਨ ਤਾਨ੍ ਵਮਨਰੇਚਨਬਸ੍ਤਿਭਿਸ਼੍ਚ | ਨਸ੍ਯਾਵਪੀਡਮੁਖਧਾਵਨਧੂਮਲੇਹੈਃ ਸਮ੍ਪਾਦਯੇਚ੍ਚ ਵਿਵਿਧੈਃ ਕਵਲਗ੍ਰਹੈਸ਼੍ਚ ||੮||
View original
स्निग्धान् स्वरातुरनरानपकृष्टदोषान् न्यायेन तान् वमनरेचनबस्तिभिश्च | नस्यावपीडमुखधावनधूमलेहैः सम्पादयेच्च विविधैः कवलग्रहैश्च ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (9) · Śloka 9
ਯਃ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਵਿਧਿਰਾਦਿਤ ਏਵ ਚੋਕ੍ਤਸ੍ਤਂ ਚਾਪ੍ਯਸ਼ੇਸਮਵਤਾਰਯਿਤੁਂ ਯਤੇਤ |੯|
View original
यः श्वासकासविधिरादित एव चोक्तस्तं चाप्यशेषमवतारयितुं यतेत |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (9) · Śloka 9
ਵੈਸ਼ੇਸਿਕਂ ਚ ਵਿਧਿਮੂਰ੍ਧ੍ਵਮਤੋ ਵਦਾਮਿ ਤਂ ਵੈ ਸ੍ਵਰਾਤੁਰਹਿਤਂ ਨਿਖਿਲਂ ਨਿਬੋਧ ||੯||
View original
वैशेषिकं च विधिमूर्ध्वमतो वदामि तं वै स्वरातुरहितं निखिलं निबोध ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (10) · Śloka 11
ਸ੍ਵਰੋਪਘਾਤੇਨਿਲਜੇ ਭੁਕ੍ਤੋਪਰਿ ਘਤਂ ਪਿਬੇਤ੍ | ਕਾਸਮਰ੍ਦਕਵਾਰ੍ਤਾਕਮਾਰ੍ਕਵਸ੍ਵਰਸੇ ਸ਼ਤਮ੍ ||੧੦|| ਪੀਤਂ ਘਤਂ ਹਨ੍ਤ੍ਯਨਿਲਂ ਸਿਦ੍ਧਮਾਰ੍ਤਗਲੇ ਰਸੇ |੧੧|
View original
स्वरोपघातेऽनिलजे भुक्तोपरि घृतं पिबेत् | कासमर्दकवार्ताकमार्कवस्वरसे शृतम् ||१०|| पीतं घृतं हन्त्यनिलं सिद्धमार्तगले रसे |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (11) · Śloka 12
ਯਵਕ੍ਸਾਰਾਜਮੋਦਾਭ੍ਯਾਂ ਚਿਤ੍ਰਕਾਮਲਕੇਸੁ ਵਾ ||੧੧|| ਦੇਵਦਾਰ੍ਵਗ੍ਨਿਕਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾ ਸਿਦ੍ਧਮਾਜਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍ |੧੨|
View original
यवक्षाराजमोदाभ्यां चित्रकामलकेषु वा ||११|| देवदार्वग्निकाभ्यां वा सिद्धमाजं समाक्षिकम् |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (12) · Śloka 12
ਸੁਖੋਦਕਾਨੁਪਾਨੋ ਵਾ ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕੋ ਗੁਡੌਦਨਃ ||੧੨||
View original
सुखोदकानुपानो वा ससर्पिष्को गुडौदनः ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (13) · Śloka 13
ਕ੍ਸੀਰਾਨੁਪਾਨਂ ਪਿਤ੍ਤੇ ਤੁ ਪਿਬੇਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਰਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ |੧੩|
View original
क्षीरानुपानं पित्ते तु पिबेत् सर्पिरतन्द्रितः |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (13) · Śloka 13
ਅਸ਼੍ਨੀਯਾਚ੍ਚ ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕਂ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਪਾਯਸਮ੍ ||੧੩||
View original
अश्नीयाच्च ससर्पिष्कं यष्टीमधुकपायसम् ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (14) · Śloka 14
ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਮਧੁਰਕਾਣਾਂ ਵਾ ਚੂਰ੍ਣਂ ਮਧੁਘਤਾਪ੍ਲੁਤਮ੍ | ਸ਼ਤਾਵਰੀਚੂਰ੍ਣਯੋਗਂ ਬਲਾਚੂਰ੍ਣਮਥਾਪਿ ਵਾ ||੧੪||
View original
लिह्यान्मधुरकाणां वा चूर्णं मधुघृताप्लुतम् | शतावरीचूर्णयोगं बलाचूर्णमथापि वा ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (15) · Śloka 15
ਪਿਬੇਤ੍ ਕਟੂਨਿ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਕਫਜੇ ਸ੍ਵਰਸਙ੍ਕ੍ਸਯੇ | ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਮਧੁਤੈਲਾਭ੍ਯਾਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਖਾਦੇਤ੍ ਕਟੂਨਿ ਵਾ ||੧੫||
View original
पिबेत् कटूनि मूत्रेण कफजे स्वरसङ्क्षये | लिह्याद्वा मधुतैलाभ्यां भुक्त्वा खादेत् कटूनि वा ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (16) · Śloka 16
ਸ੍ਵਰੋਪਘਾਤੇ ਮੇਦੋਜੇ ਕਫਵਦ੍ਵਿਧਿਰਿਸ੍ਯਤੇ |੧੬|
View original
स्वरोपघाते मेदोजे कफवद्विधिरिष्यते |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (16) · Śloka 16
ਸਰ੍ਵਜੇ ਕ੍ਸਯਜੇ ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਚਰੇਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ ||੧੬||
View original
सर्वजे क्षयजे चापि प्रत्याख्यायाचरेत् क्रियाम् ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (17) · Śloka 17
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਮਿਸ਼੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਤਾਨਿ ਮਧੁਰੈਃ ਸਹ | ਪਿਬੇਤ੍ ਪਯਾਂਸਿ ਯਸ੍ਯੋਚ੍ਚੈਰ੍ਵਦਤੋਭਿਹਤਃ ਸ੍ਵਰਃ ||੧੭||
View original
शर्करामधुमिश्राणि शृतानि मधुरैः सह | पिबेत् पयांसि यस्योच्चैर्वदतोऽभिहतः स्वरः ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 53
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਕਾਯਚਿਕਿਤ੍ਸਾਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਛਰ੍ਦਿਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ (ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ, ਆਦਿਤਃ) ਤ੍ਰਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੫੩||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे छर्दिप्रतिषेधो नाम (पञ्चदशोऽध्यायः, आदितः) त्रिपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ||५३||
🔊 Audio coming soon