11. dōśāhivijñānīyādhyāyaḥ

Adhikarana doShAdivij~jAnIyAdhyAyaH (2) · Śloka 2

ਰਸਭੇਦੀਯਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਦੋਸਾਦਿਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯ ਆਰਭ੍ਯਤੇ| ਯਤੋ "ਦੋਸਭੇਸਜਵਸ਼ਾਦੁਪਯੋਜ੍ਯਾਃ" ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍, ਅਤ ਈਦਕ੍ਸ੍ਵਰੂਪਾਸ੍ਤੇ ਦੋਸਾ ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਪਨਾਰ੍ਥਮਧ੍ਯਾਯੋਯਮੁਚ੍ਯਤੇ - - - - ਅਥਾਤੋ ਦੋਸਾਦਿਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ||੨||

Adhikarana dehasya mUlaM doShAdayaH (1) · Śloka 1

ਦੋਸਧਾਤੁਮਲਾ ਮੂਲਂ ਸਦਾ ਦੇਹਸ੍ਯ--| |੧|

Adhikarana vAyoH sAmyalakShaNam, pittasya sAmyalakShaNam, shcleShmaNaH sAmyalakShaNam (1-3) · Śloka 3

ਤਂ ਚਲਃ| ਉਤ੍ਸਾਹੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਨਿਸ਼੍ਵਾਸਚੇਸ੍ਟਾਵੇਗਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨੈਃ||੧|| ਸਮ੍ਯਗ੍ਗਤ੍ਯਾ ਚ ਧਾਤੂਨਾਮਕ੍ਸਾਣਾਂ ਪਾਟਵੇਨ ਚ| ਅਨੁਗਹ੍ਣਾਤ੍ਯਵਿਕਤਃ, ਪਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਤ੍ਯੂਸ੍ਮਦਰ੍ਸ਼ਨੈਃ||੨|| ਕ੍ਸੁਤ੍ਤਡ੍ਰੁਚਿਪ੍ਰਭਾਮੇਧਾਧੀਸ਼ੌਰ੍ਯਤਨੁਮਾਰ੍ਦਵੈਃ| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਸ੍ਥਿਰਤ੍ਵਸ੍ਨਿਗ੍ਧਤ੍ਵਸਨ੍ਧਿਬਨ੍ਧਕ੍ਸਮਾਦਿਭਿਃ||੩||

Adhikarana dhAtUnAM shreShThakarmANi (4) · Śloka 4

ਇਦਾਨੀਂ ਧਾਤੂਨਾਂ ਕਰ੍ਮਾਣ੍ਯਾਹ - - - - ਪ੍ਰੀਣਨਂ ਜੀਵਨਂ ਲੇਪਃ ਸ੍ਨੇਹੋ ਧਾਰਣਪੂਰਣੇ| ਗਰ੍ਭੋਤ੍ਪਾਦਸ਼੍ਚ ਧਾਤੂਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਕਰ੍ਮ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ਸ੍ਮਤਮ੍||੪||

Adhikarana malAnAM karmANi (5) · Śloka 5

ਇਦਾਨੀਂ ਮਲਾਨਾਂ ਕਰ੍ਮਾਣ੍ਯਾਹ - - - - ਅਵਸ੍ਟਮ੍ਭਃ ਪੁਰੀਸਸ੍ਯ, ਮੂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕ੍ਲੇਦਵਾਹਨਮ੍| ਸ੍ਵੇਦਸ੍ਯ ਕ੍ਲੇਦਵਿਧਤਿਃ|੫|

Adhikarana vRuddhavAyoH karmANi (5-6) · Śloka 6

| ਵਦ੍ਧਸ੍ਤੁ ਕੁਰੁਤੇਨਿਲਃ||੫|| ਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਕਾਰ੍ਸ੍ਣ੍ਯੋਸ੍ਣਕਾਮਤ੍ਵਕਮ੍ਪਾਨਾਹਸ਼ਕਦ੍ਗ੍ਰਹਾਨ੍| ਬਲਨਿਦ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਭ੍ਰਂਸ਼ਪ੍ਰਲਾਪਭ੍ਰਮਦੀਨਤਾਃ||੬||

Adhikarana vRuddhapittasya karmANi (7) · Śloka 7

ਪੀਤਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਨੇਤ੍ਰਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੁਤ੍ਤਡ੍ਦਾਹਾਲ੍ਪਨਿਦ੍ਰਤਾਃ| ਪਿਤ੍ਤਮ੍|੭|

Adhikarana vRuddhashleshmaNaH karmANi (7-8) · Śloka 8

| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਗ੍ਨਿਸਦਨਪ੍ਰਸੇਕਾਲਸ੍ਯਗੌਰਵਮ੍||੭|| ਸ਼੍ਵੈਤ੍ਯਸ਼ੈਤ੍ਯਸ਼੍ਲਥਾਙ੍ਗਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਾਤਿਨਿਦ੍ਰਤਾਃ| |੮|

Adhikarana vRuddharasasya karmANi (8) · Śloka 8

| ਰਸੋਪਿ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਵਤ੍|੮|

Adhikarana vRuddharaktasya karmANi (8-9) · Śloka 9

| ਰਕ੍ਤਂ ਵਿਸਰ੍ਪਪ੍ਲੀਹਵਿਦ੍ਰਧੀਨ੍||੮|| ਕੁਸ੍ਠਵਾਤਾਸ੍ਰਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਗੁਲ੍ਮੋਪਕੁਸ਼ਕਾਮਲਾਃ| ਵ੍ਯਙ੍ਗਾਗ੍ਨਿਨਾਸ਼ਸਮ੍ਮੋਹਰਕ੍ਤਤ੍ਵਙ੍ਨੇਤ੍ਰਮੂਤ੍ਰਤਾਃ||੯||

Adhikarana vRuddhamAMsasya karmANi (10) · Śloka 10

ਮਾਂਸਂ ਗਣ੍ਡਾਰ੍ਬੁਦਗ੍ਰਨ੍ਥਿਗਣ੍ਡੋਰੂਦਰਵਦ੍ਧਿਤਾਃ| ਕਣ੍ਠਾਦਿਸ੍ਵਧਿਮਾਂਸਂ ਚ|੧੦|

Adhikarana vRuddhamedasaH karmANi (10-11) · Śloka 11

ਤਦ੍ਵਨ੍ਮੇਦਸ੍ਤਥਾ ਸ਼੍ਰਮਮ੍||੧੦|| ਅਲ੍ਪੇਪਿ ਚੇਸ੍ਟਿਤੇ ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਸ੍ਫਿਕ੍ਸ੍ਤਨੋਦਰਲਮ੍ਬਨਮ੍| |੧੧|

Adhikarana vRuddhAsthnaH karmANi (11) · Śloka 11

| ਅਸ੍ਥ੍ਯਧ੍ਯਸ੍ਥ੍ਯਧਿਦਨ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ|੧੧|

Adhikarana vRuddhamajj~jaH karmANi (11-12) · Śloka 12

ਮਜ੍ਜਾ ਨੇਤ੍ਰਾਙ੍ਗਗੌਰਵਮ੍||੧੧|| ਪਰ੍ਵਸੁ ਸ੍ਥੂਲਮੂਲਾਨਿ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਣ੍ਯਰੂਂਸਿ ਚ| |੧੨|

Adhikarana vRuddhashukrasya karmANi (12) · Śloka 12

| ਅਤਿਸ੍ਤ੍ਰੀਕਾਮਤਾਂ ਵਦ੍ਧਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਸ਼੍ਮਰੀਮਪਿ||੧੨||

Adhikarana vRuddhashakRutaH karmANi (13) · Śloka 13

ਕੁਕ੍ਸਾਵਾਧ੍ਮਾਨਮਾਟੋਪਂ ਗੌਰਵਂ ਵੇਦਨਾਂ ਸ਼ਕਤ੍| |੧੩|

Adhikarana vRuddhamUtrasya karmANi (13) · Śloka 13

| ਮੂਤ੍ਰਂ ਤੁ ਬਸ੍ਤਿਨਿਸ੍ਤੋਦਂ ਕਤੇਪ੍ਯਕਤਸਂਜ੍ਞਤਾਮ੍||੧੩||

Adhikarana vRuddhasvedasya karmANi (14) · Śloka 14

ਸ੍ਵੇਦੋਤਿਸ੍ਵੇਦਦੌਰ੍ਗਨ੍ਧ੍ਯਕਣ੍ਡੂਃ| |੧੪|

Adhikarana evaM dUShikAdayo malAH (14) · Śloka 14

ਏਵਂ ਚ ਲਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਦੂਸਿਕਾਦੀਨਪਿ ਮਲਾਨ੍ ਬਾਹੁਲ੍ਯਗੁਰੁਤਾਦਿਭਿਃ||੧੪||

Adhikarana kShINAnilasya karmANi (15) · Śloka 15

ਵਦ੍ਧਾਨਾਂ ਵਾਤਾਦੀਨਾਂ ਲਿਙ੍ਗਾਨ੍ਯਭਿਧਾਯ, ਕ੍ਸੀਣਾਨਾਂ ਵਾਤਾਦੀਨਾਂ ਲਿਙ੍ਗਾਨ੍ਯਾਹ - - - - ਲਿਙ੍ਗਂ ਕ੍ਸੀਣੇਨਿਲੇਙ੍ਗਸ੍ਯ ਸਾਦੋਲ੍ਪਂ ਭਾਸਿਤੇਹਿਤਮ੍| ਸਂਜ੍ਞਾਮੋਹਸ੍ਤਥਾ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਵਦ੍ਧਯੁਕ੍ਤਾਮਯਸਮ੍ਭਵਃ||੧੫||

Adhikarana kShINapittasya karmANi (16) · Śloka 16

ਪਿਤ੍ਤੇ ਮਨ੍ਦੋਨਲਃ ਸ਼ੀਤਂ ਪ੍ਰਭਾਹਾਨਿਃ| |੧੬|

Adhikarana kShINakaphasya karmANi (16) · Śloka 16

ਕਫੇ ਭ੍ਰਮਃ| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਸ਼ਯਾਨਾਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤ੍ਵਂ ਹਦ੍ਦ੍ਰਵਃ ਸ਼੍ਲਥਸਨ੍ਧਿਤਾ||੧੬||

Adhikarana kShINarasasya karmANi (17) · Śloka 17

ਰਸੇ ਰੌਕ੍ਸ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਮਃ ਸ਼ੋਸੋ ਗ੍ਲਾਨਿਃ ਸ਼ਬ੍ਦਾਸਹਿਸ੍ਣੁਤਾ| |੧੭|

Adhikarana kShINaraktasya karmANi (17) · Śloka 17

| ਰਕ੍ਤੇਮ੍ਲਸ਼ਿਸ਼ਿਰਪ੍ਰੀਤਿਸ਼ਿਰਾਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਰੂਕ੍ਸਤਾਃ||੧੭||

Adhikarana kShINamAMsasya karmANi (18) · Śloka 18

ਮਾਂਸੇਕ੍ਸਗ੍ਲਾਨਿਗਣ੍ਡਸ੍ਫਿਕ੍ਸ਼ੁਸ੍ਕਤਾਸਨ੍ਧਿਵੇਦਨਾਃ| |੧੮|

Adhikarana kShINamedasaH karmANi (18) · Śloka 18

| ਮੇਦਸਿ ਕ੍ਸੀਣੇ ਕਟ੍ਯਾਃ ਪ੍ਲੀਹ੍ਨੋ ਵਦ੍ਧਿਃ ਕਸ਼ਾਙ੍ਗਤਾ||੧੮||

Adhikarana kShINasyAsthnaH karmANi (19) · Śloka 19

ਅਸ੍ਥ੍ਨ੍ਯਸ੍ਥਿਤੋਦਃ ਸ਼ਦਨਂ ਦਨ੍ਤਕੇਸ਼ਨਖਾਦਿਸੁ| |੧੯|

Adhikarana kShINamajj~jaH karmANi (19) · Śloka 19

| ਅਸ੍ਥ੍ਨਾਂ ਮਜ੍ਜਨਿ ਸੌਸਿਰ੍ਯਂ ਭ੍ਰਮਸ੍ਤਿਮਿਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍||੧੯||

Adhikarana kShINashukrasya karmANi (20) · Śloka 20

ਸ਼ੁਕ੍ਰੇ ਚਿਰਾਤ੍ ਪ੍ਰਸਿਚ੍ਯੇਤ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਸ਼ੋਣਿਤਮੇਵ ਵਾ| ਤੋਦੋਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਸਣਯੋਰ੍ਮੇਢ੍ਰਂ ਧੂਮਾਯਤੀਵ ਚ||੨੦||

Adhikarana kShINapurIShasya karmANi (21) · Śloka 21

ਪੁਰੀਸੇ ਵਾਯੁਰਨ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸਸ਼ਬ੍ਦੋ ਵੇਸ੍ਟਯਨ੍ਨਿਵ| ਕੁਕ੍ਸੌ ਭ੍ਰਮਤਿ ਯਾਤ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਪੀਡਯਨ੍ ਭਸ਼ਮ੍||੨੧||

Adhikarana kShINamUtrasya karmANi (22) · Śloka 22

ਮੂਤ੍ਰੇਲ੍ਪਂ ਮੂਤ੍ਰਯੇਤ੍ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਵਿਵਰ੍ਣਂ ਸਾਸ੍ਰਮੇਵ ਵਾ| |੨੨|

Adhikarana kShINasvedasya karmANi (22) · Śloka 22

| ਸ੍ਵੇਦੇ ਰੋਮਚ੍ਯੁਤਿਃ ਸ੍ਤਬ੍ਧਰੋਮਤਾ ਸ੍ਫੁਟਨਂ ਤ੍ਵਚਃ||੨੨||

Adhikarana ghrANAmalAnAM kShayali~ggam (23) · Śloka 23

ਇਦਾਨੀਂ ਘ੍ਰਾਣਾਦਿਮਲਾਨਾਮਪਿ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨਕ੍ਸਯਲਿਙ੍ਗਮਾਹ - - - - ਮਲਾਨਾਮਤਿਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਣਾਂ ਦੁਰ੍ਲਕ੍ਸ੍ਯਂ ਲਕ੍ਸਯੇਤ੍ ਕ੍ਸਯਮ੍| ਸ੍ਵਮਲਾਯਨਸਂਸ਼ੋਸਤੋਦਸ਼ੂਨ੍ਯਤ੍ਵਲਾਘਵੈਃ||੨੩||

Adhikarana doShadhAtumalAnAM samAsato vRuddhikShayanidAnam (24-25) · Śloka 25

ਏਵਂ ਵ੍ਯਾਸੇਨ ਦੋਸਧਾਤੁਮਲਾਨਾਂ ਵਦ੍ਧਿਕ੍ਸਯਾਵਭਿਧਾਯ ਸਮਾਸਤੋਭਿਧਾਤੁਮਿਦਮਾਹ- ਦੋਸਾਦੀਨਾਂ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਚ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਦਦ੍ਧਿਕ੍ਸਯੌ ਭਿਸਕ੍| ਕ੍ਸਯੇਣ ਵਿਪਰੀਤਾਨਾਂ ਗੁਣਾਨਾਂ ਵਰ੍ਧਨੇਨ ਚ||੨੪|| ਵਦ੍ਧਿਂ ਮਲਾਨਾਂ ਸਙ੍ਗਾਚ੍ਚ ਕ੍ਸਯਂ ਚਾਤਿ ਵਿਸਰ੍ਗਤਃ| |੨੫|

Adhikarana kShayavRuddhyoH pIDAkaratve tAratamyam (25) · Śloka 25

| ਮਲੋਚਿਤਤ੍ਵਾਦ੍ਦੇਹਸ੍ਯ ਕ੍ਸਯੋ ਵਦ੍ਧੇਸ੍ਤੁ ਪੀਡਨਃ||੨੫||

Adhikarana doShadUShyayorAshrayAshrayibhAvaH, AshrayAshrayibhAvasya phalam, apavAdaH, vRuddhikShayajavikAreShu la~gghana bRuMhaNam (26-29) · Śloka 29

ਅਥ ਦੋਸਾਦੀਨਾਮਾਸ਼੍ਰਯਾਸ਼੍ਰਯਿਭਾਵਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ - - - - ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਥਨਿ ਸ੍ਥਿਤੋ ਵਾਯੁਃ, ਪਿਤ੍ਤਂ ਤੁ ਸ੍ਵੇਦਰਕ੍ਤਯੋਃ| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਸ਼ੇਸੇਸੁ, ਤੇਨੈਸਾਮਾਸ਼੍ਰਯਾਸ਼੍ਰਯਿਣਾਂ ਮਿਥਃ||੨੬|| ਯਦੇਕਸ੍ਯ ਤਦਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਰ੍ਧਨਕ੍ਸਪਣੌਸਧਮ੍| ਅਸ੍ਥਿਮਾਰੁਤਯੋਰ੍ਨੈਵਂ, ਪ੍ਰਾਯੋ ਵਦ੍ਧਿਰ੍ਹਿ ਤਰ੍ਪਣਾਤ੍||੨੭|| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾਨੁਗਤਾ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਙ੍ਕ੍ਸਯਸ੍ਤਦ੍ਵਿਪਰ੍ਯਾਤ੍| ਵਾਯੁਨਾਨੁਗਤੋਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਵਦ੍ਧਿਕ੍ਸਯਸਮੁਦ੍ਭਵਾਨ੍||੨੮|| ਵਿਕਾਰਾਨ੍ ਸਾਧਯੇਚ੍ਛੀਘ੍ਰਂ ਕ੍ਰਮਾਲ੍ਲਙ੍ਘਨਬਂਹਣੈਃ| |੨੯|

Adhikarana apavAdaH (29) · Śloka 29

ਨਨੁ, ਏਵਂ ਵਾਤਵਦ੍ਧ੍ਯੁਤ੍ਥਾਨ੍ ਵਿਕਾਰਾਨ੍ ਲਙ੍ਘਨੈਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਸਯੋਤ੍ਥਾਨ੍ ਬਂਹਣੈਰਿਤਿ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਅਤ ਇਦਮਾਹ - - - - | ਵਾਯੋਰਨ੍ਯਤ੍ਰ, ਤਜ੍ਜਾਂਸ੍ਤੁ ਤੈਰੇਵੋਤ੍ਕ੍ਰਮਯੋਜਿਤੈਃ||੨੯||

Adhikarana raktavRuddhyutthAdInAM raktasrutivirecanAdibhirupakramaH, dhAtorvRuddhikShayakaraNaprakAraH (30-33) · Śloka 33

ਦੋਸਾਣਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸਚਿਕਿਤ੍ਸੇਹ ਨੋਕ੍ਤਾ, ਦੋਸੋਪਕ੍ਰਮਣੀਯੇ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਤ੍ਵਾਤ੍| ਰਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਚ "ਰਸੋਪਿ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਵਤ੍" ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇਰ੍ਨੇਹ ਪੁਨਰ੍ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾ| ਅਤੋ ਰਕ੍ਤਾਦੀਨਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ - - - - ਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ਰਕ੍ਤਵਦ੍ਧ੍ਯੁਤ੍ਥਾਨ੍ ਰਕ੍ਤਸ੍ਰੁਤਿਵਿਰੇਚਨੈਃ| ਮਾਂਸਵਦ੍ਧਿਭਵਾਨ੍ ਰੋਗਾਨ੍ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕ੍ਸਾਰਾਗ੍ਨਿਕਰ੍ਮਭਿਃ||੩੦|| ਸ੍ਥੌਲ੍ਯਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯੋਪਚਾਰੇਣ ਮੇਦੋਜਾਨਸ੍ਥਿਸਙ੍ਕ੍ਸਯਾਤ੍| ਜਾਤਾਨ੍ ਕ੍ਸੀਰਘਤੈਸ੍ਤਿਕ੍ਤਸਂਯੁਤਰ੍ਬਸ੍ਤਿਭਿਸ੍ਤਥਾ||੩੧|| ਵਿਡ੍ਵਦ੍ਧਿਜਾਨਤੀਸਾਰਕ੍ਰਿਯਯਾ, ਵਿਟ੍ਕ੍ਸਯੋਦ੍ਭਵਾਨ੍| ਮੇਸਾਜਮਧ੍ਯਕੁਲ੍ਮਾਸਯਵਮਾਸਦ੍ਵਯਾਦਿਭਿਃ||੩੨|| ਮੂਤ੍ਰਵਦ੍ਧਿਕ੍ਸਯੋਤ੍ਥਾਂਸ਼੍ਚ ਮੇਹਕਚ੍ਛ੍ਰਚਿਕਿਤ੍ਸਯਾ| ਵ੍ਯਾਯਾਮਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਵੇਦਮਦ੍ਯੈਃ ਸ੍ਵੇਦਕ੍ਸਯੋਦ੍ਭਵਾਨ੍||੩੩||

Adhikarana dhAtujAnAmupakramAntaram (34-35) · Śloka 35

ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਸ੍ਥਸ੍ਯ ਕਾਯਗ੍ਨੇਰਂਸ਼ਾ ਧਾਤੁਸੁ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਃ| ਤੇਸਾਂ ਸਾਦਾਤਿਦੀਪ੍ਤਿਭ੍ਯਾਂ ਧਾਤੁਵਦ੍ਧਿਕ੍ਸਯੋਦ੍ਭਵਃ||੩੪|| ਪੂਰ੍ਵੋ ਧਾਤੁਃ ਪਰਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦਦ੍ਧਃ ਕ੍ਸੀਣਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਵਿਧਮ੍| |੩੫|

Adhikarana vRuddhikShayavikArasaMprAptiH, malAyanAni (35-36) · Śloka 36

| ਦੋਸਾ ਦੁਸ੍ਟਾ ਰਸੈਰ੍ਧਾਤੂਨ੍ ਦੂਸਯਨ੍ਤ੍ਯੁਭਯੇ ਮਲਾਨ੍||੩੫|| ਅਧੋ ਦ੍ਵੇ, ਸਪ੍ਤ ਸ਼ਿਰਸਿ, ਖਾਨਿ ਸ੍ਵੇਦਵਹਾਨਿ ਚ| ਮਲਾ ਮਲਾਯਨਾਨਿ ਸ੍ਯੁਰ੍ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਤੇਸ੍ਵਤੋ ਗਦਾਃ||੩੬||

Adhikarana ojasaH prAdhAnyam (37-39) · Śloka 39

ਦੋਸਧਾਤੁਮਲਾਨਾਂ ਸਮਵਿਸਮਾਵਸ੍ਥਾ ਗਦਿਤਾ| ਓਜਸਸ੍ਤੁ ਨਿਰੂਪਯਨ੍ਨਾਹ - - - - ਓਜਸ੍ਤੁ ਤੇਜੋ ਧਾਤੂਨਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਨਾਂ ਪਰਂ ਸ੍ਮਤਮ੍| ਹਦਯਸ੍ਥਮਪਿ ਵ੍ਯਾਪਿ ਦੇਹਸ੍ਥਿਤਿਨਿਬਨ੍ਧਨਮ੍||੩੭|| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਸੋਮਾਤ੍ਮਕਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਮੀਸਲ੍ਲੋਹਿਤਪੀਤਕਮ੍| ਯਨ੍ਨਾਸ਼ੇ ਨਿਯਤਂ ਨਾਸ਼ੋ ਯਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਿਸ੍ਠਤਿ ਤਿਸ੍ਠਤਿ||੩੮|| ਨਿਸ੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਤੋ ਭਾਵਾ ਵਿਵਿਧਾ ਦੇਹਸਂਸ਼੍ਰਯਾਃ| |੩੯|

Adhikarana ojaHkShayalakShaNaM cikitsA (39-41) · Śloka 41

| ਓਜਃ ਕ੍ਸੀਯੇਤ ਕੋਪਕ੍ਸੁਦ੍ਧ੍ਯਾਨਸ਼ੋਕਸ਼੍ਰਮਾਦਿਭਿਃ||੩੯|| ਬਿਭੇਤਿ ਦੁਰ੍ਬਲੋਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਧ੍ਯਾਯਤਿ ਵ੍ਯਥਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ| ਦੁਃਚ੍ਛਾਯੋ ਦੁਰ੍ਮਨਾ ਰੂਕ੍ਸੋ ਭਵੇਤ੍ਕ੍ਸਾਮਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਕ੍ਸਯੇ||੪੦|| ਜੀਵਨੀਯੌਸਧਕ੍ਸੀਰਰਸਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਭੇਸਜਮ੍| |੪੧|

Adhikarana ojovRuddhilakShaNam (41) · Śloka 41

| ਓਜੋਵਦ੍ਧੌ ਹਿ ਦੇਹਸ੍ਯ ਤੁਸ੍ਟਿਪੁਸ੍ਟਿਬਲੋਦਯਃ||੪੧||

Adhikarana saMkShepeNa vRuddhikShayabheShajakathanam (42) · Śloka 42

ਇਦਾਨੀਂ ਸਙ੍ਕ੍ਸੇਪੇਣ ਵਦ੍ਧਿਕ੍ਸਯਭੇਸਜਂ ਕਥਯਨ੍ਨਾਹ - - - - ਯਦਨ੍ਨਂ ਦ੍ਵੇਸ੍ਟਿ ਯਦਪਿ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯੇਤਾਵਿਰੋਧਿ ਤੁ| ਤਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਯਜਨ੍ ਸਮਸ਼੍ਨਂਸ਼੍ਚ ਤੌ ਤੌ ਵਦ੍ਧਿਕ੍ਸਯੌ ਜਯੇਤ੍||੪੨||

Adhikarana yathArucyupacArasya nAnucitatvam, vAtAdInAM viparItasamAnayo rucikaratvam (43) · Śloka 43

ਨਨੁ, ਦ੍ਵੇਸ੍ਯਾਨ੍ਨਤ੍ਯਾਗੇਨੇਸ੍ਟਾਨ੍ਨਭਕ੍ਸਣੇਨ | ਚ ] ਕੁਤੋ ਹੇਤੋਰ੍ਦੋਸਾਣਾਂ ਵਦ੍ਧਿਕ੍ਸਯੌ ਜਯੇਤ੍ ? ਇਤ੍ਯਾਹ - - - - ਕੁਰ੍ਵਤੇ ਹਿ ਰੁਚਿਂ ਦੋਸਾ ਵਿਪਰੀਤਸਮਾਨਯੋਃ| ਵਦ੍ਧਾਃ ਕ੍ਸੀਣਾਸ਼੍ਚ ਭੂਯਿਸ੍ਠਂ ਲਕ੍ਸਯਨ੍ਤ੍ਯਬੁਧਾਸ੍ਤੁ ਨ||੪੩||

Adhikarana uktayo rucidveShayorupapattiH (44) · Śloka 44

ਨ ਚਾਨੇਨੈਵ ਲਕ੍ਸਣੇਨ ਵਦ੍ਧਾਃ ਕ੍ਸੀਣਾਸ਼੍ਚ ਲਕ੍ਸਣੀਯਾਃ| ਕਿਂ ਤਰ੍ਹਿ ? ਅਨ੍ਯਦਪਿ ਲਕ੍ਸਣਮਸ੍ਤੀਤ੍ਯਾਹ - - - - ਯਥਾਬਲਂ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਚ ਦੋਸਾ ਵਦ੍ਧਾ ਵਿਤਨ੍ਵਤੇ| ਰੂਪਾਣਿ, ਜਹਤਿ ਕ੍ਸੀਣਾਃ, ਸਮਾਃ ਸ੍ਵਂ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵਤੇ||੪੪||

Adhikarana doShavaiShamyAnutpAdane yatnaH (11) · Śloka 11

ਕ੍ਸੀਣਾ ਦੋਸਾਃ ਕ੍ਸੀਣਤ੍ਵਾਦੇਵਾਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕਰਤ੍ਵਾਤ੍ ਕਦਾਚਿਤ੍ਪੀਡਾਂ ਨੋਤ੍ਪਾਦਯਨ੍ਤ੍ਯੇਵ, ਇਤਿ ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਲ੍ਪਮਤਯੋ ਵੈਦ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸੀਣਦੋਸਵਰ੍ਧਨਾਰ੍ਥਂ ਕਦਾਚਿਦਨਾਦਰਂ ਕੁਰ੍ਯੁਰਿਤ੍ਯਾਹ - - - - ਯ ਏਵ ਦੇਹਸ੍ਯ ਸਮਾ ਵਿਵਦ੍ਧ੍ਯੈ ਤ ਏਵ ਦੋਸਾ ਵਿਸਮਾ ਵਧਾਯ| ਯਸ੍ਮਾਦਤਸ੍ਤੇ ਹਿਤਚਰ੍ਯਯੈਵ ਕ੍ਸਯਾਦ੍ਵਿਵਦ੍ਧੇਰਿਵ ਰਕ੍ਸਣੀਯਾਃ||੪੫|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੁਨੂਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਦੋਸਾਦਿਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯੋ ਨਾਮੈਕਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੧||