Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతః స్వరభేదప్రతిషేధమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
View original
अथातः स्वरभेदप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
53. svarabhēdapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
అత్యుచ్చభాషణవిషాధ్యయనాతిగీతశీతాదిభిః ప్రకుపితాః పవనాదయస్తు | స్రోతఃసు తే స్వరవహేషు గతాః ప్రతిష్ఠాం హన్యుః స్వరం భవతి చాపి హి షడ్విధః సః ||3||
View original
अत्युच्चभाषणविषाध्ययनातिगीतशीतादिभिः प्रकुपिताः पवनादयस्तु | स्रोतःसु ते स्वरवहेषु गताः प्रतिष्ठां हन्युः स्वरं भवति चापि हि षड्विधः सः ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
వాతేన కృష్ణనయనాననమూత్రవర్చా భిన్నం శనైర్వదతి గద్గదవత్ స్వరం చ |4|
View original
वातेन कृष्णनयनाननमूत्रवर्चा भिन्नं शनैर्वदति गद्गदवत् स्वरं च |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (4) · Śloka 4
పిత్తేన పీతవదనాక్షిపురీషమూత్రో బ్రూయాద్గలేన పరిదాహసమన్వితేన ||4||
View original
पित्तेन पीतवदनाक्षिपुरीषमूत्रो ब्रूयाद्गलेन परिदाहसमन्वितेन ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (5) · Śloka 5
కృచ్ఛ్రాత్ కఫేన సతతం కఫరుద్ధకంఠో మందం శనైర్వదతి చాపి దివా విశేషః |5|
View original
कृच्छ्रात् कफेन सततं कफरुद्धकण्ठो मन्दं शनैर्वदति चापि दिवा विशेषः |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (5) · Śloka 5
సర్వాత్మకే భవతి సర్వవికారసంపదవ్యక్తతా చ వచసస్తమసాధ్యమాహుః ||5||
View original
सर्वात्मके भवति सर्वविकारसम्पदव्यक्तता च वचसस्तमसाध्यमाहुः ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (6) · Śloka 6
ధూప్యేత వాక్ క్షయకృతే క్షయమాప్నుయాచ్చ వాగేష చా(వా)పి హతవాక్ పరివర్జనీయః |6|
View original
धूप्येत वाक् क्षयकृते क्षयमाप्नुयाच्च वागेष चा(वा)पि हतवाक् परिवर्जनीयः |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (6-7) · Śloka 7
అంతర్గలం స్వరమలక్ష్యపదం చిరేణ మేదశ్చయాద్వదతి దిగ్ధగలౌష్ఠతాలుః ||6|| క్షీణస్య వృద్ధస్య కృశస్య చాపి చిరోత్థితో యశ్చ సహోపజాతః | మేదస్వినః సర్వసముద్భవశ్చ స్వరామయో యో న స సిద్ధిమేతి ||7||
View original
अन्तर्गलं स्वरमलक्ष्यपदं चिरेण मेदश्चयाद्वदति दिग्धगलौष्ठतालुः ||६|| क्षीणस्य वृद्धस्य कृशस्य चापि चिरोत्थितो यश्च सहोपजातः | मेदस्विनः सर्वसमुद्भवश्च स्वरामयो यो न स सिद्धिमेति ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (8) · Śloka 8
స్నిగ్ధాన్ స్వరాతురనరానపకృష్టదోషాన్ న్యాయేన తాన్ వమనరేచనబస్తిభిశ్చ | నస్యావపీడముఖధావనధూమలేహైః సంపాదయేచ్చ వివిధైః కవలగ్రహైశ్చ ||8||
View original
स्निग्धान् स्वरातुरनरानपकृष्टदोषान् न्यायेन तान् वमनरेचनबस्तिभिश्च | नस्यावपीडमुखधावनधूमलेहैः सम्पादयेच्च विविधैः कवलग्रहैश्च ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (9) · Śloka 9
యః శ్వాసకాసవిధిరాదిత ఏవ చోక్తస్తం చాప్యశేషమవతారయితుం యతేత |9|
View original
यः श्वासकासविधिरादित एव चोक्तस्तं चाप्यशेषमवतारयितुं यतेत |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (9) · Śloka 9
వైశేషికం చ విధిమూర్ధ్వమతో వదామి తం వై స్వరాతురహితం నిఖిలం నిబోధ ||9||
View original
वैशेषिकं च विधिमूर्ध्वमतो वदामि तं वै स्वरातुरहितं निखिलं निबोध ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (10) · Śloka 11
స్వరోపఘాతేఽనిలజే భుక్తోపరి ఘృతం పిబేత్ | కాసమర్దకవార్తాకమార్కవస్వరసే శృతం ||10|| పీతం ఘృతం హంత్యనిలం సిద్ధమార్తగలే రసే |11|
View original
स्वरोपघातेऽनिलजे भुक्तोपरि घृतं पिबेत् | कासमर्दकवार्ताकमार्कवस्वरसे शृतम् ||१०|| पीतं घृतं हन्त्यनिलं सिद्धमार्तगले रसे |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (11) · Śloka 12
యవక్షారాజమోదాభ్యాం చిత్రకామలకేషు వా ||11|| దేవదార్వగ్నికాభ్యాం వా సిద్ధమాజం సమాక్షికం |12|
View original
यवक्षाराजमोदाभ्यां चित्रकामलकेषु वा ||११|| देवदार्वग्निकाभ्यां वा सिद्धमाजं समाक्षिकम् |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (12) · Śloka 12
సుఖోదకానుపానో వా ససర్పిష్కో గుడౌదనః ||12||
View original
सुखोदकानुपानो वा ससर्पिष्को गुडौदनः ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (13) · Śloka 13
క్షీరానుపానం పిత్తే తు పిబేత్ సర్పిరతంద్రితః |13|
View original
क्षीरानुपानं पित्ते तु पिबेत् सर्पिरतन्द्रितः |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (13) · Śloka 13
అశ్నీయాచ్చ ససర్పిష్కం యష్టీమధుకపాయసం ||13||
View original
अश्नीयाच्च ससर्पिष्कं यष्टीमधुकपायसम् ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (14) · Śloka 14
లిహ్యాన్మధురకాణాం వా చూర్ణం మధుఘృతాప్లుతం | శతావరీచూర్ణయోగం బలాచూర్ణమథాపి వా ||14||
View original
लिह्यान्मधुरकाणां वा चूर्णं मधुघृताप्लुतम् | शतावरीचूर्णयोगं बलाचूर्णमथापि वा ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (15) · Śloka 15
పిబేత్ కటూని మూత్రేణ కఫజే స్వరసంక్షయే | లిహ్యాద్వా మధుతైలాభ్యాం భుక్త్వా ఖాదేత్ కటూని వా ||15||
View original
पिबेत् कटूनि मूत्रेण कफजे स्वरसङ्क्षये | लिह्याद्वा मधुतैलाभ्यां भुक्त्वा खादेत् कटूनि वा ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (16) · Śloka 16
స్వరోపఘాతే మేదోజే కఫవద్విధిరిష్యతే |16|
View original
स्वरोपघाते मेदोजे कफवद्विधिरिष्यते |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (16) · Śloka 16
సర్వజే క్షయజే చాపి ప్రత్యాఖ్యాయాచరేత్ క్రియాం ||16||
View original
सर्वजे क्षयजे चापि प्रत्याख्यायाचरेत् क्रियाम् ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (17) · Śloka 17
శర్కరామధుమిశ్రాణి శృతాని మధురైః సహ | పిబేత్ పయాంసి యస్యోచ్చైర్వదతోఽభిహతః స్వరః ||17||
View original
शर्करामधुमिश्राणि शृतानि मधुरैः सह | पिबेत् पयांसि यस्योच्चैर्वदतोऽभिहतः स्वरः ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 53
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాముత్తరతంత్రాంతర్గతే కాయచికిత్సాతంత్రే ఛర్దిప్రతిషేధో నామ (పంచదశోఽధ్యాయః, ఆదితః) త్రిపంచాశత్తమోఽధ్యాయః ||53||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे छर्दिप्रतिषेधो नाम (पञ्चदशोऽध्यायः, आदितः) त्रिपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ||५३||
🔊 Audio coming soon