Adhikarana atisAranidAnam (1-3) · Śloka 3
अथातीसारनिदानम् | गुर्वतिस्निग्धरूक्षोष्णद्रवस्थूलातिशीतलैः | विरुद्धाध्यशनाजीर्णैर्विषमैश्चापि भोजनैः ||१|| स्नेहाद्यैरतियुक्तैश्च मिथ्यायुक्तैर्विषैर्भयैः | शोकाद्दुष्टाम्बुमद्यातिपानैः सात्म्यर्तुपर्ययैः ||२|| जलाभिरमणैर्वेगविघातैः क्रिमिदोषतः | नृणां भवत्यतीसारो लक्ष्णं तस्य वक्ष्यते ||३|| (सु. उ. तं. अ. ४०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atisArasamprAptiH bhedAshca (4) · Śloka 4
संशम्यापान्धातुरग्निं प्रवृद्धः शकृन्मिश्रो वायुनाऽधः प्रणुन्नः | सरत्यतीवातिसारं तमाहुर्व्याधिं घोरं षड्विधं तं वदन्ति | एकैकशः सर्वशश्चापि दोषैः शोकेनान्यः षष्ठ आमेन चोक्तः ||४|| (सु. उ. तं. अ. ४०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atisArapUrvarUpam (5) · Śloka 5
हृन्नाभिपायूदरकुक्षितोदगात्रावसादानिलसन्निरोधाः | विट्सङ्ग आध्मानमथाविपाका भविष्यतस्तस्य पुरःसराणि ||५|| (सु. उ. तं. अ. ४०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAtisAralakShaNam (6) · Śloka 6
अरुणं फेनिलं रूक्षमल्पमल्पं मुहुर्मुहुः | शकृदामं सरुक्शब्दं मारुतेनातिसार्यते ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAralakShaNam (7) · Śloka 7
पित्तात् पीतं नीलमालोहितं वा तृष्णामूर्छादाहपाकोपपन्नम् |७| (सु. उ. तं. अ. ४०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmAtisAralakShaNam (7) · Śloka 7
शुक्लं सान्द्रं श्लेष्मणा श्लेष्मयुक्तं विस्रं शीतं हृष्टरोमा मनुष्यः ||७|| (सु. उ. तं. अ. ४०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tridoShajAtisAralakShaNam (8) · Śloka 8
वराहस्नेहमांसाम्बुसदृशं सर्वरूपिणम् | कृच्छ्रसाध्यमतीसारं विद्याद्दोषत्रयोद्भवम् ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shokAtisAralakShaNam (9-10) · Śloka 10
तैस्तैर्भावैः शोचतोऽल्पाशनस्य बाष्पोष्मा वै वह्निमाविश्य जन्तोः | कोष्ठं गत्वा क्षोभयेत्तस्य रक्तं तच्चाधस्तात् काकणन्तीप्रकाशम् ||९|| निर्गच्छेद्वै विड्विमिश्रं ह्यविड्वा निर्गन्धं वा गन्धवद्वाऽतिसारः | शोकोत्पन्नो दुश्चिकित्स्योऽतिमात्रं रोगो वैद्यैः कष्ट एष प्रदिष्टः ||१०|| (सु. उ. तं. अ. ४०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmAtisAralakShaNam (11) · Śloka 11
अन्नाजीर्णात् प्रद्रुताः क्षोभयन्तः कोष्ठं दोषा धातुसङ्घान्मलांश्च | नानावर्णं नैकशः सारयन्ति शूलोपेतं षष्ठमेनं वदन्ति ||११|| (सु. उ. तं. अ. ४०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana malasyAmalakShaNaM pakvalakShaNaM ca (12-13) · Śloka 13
संसृष्टमेभिर्दोषैस्तु न्यस्तमप्स्ववसीदति | पुरीषं भृशदुर्गन्धि पिच्छिलं चामसञ्ज्ञितम् ||१२|| एतान्येव तु लिङ्गानि विपरीतानि यस्य वै | लाघवं च विशेषेण तस्य पक्वं विनिर्दिशेत् ||१३|| (सु. उ. तं. अ. ४०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atisArasyAsAdhyalakShaNAni (14-19) · Śloka 19
पक्वजाम्बवसङ्काशं यकृत्खण्डनिभं तनु | घृततैलवसामज्जवेशवारपयोदधि ||१४|| मांसधावनतोयाभं कृष्णं नीलारुणप्रभम् | मेचकं स्निग्धकर्बूरं चन्द्रकोपगतं घनम् ||१५|| कुणपं मस्तुलुङ्गाभं सुगन्धि कुथितं बहु | तृष्णादाहतमःश्वासहिक्कापार्श्वास्थिशूलिनम् ||१६|| सम्मूर्छारतिसम्मोहयुक्तं पक्ववलीगुदम् | प्रलापयुक्तं च भिषग्वर्जयेदतिसारिणम् ||१७|| असंवृतगुदं क्षीणं दूराध्मातमुपद्रुतम् | गुदे पक्वे गतोष्माणमतिसारकिणं त्यजेत् ||१८|| (सु. उ. तं. अ. ४०) | श्वासशूलपिपासार्तं क्षीणं ज्वरनिपीडितम् | विशेषेण नरं वृद्धमतीसारो विनाशयेत् ||१९|| (सु. सू. अ. ३३) | ( शोथं शूलं ज्वरं तृष्णां कासं श्वासमरोचकम् | छर्दिं मूर्छां च हिक्कां च दृष्टावातीसारिणं त्यजेत्) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAralakShaNam (20) · Śloka 20
पित्तकृन्ति यदाऽत्यर्थं द्रव्याण्यश्नाति पैत्तिके | तदोपजायतेऽभीक्ष्णं रक्तातीसार उल्बणः ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pravAhikAsamprAptiH (21) · Śloka 21
वायुः प्रवृद्धो निचितं बलासं नुदत्यधस्तादहिताशनस्य | प्रवाहतोऽल्पं बहुशो मलाक्तं प्रवाहिकां तां प्रवदन्ति तज्ज्ञाः ||२१|| (सु. उ. तं. अ. ४०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajAdibhedena pravAhikAlakShaNAni (22) · Śloka 22
प्रवाहिका वातकृता सशूला पित्तात् सदाहा सकफा कफाच्च | सशोणिता शोणितसम्भवा च ताः स्नेहरूक्षप्रभवा मतास्तु | तासामतीसारवदादिशेच्च लिङ्गं क्रमं चामविपक्वतां च ||२२|| (सु. उ. तं. अ. ४०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nivRuttAtisAralakShaNam (23) · Śloka 1
यस्योच्चारं विना मूत्रं सम्यग्वायुश्च गच्छति | दीप्ताग्नेर्लघुकोष्ठस्य स्थितस्तस्योदरामयः ||२३|| (सु. उ. तं. अ. ४०) | (ज्वरातीसारयोरुक्तं निदानं यत् पृथक् पृथक् | तत्स्याज्ज्वरातिसारस्य तेन नात्रोदितं पुनः) ||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 3
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदानेऽतीसारनिदानं समाप्तम् ||३||
🔊 Audio coming soon