Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
অথাতো মূষিককল্পং ব্যাখ্যাস্যামঃ ||১|| যথোবাচ ভগবান্ ধন্বন্তরিঃ ||২||
View original
अथातो मूषिककल्पं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
7. mūṣikakalpaḥ
Adhikarana 2 (3-6) · Śloka 6
পূর্বং শুক্রবিষা উক্তা মূষিকা যে সমাসতঃ | নামলক্ষণভৈষজ্যৈরষ্টাদশ নিবোধ মে ||৩|| লালনঃ পুত্রকঃ কৃষ্ণো হংসিরশ্চিক্বি(ক্কি)রস্তথা | ছুচ্ছুন্দরোঽলসশ্চৈব কষাযদশনোঽপি চ ||৪|| কুলিঙ্গশ্চাজিতশ্চৈব চপলঃ কপিলস্তথা কোকিলোঽরুণসঞ্জ্ঞশ্চ মহাকৃষ্ণস্তথোন্দুরঃ ||৫|| শ্বেতেন মহতা সার্ধং কপিলেনাখুনা তথা | মূষিকশ্চ কপোতাভস্তথৈবাষ্টাদশ স্মৃতাঃ ||৬||
View original
पूर्वं शुक्रविषा उक्ता मूषिका ये समासतः | नामलक्षणभैषज्यैरष्टादश निबोध मे ||३|| लालनः पुत्रकः कृष्णो हंसिरश्चिक्वि(क्कि)रस्तथा | छुच्छुन्दरोऽलसश्चैव कषायदशनोऽपि च ||४|| कुलिङ्गश्चाजितश्चैव चपलः कपिलस्तथा कोकिलोऽरुणसञ्ज्ञश्च महाकृष्णस्तथोन्दुरः ||५|| श्वेतेन महता सार्धं कपिलेनाखुना तथा | मूषिकश्च कपोताभस्तथैवाष्टादश स्मृताः ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (7) · Śloka 7
শুক্রং পততি যত্রৈষাং শুক্রস্পৃষ্টৈঃ স্পৃশন্তি বা | নখদন্তাদিভিস্তস্মিন্ গাত্রে রক্তং প্রদুষ্যতি ||৭||
View original
शुक्रं पतति यत्रैषां शुक्रस्पृष्टैः स्पृशन्ति वा | नखदन्तादिभिस्तस्मिन् गात्रे रक्तं प्रदुष्यति ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (8-9) · Śloka 10
জাযন্তে গ্রন্থযঃ শোফাঃ কর্ণিকা মণ্ডলানি চ | পীডকোপচযশ্চোগ্রো বিসর্পাঃ কিটিভানি চ ||৮|| পর্বভেদো রুজস্তীব্রা মূর্চ্ছাঽঙ্গসদনং জ্বরঃ | দৌর্বল্যমরুচিঃ শ্বাসো বমথুর্লোমহর্ষণম্ ||৯|| দষ্টরূপং সমাসোক্তমেতদ্ব্যাসমতঃ শৃণু |১০|
View original
जायन्ते ग्रन्थयः शोफाः कर्णिका मण्डलानि च | पीडकोपचयश्चोग्रो विसर्पाः किटिभानि च ||८|| पर्वभेदो रुजस्तीव्रा मूर्च्छाऽङ्गसदनं ज्वरः | दौर्बल्यमरुचिः श्वासो वमथुर्लोमहर्षणम् ||९|| दष्टरूपं समासोक्तमेतद्व्यासमतः शृणु |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (10) · Śloka 11
লালাস্রাবো লালনেন হিক্কা ছর্দিশ্চ জাযতে ||১০|| তণ্ডুলীযককল্কং তু লিহ্যাত্তত্র সমাক্ষিকম্ |১১|
View original
लालास्रावो लालनेन हिक्का छर्दिश्च जायते ||१०|| तण्डुलीयककल्कं तु लिह्यात्तत्र समाक्षिकम् |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (11-12) · Śloka 12
পুত্রকেণাঙ্গসাদশ্চ পাণ্ডুবর্ণশ্চ জাযতে ||১১|| চীযতে গ্রন্থিভিশ্চাঙ্গমাখুশাবকসন্নিভৈঃ | শিরীষেঙ্গুদকল্কং তু লিহ্যাত্তত্র সমাক্ষিকম্ ||১২||
View original
पुत्रकेणाङ्गसादश्च पाण्डुवर्णश्च जायते ||११|| चीयते ग्रन्थिभिश्चाङ्गमाखुशावकसन्निभैः | शिरीषेङ्गुदकल्कं तु लिह्यात्तत्र समाक्षिकम् ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (13) · Śloka 13
কৃষ্ণেন দংশে শোফোঽসৃক্ছর্দিঃ প্রাযশ্চ দুর্দিনে | শিরীষফলকুষ্ঠং তু পিবেত্ কিংশুকভস্মনা ||১৩||
View original
कृष्णेन दंशे शोफोऽसृक्छर्दिः प्रायश्च दुर्दिने | शिरीषफलकुष्ठं तु पिबेत् किंशुकभस्मना ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (14) · Śloka 14
হংসিরেণান্নবিদ্বেষো জৃম্ভা রোম্ণাং চ হর্ষণম্ | পিবেদারগ্বধাদিং তু সুবান্তস্তত্র মানবঃ ||১৪||
View original
हंसिरेणान्नविद्वेषो जृम्भा रोम्णां च हर्षणम् | पिबेदारग्वधादिं तु सुवान्तस्तत्र मानवः ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (15) · Śloka 16
চিক্বি(ক্কি)রেণ শিরোদুঃখং শোফো হিক্কা বমিস্তথা | জালিনীমদনাঙ্কোঠকষাযৈর্বামযেত্তু তম্ ||১৫|| যবনালর্ষভীক্ষারং বৃহত্যোশ্চাত্র দাপযেত্ |১৬|
View original
चिक्वि(क्कि)रेण शिरोदुःखं शोफो हिक्का वमिस्तथा | जालिनीमदनाङ्कोठकषायैर्वामयेत्तु तम् ||१५|| यवनालर्षभीक्षारं बृहत्योश्चात्र दापयेत् |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (16-17) · Śloka 18
ছুচ্ছুন্দরেণ তৃট্ ছর্দির্জ্বরো দৌর্বল্যমেব চ ||১৬|| গ্রীবাস্তম্ভঃ পৃষ্ঠশোফো গন্ধাজ্ঞানং বিসূচিকা | চব্যং হরীতকী শুণ্ঠী বিডঙ্গং পিপ্পলী মধু ||১৭|| অঙ্কোঠবীজং চ তথা পিবেদত্র বিষাপহম্ |১৮|
View original
छुच्छुन्दरेण तृट् छर्दिर्ज्वरो दौर्बल्यमेव च ||१६|| ग्रीवास्तम्भः पृष्ठशोफो गन्धाज्ञानं विसूचिका | चव्यं हरीतकी शुण्ठी विडङ्गं पिप्पली मधु ||१७|| अङ्कोठबीजं च तथा पिबेदत्र विषापहम् |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (18-20) · Śloka 21
গ্রীবাস্তম্ভোঽলসেনোর্ধ্ববাযুর্দংশে রুজা জ্বরঃ ||১৮|| মহাগদং সসর্পিষ্কং লিহ্যাত্তত্র সমাক্ষিকম্ | নিদ্রা কষাযদন্তেন হৃচ্ছোষঃ কার্শ্যমেব চ ||১৯|| ক্ষৌদ্রোপেতাঃ শিরীষস্য লিহ্যাত্ সারফলত্বচঃ | কুলিঙ্গেন রুজঃ শোফো রাজ্যশ্চ দংশমণ্ডলে ||২০|| সহে সসিন্ধুবারে চ লিহ্যাত্তত্র সমাক্ষিকে |২১|
View original
ग्रीवास्तम्भोऽलसेनोर्ध्ववायुर्दंशे रुजा ज्वरः ||१८|| महागदं ससर्पिष्कं लिह्यात्तत्र समाक्षिकम् | निद्रा कषायदन्तेन हृच्छोषः कार्श्यमेव च ||१९|| क्षौद्रोपेताः शिरीषस्य लिह्यात् सारफलत्वचः | कुलिङ्गेन रुजः शोफो राज्यश्च दंशमण्डले ||२०|| सहे ससिन्धुवारे च लिह्यात्तत्र समाक्षिके |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (21) · Śloka 22
অজিতেনাঙ্গকৃষ্ণত্বং ছর্দির্মূর্চ্ছা চ হৃদ্গ্রহঃ ||২১|| স্নুক্ক্ষীরপিষ্টাং পালিন্দীং মঞ্জিষ্ঠাং মধুনা লিহেত্ |২২|
View original
अजितेनाङ्गकृष्णत्वं छर्दिर्मूर्च्छा च हृद्ग्रहः ||२१|| स्नुक्क्षीरपिष्टां पालिन्दीं मञ्जिष्ठां मधुना लिहेत् |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (22) · Śloka 23
চপলেন ভবেচ্ছর্দির্মূর্চ্ছা চ সহ তৃষ্ণযা ||২২|| ক্ষৌদ্রেণ ত্রিফলাং লিহ্যাদ্ভদ্রকাষ্ঠজটান্বিতাম্ |২৩|
View original
चपलेन भवेच्छर्दिर्मूर्च्छा च सह तृष्णया ||२२|| क्षौद्रेण त्रिफलां लिह्याद्भद्रकाष्ठजटान्विताम् |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (23-24) · Śloka 25
কপিলেন ব্রণে কোথো জ্বরো গ্রন্থ্যুদ্গমঃ সতৃট্ ||২৩|| লিহ্যান্মধুযুতাং শ্বেতাং শ্বেতাং চাপি পুনর্নবাম্ | গ্রন্থযঃ কোকিলেনোগ্রা জ্বরো দাহশ্চ দারুণঃ ||২৪|| বর্ষাভূনীলিনীক্বাথকল্কসিদ্ধং ঘৃতং পিবেত্ |২৫|
View original
कपिलेन व्रणे कोथो ज्वरो ग्रन्थ्युद्गमः सतृट् ||२३|| लिह्यान्मधुयुतां श्वेतां श्वेतां चापि पुनर्नवाम् | ग्रन्थयः कोकिलेनोग्रा ज्वरो दाहश्च दारुणः ||२४|| वर्षाभूनीलिनीक्वाथकल्कसिद्धं घृतं पिबेत् |२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (25-31) · Śloka 32
অরুণেনানিলঃ ক্রুদ্ধো বাতজান্ কুরুতে গদান্ ||২৫|| মহাকৃষ্ণেন পিত্তং চ শ্বেতেন কফ এব চ | মহতা কপিলেনাসৃক্ কপোতেন চতুষ্টযম্ ||২৬|| ভবন্তি চৈষাং দংশেষু গ্রন্থিমণ্ডলকর্ণিকাঃ | পিডকোপচযশ্চোগ্রঃ শোফশ্চ ভৃশদারুণঃ ||২৭|| দধিক্ষীরঘৃতপ্রস্থাস্ত্রযঃ প্রত্যেকশো মতাঃ | করঞ্জারগ্বধব্যোষবৃহত্যংশুমতীস্থিরাঃ ||২৮|| নিষ্ক্বাথ্য চৈষাং ক্বাথস্য চতুর্থোংঽশঃ পুনর্ভবেত্ | ত্রিবৃদ্গোজ্যমৃতাবক্রসর্পগন্ধাঃ সমৃত্তিকাঃ ||২৯|| কপিত্থদাডিমত্বক্ চ শ্লক্ষ্ণপিষ্টাঃ প্রদাপযেত্ | তত্ সর্বমেকতঃ কৃত্বা শনৈর্মৃদ্বগ্নিনা পচেত্ ||৩০|| পঞ্চানামরুণাদীনাং বিষমেতদ্ব্যপোহতি | কাকাদনীকাকমাচ্যোঃ স্বরসেষ্বথবা কৃতম্ ||৩১|| সিরাশ্চ স্রাবযেত্ প্রাপ্তাঃ কুর্যাত্ সংশোধনানি চ |৩২|
View original
अरुणेनानिलः क्रुद्धो वातजान् कुरुते गदान् ||२५|| महाकृष्णेन पित्तं च श्वेतेन कफ एव च | महता कपिलेनासृक् कपोतेन चतुष्टयम् ||२६|| भवन्ति चैषां दंशेषु ग्रन्थिमण्डलकर्णिकाः | पिडकोपचयश्चोग्रः शोफश्च भृशदारुणः ||२७|| दधिक्षीरघृतप्रस्थास्त्रयः प्रत्येकशो मताः | करञ्जारग्वधव्योषबृहत्यंशुमतीस्थिराः ||२८|| निष्क्वाथ्य चैषां क्वाथस्य चतुर्थोंऽशः पुनर्भवेत् | त्रिवृद्गोज्यमृतावक्रसर्पगन्धाः समृत्तिकाः ||२९|| कपित्थदाडिमत्वक् च श्लक्ष्णपिष्टाः प्रदापयेत् | तत् सर्वमेकतः कृत्वा शनैर्मृद्वग्निना पचेत् ||३०|| पञ्चानामरुणादीनां विषमेतद्व्यपोहति | काकादनीकाकमाच्योः स्वरसेष्वथवा कृतम् ||३१|| सिराश्च स्रावयेत् प्राप्ताः कुर्यात् संशोधनानि च |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (32) · Śloka 32
সর্বেষাং চ বিধিঃ কার্যো মূষিকাণাং বিষেষ্বযম্ ||৩২||
View original
सर्वेषां च विधिः कार्यो मूषिकाणां विषेष्वयम् ||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (33) · Śloka 33
দগ্ধ্বা বিস্রাবযেদ্দংশং প্রচ্ছিতং চ প্রলেপযেত্ | শিরীষরজনীকুষ্ঠকুঙ্কুমৈরমৃতাযুতৈঃ ||৩৩||
View original
दग्ध्वा विस्रावयेद्दंशं प्रच्छितं च प्रलेपयेत् | शिरीषरजनीकुष्ठकुङ्कुमैरमृतायुतैः ||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (34) · Śloka 34
ছর্দনং জালিনীক্বাথৈঃ শুকাখ্যাঙ্কোঠযোরপি ||৩৪||
View original
छर्दनं जालिनीक्वाथैः शुकाख्याङ्कोठयोरपि ||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (34-36) · Śloka 36
শুকাখ্যাকোষবত্যোশ্চ মূলং মদন এব চ | দেবদালীফলং চৈব দধ্না পীত্বা বিষং বমেত্ | সর্বমূষিকদষ্টানামেষ যোগঃ সুখাবহঃ ||৩৫|| ফলং বচা দেবদালী কুষ্ঠং গোভূত্রপেষিতম্ | পূর্বকল্পেন যোজ্যাঃ স্যুঃ সর্বোন্দুরুবিষচ্ছিদঃ ||৩৬||
View original
शुकाख्याकोषवत्योश्च मूलं मदन एव च | देवदालीफलं चैव दध्ना पीत्वा विषं वमेत् | सर्वमूषिकदष्टानामेष योगः सुखावहः ||३५|| फलं वचा देवदाली कुष्ठं गोभूत्रपेषितम् | पूर्वकल्पेन योज्याः स्युः सर्वोन्दुरुविषच्छिदः ||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (37) · Śloka 37
বিরেচনে ত্রিবৃদ্দন্তীত্রিফলাকল্ক ইষ্যতে |৩৭|
View original
विरेचने त्रिवृद्दन्तीत्रिफलाकल्क इष्यते |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (37) · Śloka 38
শিরোবিরেচনে সারঃ শিরীষস্য ফলানি চ ||৩৭|| হিতস্ত্রিকটুকাঢ্যশ্চ গোমযস্বরসোঽঞ্জনে |৩৮|
View original
शिरोविरेचने सारः शिरीषस्य फलानि च ||३७|| हितस्त्रिकटुकाढ्यश्च गोमयस्वरसोऽञ्जने |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (38-40) · Śloka 40
কপিত্থগোমযরসৌ লিহ্যান্মাক্ষিকসংযুতৌ ||৩৮|| রসাঞ্জনহরিদ্রেন্দ্রযবকট্বীষু বা কৃতম্ | প্রাতঃ সাতিবিষং কল্কং লিহ্যান্মাক্ষিকসংযুতম্ ||৩৯|| তণ্ডুলীযকমূলেষু সর্পিঃ সিদ্ধং পিবেন্নরঃ | আস্ফোতমূলসিদ্ধং বা পঞ্চকাপিত্থমেব বা ||৪০||
View original
कपित्थगोमयरसौ लिह्यान्माक्षिकसंयुतौ ||३८|| रसाञ्जनहरिद्रेन्द्रयवकट्वीषु वा कृतम् | प्रातः सातिविषं कल्कं लिह्यान्माक्षिकसंयुतम् ||३९|| तण्डुलीयकमूलेषु सर्पिः सिद्धं पिबेन्नरः | आस्फोतमूलसिद्धं वा पञ्चकापित्थमेव वा ||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (41) · Śloka 41
মূষিকাণাং বিষং প্রাযঃ কুপ্যত্যভ্রেষ্বনির্হৃতম্ | তত্রাপ্যেষ বিধিঃ কার্যো যশ্চ দূষীবিষাপহঃ ||৪১||
View original
मूषिकाणां विषं प्रायः कुप्यत्यभ्रेष्वनिर्हृतम् | तत्राप्येष विधिः कार्यो यश्च दूषीविषापहः ||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (42) · Śloka 42
স্থিরাণাং রুজতাং বাঽপি ব্রণানাং কর্ণিকাং ভিষক্ | পাটযিত্বা যথাদোষং ব্রণবচ্চাপি শোধযেত্ ||৪২||
View original
स्थिराणां रुजतां वाऽपि व्रणानां कर्णिकां भिषक् | पाटयित्वा यथादोषं व्रणवच्चापि शोधयेत् ||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (43-45) · Śloka 46
শ্বশৃগালতরক্ষ্বৃক্ষব্যাঘ্রাদীনাং যদাঽনিলঃ | শ্লেষ্মপ্রদুষ্টো মুষ্ণাতি সঞ্জ্ঞাং সঞ্জ্ঞাবহাশ্রিতঃ ||৪৩|| তদা প্রস্রস্তলাঙ্গূলহনুস্কন্ধোঽতিলালবান্ | অত্যর্থবধিরোঽন্ধশ্চ সোঽন্যোন্যমভিধাবতি ||৪৪|| তেনোন্মত্তেন দষ্টস্য দংষ্ট্রিণা সবিষেণ তু | সুপ্ততা জাযতে দংশে কৃষ্ণং চাতিস্রবত্যসৃক্ ||৪৫|| দিগ্ধবিদ্ধস্য লিঙ্গেন প্রাযশশ্চোপলক্ষিতঃ |৪৬|
View original
श्वशृगालतरक्ष्वृक्षव्याघ्रादीनां यदाऽनिलः | श्लेष्मप्रदुष्टो मुष्णाति सञ्ज्ञां सञ्ज्ञावहाश्रितः ||४३|| तदा प्रस्रस्तलाङ्गूलहनुस्कन्धोऽतिलालवान् | अत्यर्थबधिरोऽन्धश्च सोऽन्योन्यमभिधावति ||४४|| तेनोन्मत्तेन दष्टस्य दंष्ट्रिणा सविषेण तु | सुप्तता जायते दंशे कृष्णं चातिस्रवत्यसृक् ||४५|| दिग्धविद्धस्य लिङ्गेन प्रायशश्चोपलक्षितः |४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (46) · Śloka 47
যেন চাপি ভবেদ্দষ্টস্তস্য চেষ্টাং রুতং নরঃ ||৪৬|| বহুশঃ প্রতিকুর্বাণঃ ক্রিযাহীনো বিনশ্যতি |৪৭|
View original
येन चापि भवेद्दष्टस्तस्य चेष्टां रुतं नरः ||४६|| बहुशः प्रतिकुर्वाणः क्रियाहीनो विनश्यति |४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (47) · Śloka 48
দংষ্ট্রিণা যেন দষ্টশ্চ তদ্রূপং যস্তু পশ্যতি ||৪৭|| অপ্সু বা যদি বাঽঽদর্শেঽরিষ্টং তস্য বিনির্দিশেত্ |৪৮|
View original
दंष्ट्रिणा येन दष्टश्च तद्रूपं यस्तु पश्यति ||४७|| अप्सु वा यदि वाऽऽदर्शेऽरिष्टं तस्य विनिर्दिशेत् |४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (48) · Śloka 49
ত্রস্যত্যকস্মাদ্যোঽভীক্ষ্ণং দৃষ্ট্বা স্পৃষ্ট্বাঽপি বা জলম্ ||৪৮|| জলত্রাসং তু বিদ্যাত্তং রিষ্টং তদপি কীর্তিতম্ |৪৯|
View original
त्रस्यत्यकस्माद्योऽभीक्ष्णं दृष्ट्वा स्पृष्ट्वाऽपि वा जलम् ||४८|| जलत्रासं तु विद्यात्तं रिष्टं तदपि कीर्तितम् |४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (49) · Śloka 50
অদষ্টো বা জলত্রাসী ন কথঞ্চন সিধ্যতি ||৪৯|| প্রসুপ্তোঽথোত্থিতো বাঽপি স্বস্থস্ত্রস্তো ন সিধ্যতি |৫০|
View original
अदष्टो वा जलत्रासी न कथञ्चन सिध्यति ||४९|| प्रसुप्तोऽथोत्थितो वाऽपि स्वस्थस्त्रस्तो न सिध्यति |५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (50-52) · Śloka 53
দংশং বিস্রাব্য তৈর্দষ্টে সর্পিষা পরিদাহিতম্ ||৫০|| প্রদিহ্যাদগদৈঃ, সর্পিঃ পুরাণং পাযযেত চ | অর্কক্ষীরযুতং হ্যস্য দদ্যাচ্চাপি বিশোধনম্ ||৫১|| শ্বেতাং পুনর্নবাং চাস্য দদ্যাদ্ধত্তূরকাযুতাম্ | পললং তিলতৈলং চ রূপিকাযাঃ পযো গুডঃ ||৫২|| নিহন্তি বিষমালর্কং মেঘবৃন্দমিবানিলঃ |৫৩|
View original
दंशं विस्राव्य तैर्दष्टे सर्पिषा परिदाहितम् ||५०|| प्रदिह्यादगदैः, सर्पिः पुराणं पाययेत च | अर्कक्षीरयुतं ह्यस्य दद्याच्चापि विशोधनम् ||५१|| श्वेतां पुनर्नवां चास्य दद्याद्धत्तूरकायुताम् | पललं तिलतैलं च रूपिकायाः पयो गुडः ||५२|| निहन्ति विषमालर्कं मेघवृन्दमिवानिलः |५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (53-58) · Śloka 59
মূলস্য শরপুঙ্খাযাঃ কর্ষং ধত্তূরকার্ধিকম্ ||৫৩|| তণ্ডুলোদকমাদায পেষযেত্তণ্ডুলৈঃ সহ | উন্মত্তকস্য পত্রৈস্তু সংবেষ্ট্যাপূপকং পচেত্ ||৫৪|| খাদেদৌষধকালে তমলর্কবিষদূষিতঃ | করোতি শ্ববিকারাংস্তু তস্মিঞ্জীর্যতি চৌষধে ||৫৫|| বিকারাঃ শিশিরে যাপ্যা গৃহে বারিবিবর্জিতে | ততঃ শান্তবিকারস্তু স্নাত্বা চৈবাপরেঽহনি ||৫৬|| শালিষষ্টিকযোর্ভক্তং ক্ষীরেণোষ্ণেন ভোজযেত্ | দিনত্রযে পঞ্চমে বা বিধিরেষোঽর্ধমাত্রযা ||৫৭|| কর্তব্যো ভিষজাঽবশ্যমলর্কবিষনাশনঃ | কুপ্যেত্ স্বযং বিষং যস্য ন স জীবতি মানবঃ ||৫৮|| তস্মাত্ প্রকোপযেদাশু স্বযং যাবত্ প্রকুপ্যতি |৫৯|
View original
मूलस्य शरपुङ्खायाः कर्षं धत्तूरकार्धिकम् ||५३|| तण्डुलोदकमादाय पेषयेत्तण्डुलैः सह | उन्मत्तकस्य पत्रैस्तु संवेष्ट्यापूपकं पचेत् ||५४|| खादेदौषधकाले तमलर्कविषदूषितः | करोति श्वविकारांस्तु तस्मिञ्जीर्यति चौषधे ||५५|| विकाराः शिशिरे याप्या गृहे वारिविवर्जिते | ततः शान्तविकारस्तु स्नात्वा चैवापरेऽहनि ||५६|| शालिषष्टिकयोर्भक्तं क्षीरेणोष्णेन भोजयेत् | दिनत्रये पञ्चमे वा विधिरेषोऽर्धमात्रया ||५७|| कर्तव्यो भिषजाऽवश्यमलर्कविषनाशनः | कुप्येत् स्वयं विषं यस्य न स जीवति मानवः ||५८|| तस्मात् प्रकोपयेदाशु स्वयं यावत् प्रकुप्यति |५९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (59-61) · Śloka 62
বীজরত্নৌষধীগর্ভৈঃ কুম্ভৈঃ শীতাম্বুপূরিতৈঃ ||৫৯|| স্নাপযেত্তং নদীতীরে সমন্ত্রৈর্বা চতুষ্পথে | বলিং নিবেদ্য তত্রাপি পিণ্যাকং পললং দধি ||৬০|| মাল্যানি চ বিচিত্রাণি মাংসং পক্বামকং তথা | অলকাধিপতে যক্ষ সারমেযগণাধিপ ! ||৬১|| অলর্কজুষ্টমেতন্মে নির্বিষং কুরু মাচিরাত্ |৬২|
View original
बीजरत्नौषधीगर्भैः कुम्भैः शीताम्बुपूरितैः ||५९|| स्नापयेत्तं नदीतीरे समन्त्रैर्वा चतुष्पथे | बलिं निवेद्य तत्रापि पिण्याकं पललं दधि ||६०|| माल्यानि च विचित्राणि मांसं पक्वामकं तथा | अलकाधिपते यक्ष सारमेयगणाधिप ! ||६१|| अलर्कजुष्टमेतन्मे निर्विषं कुरु माचिरात् |६२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (62) · Śloka 63
দদ্যাত্ সংশোধনং তীক্ষ্ণমেবং স্নাতস্য দেহিনঃ ||৬২|| অশুদ্ধস্য সুরূঢেঽপি ব্রণে কুপ্যতি তদ্বিষম্ |৬৩|
View original
दद्यात् संशोधनं तीक्ष्णमेवं स्नातस्य देहिनः ||६२|| अशुद्धस्य सुरूढेऽपि व्रणे कुप्यति तद्विषम् |६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (63-64) · Śloka 64
শ্বাদযোঽভিহিতা ব্যালা যেঽত্র দংষ্ট্রাবিষা মযা ||৬৩|| অতঃ করোতি দষ্টস্তু তেষাং চেষ্টাং রুতং নরঃ | বহুশঃ প্রতিকুর্বাণো ন চিরান্ম্রিযতে চ সঃ ||৬৪||
View original
श्वादयोऽभिहिता व्याला येऽत्र दंष्ट्राविषा मया ||६३|| अतः करोति दष्टस्तु तेषां चेष्टां रुतं नरः | बहुशः प्रतिकुर्वाणो न चिरान्म्रियते च सः ||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (65) · Śloka 65
নখদন্তক্ষতং ব্যালৈর্যত্কৃতং তদ্বিমর্দযেত্ | সিঞ্চেত্তৈলেন কোষ্ণেন তে হি বাতপ্রকোপকাঃ ||৬৫||
View original
नखदन्तक्षतं व्यालैर्यत्कृतं तद्विमर्दयेत् | सिञ्चेत्तैलेन कोष्णेन ते हि वातप्रकोपकाः ||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 7
ইতি সুশ্রুতসংহিতাযাং কল্পস্থানে মূষিককল্পো নাম সপ্তমোঽধ্যাযঃ ||৭||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां कल्पस्थाने मूषिककल्पो नाम सप्तमोऽध्यायः ||७||
🔊 Audio coming soon