Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

53. svarabhēdapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತಃ ಸ್ವರಭೇದಪ್ರತಿಷೇಧಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

View original

अथातः स्वरभेदप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ಅತ್ಯುಚ್ಚಭಾಷಣವಿಷಾಧ್ಯಯನಾತಿಗೀತಶೀತಾದಿಭಿಃ ಪ್ರಕುಪಿತಾಃ ಪವನಾದಯಸ್ತು | ಸ್ರೋತಃಸು ತೇ ಸ್ವರವಹೇಷು ಗತಾಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಂ ಹನ್ಯುಃ ಸ್ವರಂ ಭವತಿ ಚಾಪಿ ಹಿ ಷಡ್ವಿಧಃ ಸಃ ||೩||

View original

अत्युच्चभाषणविषाध्ययनातिगीतशीतादिभिः प्रकुपिताः पवनादयस्तु | स्रोतःसु ते स्वरवहेषु गताः प्रतिष्ठां हन्युः स्वरं भवति चापि हि षड्विधः सः ||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ವಾತೇನ ಕೃಷ್ಣನಯನಾನನಮೂತ್ರವರ್ಚಾ ಭಿನ್ನಂ ಶನೈರ್ವದತಿ ಗದ್ಗದವತ್ ಸ್ವರಂ ಚ |೪|

View original

वातेन कृष्णनयनाननमूत्रवर्चा भिन्नं शनैर्वदति गद्गदवत् स्वरं च |४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (4) · Śloka 4

ಪಿತ್ತೇನ ಪೀತವದನಾಕ್ಷಿಪುರೀಷಮೂತ್ರೋ ಬ್ರೂಯಾದ್ಗಲೇನ ಪರಿದಾಹಸಮನ್ವಿತೇನ ||೪||

View original

पित्तेन पीतवदनाक्षिपुरीषमूत्रो ब्रूयाद्गलेन परिदाहसमन्वितेन ||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (5) · Śloka 5

ಕೃಚ್ಛ್ರಾತ್ ಕಫೇನ ಸತತಂ ಕಫರುದ್ಧಕಣ್ಠೋ ಮನ್ದಂ ಶನೈರ್ವದತಿ ಚಾಪಿ ದಿವಾ ವಿಶೇಷಃ |೫|

View original

कृच्छ्रात् कफेन सततं कफरुद्धकण्ठो मन्दं शनैर्वदति चापि दिवा विशेषः |५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (5) · Śloka 5

ಸರ್ವಾತ್ಮಕೇ ಭವತಿ ಸರ್ವವಿಕಾರಸಮ್ಪದವ್ಯಕ್ತತಾ ಚ ವಚಸಸ್ತಮಸಾಧ್ಯಮಾಹುಃ ||೫||

View original

सर्वात्मके भवति सर्वविकारसम्पदव्यक्तता च वचसस्तमसाध्यमाहुः ||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (6) · Śloka 6

ಧೂಪ್ಯೇತ ವಾಕ್ ಕ್ಷಯಕೃತೇ ಕ್ಷಯಮಾಪ್ನುಯಾಚ್ಚ ವಾಗೇಷ ಚಾ(ವಾ)ಪಿ ಹತವಾಕ್ ಪರಿವರ್ಜನೀಯಃ |೬|

View original

धूप्येत वाक् क्षयकृते क्षयमाप्नुयाच्च वागेष चा(वा)पि हतवाक् परिवर्जनीयः |६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (6-7) · Śloka 7

ಅನ್ತರ್ಗಲಂ ಸ್ವರಮಲಕ್ಷ್ಯಪದಂ ಚಿರೇಣ ಮೇದಶ್ಚಯಾದ್ವದತಿ ದಿಗ್ಧಗಲೌಷ್ಠತಾಲುಃ ||೬|| ಕ್ಷೀಣಸ್ಯ ವೃದ್ಧಸ್ಯ ಕೃಶಸ್ಯ ಚಾಪಿ ಚಿರೋತ್ಥಿತೋ ಯಶ್ಚ ಸಹೋಪಜಾತಃ | ಮೇದಸ್ವಿನಃ ಸರ್ವಸಮುದ್ಭವಶ್ಚ ಸ್ವರಾಮಯೋ ಯೋ ನ ಸ ಸಿದ್ಧಿಮೇತಿ ||೭||

View original

अन्तर्गलं स्वरमलक्ष्यपदं चिरेण मेदश्चयाद्वदति दिग्धगलौष्ठतालुः ||६|| क्षीणस्य वृद्धस्य कृशस्य चापि चिरोत्थितो यश्च सहोपजातः | मेदस्विनः सर्वसमुद्भवश्च स्वरामयो यो न स सिद्धिमेति ||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (8) · Śloka 8

ಸ್ನಿಗ್ಧಾನ್ ಸ್ವರಾತುರನರಾನಪಕೃಷ್ಟದೋಷಾನ್ ನ್ಯಾಯೇನ ತಾನ್ ವಮನರೇಚನಬಸ್ತಿಭಿಶ್ಚ | ನಸ್ಯಾವಪೀಡಮುಖಧಾವನಧೂಮಲೇಹೈಃ ಸಮ್ಪಾದಯೇಚ್ಚ ವಿವಿಧೈಃ ಕವಲಗ್ರಹೈಶ್ಚ ||೮||

View original

स्निग्धान् स्वरातुरनरानपकृष्टदोषान् न्यायेन तान् वमनरेचनबस्तिभिश्च | नस्यावपीडमुखधावनधूमलेहैः सम्पादयेच्च विविधैः कवलग्रहैश्च ||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (9) · Śloka 9

ಯಃ ಶ್ವಾಸಕಾಸವಿಧಿರಾದಿತ ಏವ ಚೋಕ್ತಸ್ತಂ ಚಾಪ್ಯಶೇಷಮವತಾರಯಿತುಂ ಯತೇತ |೯|

View original

यः श्वासकासविधिरादित एव चोक्तस्तं चाप्यशेषमवतारयितुं यतेत |९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (9) · Śloka 9

ವೈಶೇಷಿಕಂ ಚ ವಿಧಿಮೂರ್ಧ್ವಮತೋ ವದಾಮಿ ತಂ ವೈ ಸ್ವರಾತುರಹಿತಂ ನಿಖಿಲಂ ನಿಬೋಧ ||೯||

View original

वैशेषिकं च विधिमूर्ध्वमतो वदामि तं वै स्वरातुरहितं निखिलं निबोध ||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (10) · Śloka 11

ಸ್ವರೋಪಘಾತೇಽನಿಲಜೇ ಭುಕ್ತೋಪರಿ ಘೃತಂ ಪಿಬೇತ್ | ಕಾಸಮರ್ದಕವಾರ್ತಾಕಮಾರ್ಕವಸ್ವರಸೇ ಶೃತಮ್ ||೧೦|| ಪೀತಂ ಘೃತಂ ಹನ್ತ್ಯನಿಲಂ ಸಿದ್ಧಮಾರ್ತಗಲೇ ರಸೇ |೧೧|

View original

स्वरोपघातेऽनिलजे भुक्तोपरि घृतं पिबेत् | कासमर्दकवार्ताकमार्कवस्वरसे शृतम् ||१०|| पीतं घृतं हन्त्यनिलं सिद्धमार्तगले रसे |११|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (11) · Śloka 12

ಯವಕ್ಷಾರಾಜಮೋದಾಭ್ಯಾಂ ಚಿತ್ರಕಾಮಲಕೇಷು ವಾ ||೧೧|| ದೇವದಾರ್ವಗ್ನಿಕಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ಸಿದ್ಧಮಾಜಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಮ್ |೧೨|

View original

यवक्षाराजमोदाभ्यां चित्रकामलकेषु वा ||११|| देवदार्वग्निकाभ्यां वा सिद्धमाजं समाक्षिकम् |१२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (12) · Śloka 12

ಸುಖೋದಕಾನುಪಾನೋ ವಾ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕೋ ಗುಡೌದನಃ ||೧೨||

View original

सुखोदकानुपानो वा ससर्पिष्को गुडौदनः ||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (13) · Śloka 13

ಕ್ಷೀರಾನುಪಾನಂ ಪಿತ್ತೇ ತು ಪಿಬೇತ್ ಸರ್ಪಿರತನ್ದ್ರಿತಃ |೧೩|

View original

क्षीरानुपानं पित्ते तु पिबेत् सर्पिरतन्द्रितः |१३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (13) · Śloka 13

ಅಶ್ನೀಯಾಚ್ಚ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕಂ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಪಾಯಸಮ್ ||೧೩||

View original

अश्नीयाच्च ससर्पिष्कं यष्टीमधुकपायसम् ||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (14) · Śloka 14

ಲಿಹ್ಯಾನ್ಮಧುರಕಾಣಾಂ ವಾ ಚೂರ್ಣಂ ಮಧುಘೃತಾಪ್ಲುತಮ್ | ಶತಾವರೀಚೂರ್ಣಯೋಗಂ ಬಲಾಚೂರ್ಣಮಥಾಪಿ ವಾ ||೧೪||

View original

लिह्यान्मधुरकाणां वा चूर्णं मधुघृताप्लुतम् | शतावरीचूर्णयोगं बलाचूर्णमथापि वा ||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (15) · Śloka 15

ಪಿಬೇತ್ ಕಟೂನಿ ಮೂತ್ರೇಣ ಕಫಜೇ ಸ್ವರಸಙ್ಕ್ಷಯೇ | ಲಿಹ್ಯಾದ್ವಾ ಮಧುತೈಲಾಭ್ಯಾಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಖಾದೇತ್ ಕಟೂನಿ ವಾ ||೧೫||

View original

पिबेत् कटूनि मूत्रेण कफजे स्वरसङ्क्षये | लिह्याद्वा मधुतैलाभ्यां भुक्त्वा खादेत् कटूनि वा ||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (16) · Śloka 16

ಸ್ವರೋಪಘಾತೇ ಮೇದೋಜೇ ಕಫವದ್ವಿಧಿರಿಷ್ಯತೇ |೧೬|

View original

स्वरोपघाते मेदोजे कफवद्विधिरिष्यते |१६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 (16) · Śloka 16

ಸರ್ವಜೇ ಕ್ಷಯಜೇ ಚಾಪಿ ಪ್ರತ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಚರೇತ್ ಕ್ರಿಯಾಮ್ ||೧೬||

View original

सर्वजे क्षयजे चापि प्रत्याख्यायाचरेत् क्रियाम् ||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 21 (17) · Śloka 17

ಶರ್ಕರಾಮಧುಮಿಶ್ರಾಣಿ ಶೃತಾನಿ ಮಧುರೈಃ ಸಹ | ಪಿಬೇತ್ ಪಯಾಂಸಿ ಯಸ್ಯೋಚ್ಚೈರ್ವದತೋಽಭಿಹತಃ ಸ್ವರಃ ||೧೭||

View original

शर्करामधुमिश्राणि शृतानि मधुरैः सह | पिबेत् पयांसि यस्योच्चैर्वदतोऽभिहतः स्वरः ||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 53

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಕಾಯಚಿಕಿತ್ಸಾತನ್ತ್ರೇ ಛರ್ದಿಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ (ಪಞ್ಚದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ, ಆದಿತಃ) ತ್ರಿಪಞ್ಚಾಶತ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೫೩||

View original

इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे छर्दिप्रतिषेधो नाम (पञ्चदशोऽध्यायः, आदितः) त्रिपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ||५३||

🔊 Audio coming soon

53. svarabhēdapratiṣēdhādhyāyaḥ — Sushruta Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi