45. dravadravyavidhyadhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

അഥാതോ ദ്രവദ്രവ്യവിധിമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

പാനീയമാന്തരീക്ഷമനിര്ദേശ്യരസമമൃതം ജീവനം തര്പണം ധാരണമാശ്വാസജനനം ശ്രമക്ലമപിപാസാമദമൂര്ച്ഛാതന്ദ്രാനിദ്രാദാഹപ്രശമനമേകാന്തതഃ പഥ്യതമം ച ||൩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

തദേവാവനിപതിതമന്യതമം രസമുപലഭതേ സ്ഥാനവിശേഷാന്നദീനദസരസ്തഡാഗവാപീകൂപചുണ്ടീപ്രസ്രവണോദ്ഭിദവികിരകേദാരപല്വലാദി ഷു സ്ഥാനേഷ്വവസ്ഥിതമിതി ||൪||

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

തത്ര, ‘ലോഹിതകപിലപാണ്ഡുനീലപീതശുക്ലേഷ്വവനിപ്രദേശേഷു മധുരാമ്ലലവണകടുതിക്തകഷായാണി യഥാസങ്ഖ്യമുദകാനി സമ്ഭവന്തി’ ഇത്യേകേ ഭാഷന്തേ ||൫||

Adhikarana 5 (6) · Śloka 6

തത്തു ന സമ്യക്; പൃഥിവ്യാദീനാമന്യോന്യാനുപ്രവേശകൃതഃ സലിലരസോ ഭവത്യുത്കര്ഷാപകര്ഷേണ | തത്ര, സ്വലക്ഷണഭൂയിഷ്ഠായാം ഭൂമാവമ്ലം ലവണം ച; അമ്ബുഗുണഭൂയിഷ്ഠായാം മധുരം; തേജോഗുണഭൂയിഷ്ഠായാം കടുകം തിക്തം ച; വായുഗുണഭൂയിഷ്ഠായാം കഷായമ്; ആകാശഗുണഭൂയിഷ്ഠായാമവ്യക്തരസമ്, അവ്യക്തം ഹ്യാകാശമിത്യതഃ; തത് പ്രധാനമവ്യക്തരസത്വാത്, തത്പേയമാന്തരീക്ഷാലാഭേ ||൬||

Adhikarana 6 (7) · Śloka 7

തത്രാന്തരീക്ഷം ചതുര്വിധമ് | തദ്യഥാ- ധാരം, കാരം, തൌഷാരം, ഹൈമമിതി | തേഷാം ധാരം പ്രധാനം, ലഘുത്വാത്; തത് പുനര്ദ്വിവിധം- ഗാങ്ഗം, സാമുദ്രം ചേതി | തത്ര ഗാങ്ഗമാശ്വയുജേ മാസി പ്രായശോ വര്ഷതി | തയോര്ദ്വയോരപി പരീക്ഷണം കുര്വീത- ശാല്യോദനപിണ്ഡമകുഥിതമവിദഗ്ധം രജതഭാജനോപഹിതം വര്ഷതി ദേവേ ബഹിഷ്കുര്വീത, സ യദി മുഹൂര്തം സ്ഥിതസ്താദൃശ ഏവ ഭവതി തദാ ഗാങ്ഗം പതതീത്യവഗന്തവ്യം; വര്ണാന്യത്വേ സിക്ഥപ്രക്ലേദേ ച സാമുദ്രമിതി വിദ്യാത്, തന്നോപാദേയമ് | സാമുദ്രമപ്യാശ്വയുജേ മാസി ഗൃഹീതം ഗാങ്ഗവദ്ഭവതി | ഗാങ്ഗം പുനഃ പ്രധാനം, തദുപാദദീതാശ്വയുജേ മാസി | ശുചിശുക്ലവിതതപടൈകദേശച്യുതമഥവാ ഹര്മ്യതലപരിഭ്രഷ്ടമന്യൈര്വാ ശുചിഭിര്ഭാജനൈര്ഗൃഹീതം സൌവര്ണേ രാജതേ മൃന്മയേ വാ പാത്രേ നിദധ്യാത് | തത് സര്വകാലമുപയുഞ്ജീത, തസ്യാലാഭേ ഭൌമമ് | തച്ചാകാശഗുണബഹുലമ് | തത് പുനഃ സപ്തവിധമ് | തദ്യഥാ- കൌപം, നാദേയം, സാരസം, താഡാഗം, പ്രാസ്രവണമ്, ഔദ്ഭിദം, ചൌണ്ട്യമിതി ||൭||

Adhikarana 7 (8) · Śloka 8

തത്ര വര്ഷാസ്വാന്തരിക്ഷമൌദ്ഭിദം വാ സേവേത, മഹാഗുണത്വാത്; ശരദി സര്വം, പ്രസന്നത്വാത്; ഹേമന്തേ സാരസം താഡാഗം വാ; വസന്തേ കൌപം പ്രാസ്രവണം വാ; ഗ്രീഷ്മേऽപ്യേവം; പ്രാവൃഷി ചൌണ്ട്യമനഭിവൃഷ്ടം സര്വം ചേതി ||൮||

Adhikarana 8 (9-10) · Śloka 10

കീടമൂത്രപുരീഷാണ്ഡശവകോഥപ്രദൂഷിതമ് | തൃണപര്ണോത്കരയുതം കലുഷം വിഷസംയുതമ് ||൯|| യോऽവഗാഹേത വര്ഷാസു പിബേദ്വാऽപി നവം ജലമ് | സ ബാഹ്യാഭ്യന്തരാന് രോഗാന് പ്രാപ്നുയാത് ക്ഷിപ്രമേവ തു ||൧൦||

Adhikarana 9 (11) · Śloka 11

തത്ര യത് പങ്കശൈവലഹഠതൃണപദ്മപത്രപ്രഭൃതിഭിരവച്ഛന്നം രവിശശികിരണാനിലൈര്നാഭിജുഷ്ടം ഗന്ധവര്ണരസോപസൃഷ്ടം തദ്വ്യാപന്നമിതി വിദ്യാത് | തസ്യ സ്പര്ശരൂപരസഗന്ധവീര്യവിപാകദോഷാഃ ഷട് സമ്ഭവന്തി | തത്ര, ഖരതാ പൈച്ഛില്യമൌഷ്ണ്യം ദന്തഗ്രാഹിതാ ച സ്പര്ശദോഷഃ, പങ്കസികതാശൈവാലബഹുവര്ണതാ രൂപദോഷഃ; വ്യക്തരസതാ രസദോഷഃ; അനിഷ്ടഗന്ധതാ ഗന്ധദോഷഃ; യദുപയുക്തം തൃഷ്ണാഗൌരവശൂലകഫപ്രസേകാനാപാദയതി സ വിര്യദോഷഃ; യദുപയുക്തം ചിരാദ്വിപച്യതേ വിഷ്ടമ്ഭയതി വാ സ വിപാകദോഷ ഇതി | ത ഏതേ ആന്തരിക്ഷേ ന സന്തി ||൧൧||

Adhikarana 10 (12) · Śloka 12

വ്യാപന്നസ്യ ചാഗ്നിക്വഥനം സൂര്യാതപപ്രതാപനം തപ്തായഃപിണ്ഡസികതാലോഷ്ട്രാണാം വാ നിര്വാപണം പ്രസാദനം ച കര്തവ്യം, നാഗചമ്പകോത്പലപാടലാപുഷ്പപ്രഭൃതിഭിശ്ചാധിവാസനമിതി ||൧൨||

Adhikarana 11 (13) · Śloka 13

സൌവര്ണേ രാജതേ താമ്രേ കാംസ്യേ മണിമയേऽപി വാ | പുഷ്പാവതംസം ഭൌമേ വാ സുഗന്ധി സലിലം പിബേത് ||൧൩||

Adhikarana 12 (14-16) · Śloka 16

വ്യാപന്നം വര്ജയേന്നിത്യം തോയം യച്ചാപ്യനാര്തവമ് | ദോഷസഞ്ജനനം ഹ്യേതന്നാദദീതാഹിതം തു തത് ||൧൪|| വ്യാപന്നമുദകം യസ്തു പിബതീഹാപ്രസാദിതമ് | ശ്വയഥും പാണ്ഡുരോഗം ച ത്വഗ്ദോഷമവിപാകതാമ് ||൧൫|| ശ്വാസകാസപ്രതിശ്യായശൂലഗുല്മോദരാണി ച | അന്യാന്വാ വിഷമാന്രോഗാന്പ്രാപ്നുയാദചിരേണ സഃ ||൧൬||

Adhikarana 13 (17) · Śloka 17

തത്ര സപ്ത കലുഷസ്യ പ്രസാദനാനി ഭവന്തി | തദ്യഥാ- കതകഗോമേദകബിസഗ്രന്ഥിശൈവാലമൂലവസ്ത്രാണി മുക്താമണിശ്ചേതി ||൧൭||

Adhikarana 14 (18) · Śloka 18

പഞ്ച നിക്ഷേപണാനി ഭവന്തി | തദ്യഥാ- ഫലകം, ത്ര്യഷ്ടകം, മുഞ്ജവലയ, ഉദകമഞ്ചികാ, ശിക്യം ചേതി ||൧൮||

Adhikarana 15 (19) · Śloka 19

സപ്ത ശീതീകരണാനി ഭവന്തി; തദ്യഥാ- പ്രവാതസ്ഥാപനമ്, ഉദകപ്രക്ഷേപണം, യഷ്ടികാഭ്രാമണം, വ്യജനം, വസ്ത്രോദ്ധരണം, വാലുകാപ്രക്ഷേപണം, ശിക്യാവലമ്ബനം ചേതി ||൧൯||

Adhikarana 16 (20) · Śloka 20

നിര്ഗന്ധമവ്യക്തരസം തൃഷ്ണാഘ്നം ശുചി ശീതലമ് | അച്ഛം ലഘു ച ഹൃദ്യം ച തോയം ഗുണവദുച്യതേ ||൨൦||

Adhikarana 17 (21) · Śloka 21

തത്ര നദ്യഃ പശ്ചിമാഭിമുഖാഃ പഥ്യാഃ, ലഘൂദകത്വാത്; പൂര്വാഭിമുഖാസ്തു ന പ്രശസ്യന്തേ, ഗുരൂദകത്വാത്; ദക്ഷിണാഭിമുഖാ നാതിദോഷലാഃ, സാധാരണത്വാത് | തത്ര സഹ്യപ്രഭവാഃകുഷ്ഠം ജനയന്തി, വിന്ധ്യപ്രഭവാഃ കുഷ്ഠം പാണ്ഡുരോഗം ച, മലയപ്രഭവാഃ കൃമീന്, മഹേന്ദ്രപ്രഭവാഃ ശ്ലീപദോദരാണി, ഹിമവത്പ്രഭവാ ഹൃദ്രോഗശ്വയഥുശിരോരോഗശ്ലീപദഗലഗണ്ഡാന്, പ്രാച്യാവന്ത്യാ അപരാവന്ത്യാശ്ചാര്ശാംസ്യുപജനയന്തി, പാരിയാത്രപ്രഭവാഃ പഥ്യാ ബലാരോഗ്യകര്യ ഇതി ||൨൧||

Adhikarana 18 (22) · Śloka 22

നദ്യഃ ശീഘ്രവഹാ ലഘ്വ്യഃ പ്രോക്താ യാശ്ചാമലോദകാഃ | ഗുര്വ്യഃ ശൈവാലസഞ്ഛന്നാഃ കലുഷാ മന്ദഗാശ്ച യാഃ ||൨൨||

Adhikarana 19 (23) · Śloka 23

പ്രായേണ നദ്യോ മരുഷു സതിക്താ ലവണാന്വിതാഃ | ലഘ്വ്യഃ സമധുരാശ്ചൈവ പൌരുഷേയാ ബലേ ഹിതാഃ ||൨൩||

Adhikarana 20 (24) · Śloka 24

തത്ര സര്വേഷാമേവ ഭൌമാനാം ഗ്രഹണം പ്രത്യൂഷസി, തത്ര ഹ്യമലത്വം ശൈത്യം ചാധികം ഭവതി, സ ഏവ ചാപാം പരോ ഗുണ ഇതി ||൨൪||

Adhikarana 21 (25) · Śloka 25

ദിവാര്കകിരണൈര്ജുഷ്ടം നിശായാമിന്ദുരശ്മിഭിഃ | അരൂക്ഷമനഭിഷ്യന്ദി തത്തുല്യം ഗഗനാമ്ബുനാ ||൨൫||

Adhikarana 22 (26) · Śloka 26

ഗഗനാമ്ബു ത്രിദോഷഘ്നം ഗൃഹീതം യത് സുഭാജനേ | ബല്യം രസായനം മേധ്യം പാത്രാപേക്ഷി തതഃ പരമ് ||൨൬||

Adhikarana 23 (27) · Śloka 27

രക്ഷോഘ്നം ശീതലം ഹ്ലാദി ജ്വരദാഹവിഷാപഹമ് | ചന്ദ്രകാന്തോദ്ഭവം വാരി പിത്തഘ്നം വിമലം സ്മൃതമ് ||൨൭||

Adhikarana 24 (28) · Śloka 29

മൂര്ച്ഛാപിത്തോഷ്ണദാഹേഷു വിഷേ രക്തേ മദാത്യയേ | ഭ്രമക്ലമപരീതേഷു തമകേ വമഥൌ തഥാ ||൨൮|| ഊര്ധ്വഗേ രക്തപിത്തേ ച ശീതമമ്ഭഃ പ്രശസ്യതേ |൨൯|

Adhikarana 25 (29-30) · Śloka 30

പാര്ശ്വശൂലേ പ്രതിശ്യായേ വാതരോഗേ ഗലഗ്രഹേ ||൨൯|| ആധ്മാനേ സ്തിമിതേ കോഷ്ഠേ സദ്യഃശുദ്ധേ നവജ്വരേ | ഹിക്കായാം സ്നേഹപീതേ ച ശീതാമ്ബു പരിവര്ജയേത് ||൩൦||

Adhikarana 26 (31-36) · Śloka 37

നാദേയം വാതലം രൂക്ഷം ദീപനം ലഘു ലേഖനമ് | തദഭിഷ്യന്ദി മധുരം സാന്ദ്രം ഗുരു കഫാവഹമ് ||൩൧|| തൃഷ്ണാഘ്നം സാരസം ബല്യം കഷായം മധുരം ലഘു | താഡാഗം വാതലം സ്വാദു കഷായം കടുപാകി ച ||൩൨|| വാതശ്ലേഷ്മഹരം വാപ്യം സക്ഷാരം കടു പിത്തലമ് | സക്ഷാരം പിത്തലം കൌപം ശ്ലേഷ്മഘ്നം ദീപനം ലഘു ||൩൩|| ചൌണ്ട്യമഗ്നികരം രൂക്ഷം മധുരം കഫകൃന്ന ച | കഫഘ്നം ദീപനം ഹൃദ്യം ലഘു പ്രസ്രവണോദ്ഭവമ് ||൩൪|| മധുരം പിത്തശമനമവിദാഹ്യൌദ്ഭിദം സ്മൃതമ് | വൈകിരം കടു സക്ഷാരം ശ്ലേഷ്മഘ്നം ലഘു ദീപനമ് ||൩൫|| കൈദാരം മധുരം പ്രോക്തം വിപാകേ ഗുരു ദോഷലമ് | തദ്വത്പാല്വലമുദ്ദിഷ്ടം വിശേഷാദ്ദോഷലം തു തത് ||൩൬|| സാമുദ്രമുദകം വിസ്രം ലവണം സര്വദോഷകൃത് |൩൭|

Adhikarana 27 (37-38) · Śloka 39

അനേകദോഷമാനൂപം വാര്യഭിഷ്യന്ദി ഗര്ഹിതമ് ||൩൭|| ഏഭിര്ദോഷൈരസംയുക്തം നിരവദ്യം തു ജാങ്ഗലമ് | പാകേऽവിദാഹി തൃഷ്ണാഘ്നം പ്രശസ്തം പ്രീതിവര്ധനമ് ||൩൮|| ദീപനം സ്വാദു ശീതം ച തോയം സാധാരണം ലഘു |൩൯|

Adhikarana 28 (39) · Śloka 40

കഫമേദോऽനിലാമഘ്നം ദീപനം ബസ്തിശോധനമ് ||൩൯|| ശ്വാസകാസജ്വരഹരം പഥ്യമുഷ്ണോദകം സദാ |൪൦|

Adhikarana 29 (40) · Śloka 41

യത് ക്വാഥ്യമാനം നിര്വേഗം നിഷ്ഫേനം നിര്മലം ലഘു ||൪൦|| ചതുര്ഭാഗാവശേഷം തു തത്തോയം ഗുണവത് സ്മൃതമ് |൪൧|

Adhikarana 30 (41) · Śloka 42

ന ച പര്യുഷിതം ദേയം കദാചിദ്വാരി ജാനതാ ||൪൧|| അമ്ലീഭൂതം കഫോത്ക്ലേദി ന ഹിതം തത് പിപാസവേ |൪൨|

Adhikarana 31 (42) · Śloka 43

മദ്യപാനാത്സമുദ്ഭൂതേ രോഗേ പിത്തോത്ഥിതേ തഥാ ||൪൨|| സന്നിപാതസമുത്ഥേ ച ശൃതശീതം പ്രശസ്യതേ |൪൩|

Adhikarana 32 (43) · Śloka 44

സ്നിഗ്ധം സ്വാദു ഹിമം ഹൃദ്യം ദീപനം ബസ്തിശോധനമ് ||൪൩|| വൃഷ്യം പിത്തപിപാസാഘ്നം നാലികേരോദകം ഗുരു |൪൪|

Adhikarana 33 (44) · Śloka 45

ദാഹാതീസാരപിത്താസൃങ്മൂര്ച്ഛാമദ്യവിഷാര്തിഷു ||൪൪|| ശൃതശീതം ജലം ശസ്തം തൃഷ്ണാച്ഛര്ദിഭ്രമേഷു ച |൪൫|

Adhikarana 34 (45-46) · Śloka 46

അരോചകേ പ്രതിശ്യായേ പ്രസേകേ ശ്വയഥൌ ക്ഷയേ ||൪൫|| മന്ദേऽഗ്നാവുദരേ കുഷ്ഠേ ജ്വരേ നേത്രാമയേ തഥാ | വ്രണേ ച മധുമേഹേ ച പാനീയം മന്ദമാചരേത് ||൪൬|| ഇതി ജലവര്ഗഃ |

Adhikarana 35 (47) · Śloka 47

അഥ ക്ഷീരവര്ഗഃ | ഗവ്യമാജം തഥാ ചൌഷ്ട്രമാവികം മാഹിഷം ച യത് | അശ്വായാശ്ചൈവ നാര്യാശ്ച കരേണൂനാം ച യത്പയഃ ||൪൭||

Adhikarana 36 (48) · Śloka 48

തത്ത്വനേകൌഷധിരസപ്രസാദം പ്രാണദം ഗുരു | മധുരം പിച്ഛിലം ശീതം സ്നിഗ്ധം ശ്ലക്ഷ്ണം സരം മൃദു | സര്വപ്രാണഭൃതാം തസ്മാത് സാത്മ്യം ക്ഷീരമിഹോച്യതേ ||൪൮||

Adhikarana 37 (49) · Śloka 49

തത്ര സര്വമേവ ക്ഷീരം പ്രാണിനാമപ്രതിഷിദ്ധം ജാതിസാത്മ്യാത്, വാതപിത്തശോണിതമാനസേഷ്വപി വികാരേഷ്വവിരുദ്ധം, ജീര്ണജ്വരകാസശ്വാസശോഷക്ഷയഗുല്മോന്മാദോദരമൂര്ച്ഛാഭ്രമമദദാഹപിപാസാഹൃദ്ബസ്തിദോഷ- പാണ്ഡുരോഗഗ്രഹണീദോഷാര്ശഃശൂലോദാവര്താതിസാരപ്രവാഹികായോനിരോഗഗര്ഭാസ്രാവരക്തപിത്തശ്രമക്ലമഹരം, പാപ്മാപഹം ബല്യം വൃഷ്യം വാജീകരണം രസായനം മേധ്യം വയഃസ്ഥാപനമായുഷ്യം ജീവനം ബൃംഹണം സന്ധാനം വമനവിരേചനാസ്ഥാപനം തുല്യഗുണത്വാച്ചൌജസോ വര്ധനം ബാലവൃദ്ധക്ഷതക്ഷീണാനാം ക്ഷുദ്വ്യവായവ്യായാമകര്ശിതാനാം ച പഥ്യതമമ് ||൪൯||

Adhikarana 38 (50) · Śloka 51

അല്പാഭിഷ്യന്ദി ഗോക്ഷീരം സ്നിഗ്ധം ഗുരു രസായനമ് | രക്തപിത്തഹരം ശീതം മധുരം രസപാകയോഃ ||൫൦|| ജീവനീയം തഥാ വാതപിത്തഘ്നം പരമം സ്മൃതമ് |൫൧|

Adhikarana 39 (51-52) · Śloka 53

ഗവ്യതുല്യഗുണം ത്വാജം വിശേഷാച്ഛോഷിണാം ഹിതമ് ||൫൧|| ദീപനം ലഘു സങ്ഗ്രാഹി ശ്വാസകാസാസ്രപിത്തനുത് | അജാനാമല്പകായത്വാത് കടുതിക്തനിഷേവണാത് ||൫൨|| നാത്യമ്ബുപാനാദ്വ്യായാമാത് സര്വവ്യാധിഹരം പയഃ |൫൩|

Adhikarana 40 (53) · Śloka 54

രൂക്ഷോഷ്ണം ലവണം കിഞ്ചിദൌഷ്ട്രം സ്വാദുരസം ലഘു ||൫൩|| ശോഫഗുല്മോദരാര്ശോഘ്നം കൃമികുഷ്ഠവിഷാപഹമ് |൫൪|

Adhikarana 41 (54) · Śloka 55

ആവികം മധുരം സ്നിഗ്ധം ഗുരു പിത്തകഫാവഹമ് ||൫൪|| പഥ്യം കേവലവാതേഷു കാസേ ചാനിലസമ്ഭവേ |൫൫|

Adhikarana 42 (55) · Śloka 56

മഹാഭിഷ്യന്ദി മധുരം മാഹിഷം വഹ്നിനാശനമ് ||൫൫|| നിദ്രാകരം ശീതതരം ഗവ്യാത് സ്നിഗ്ധതരം ഗുരു |൫൬|

Adhikarana 43 (56) · Śloka 57

ഉഷ്ണമൈകശഫം ബല്യം ശാഖാവാതഹരം പയഃ ||൫൬|| മധുരാമ്ലരസം രൂക്ഷം ലവണാനുരസം ലഘു |൫൭|

Adhikarana 44 (57) · Śloka 58

നാര്യാസ്തു മധുരം സ്തന്യം കഷായാനുരസം ഹിമമ് ||൫൭|| നസ്യാശ്ച്യോതനയോഃ പഥ്യം ജീവനം ലഘു ദീപനമ് |൫൮|

Adhikarana 45 (58) · Śloka 59

ഹസ്തിന്യാ മധുരം വൃഷ്യം കഷായാനുരസം ഗുരു ||൫൮|| സ്നിഗ്ധം സ്ഥൈര്യകരം ശീതം ചക്ഷുഷ്യം ബലവര്ധനമ് |൫൯|

Adhikarana 46 (59) · Śloka 60

പ്രായഃ പ്രാഭാതികം ക്ഷീരം ഗുരു വിഷ്ടമ്ഭി ശീതലമ് ||൫൯|| രാത്ര്യാഃ സോമഗുണത്വാച്ച വ്യായാമാഭാവതസ്തഥാ |൬൦|

Adhikarana 47 (60) · Śloka 61

ദിവാകരാഭിതപ്താനാം വ്യായാമാനിലസേവനാത് ||൬൦|| ശ്രമഘ്നം വാതനുച്ചൈവ ചക്ഷുഷ്യം ചാപരാഹ്ണികമ് |൬൧|

Adhikarana 48 (61) · Śloka 61

പയോऽഭിഷ്യന്ദി ഗുര്വാമം പ്രായശഃ പരികീര്തിതമ് ||൬൧||

Adhikarana 49 (62) · Śloka 62

തദേവോക്തം ലഘുതരമനഭിഷ്യന്ദി വൈ ശൃതമ് |൬൨|

Adhikarana 50 (62) · Śloka 62

വര്ജയിത്വാ സ്ത്രിയാഃ സ്തന്യമാമമേവ ഹി തദ്ധിതമ് ||൬൨||

Adhikarana 51 (63) · Śloka 63

ധാരോഷ്ണം ഗുണവത് ക്ഷീരം വിപരീതമതോऽന്യഥാ |൬൩|

Adhikarana 52 (63) · Śloka 63

തദേവാതിശൃതം ശീതം ഗുരു ബൃംഹണമുച്യതേ ||൬൩||

Adhikarana 53 (64) · Śloka 64

അനിഷ്ടഗന്ധമമ്ലം ച വിവര്ണം വിരസം ച യത് | വര്ജ്യം സലവണം ക്ഷീരം യച്ച വിഗ്രഥിതം ഭവേത് ||൬൪|| ഇതി ക്ഷീരവര്ഗഃ |

Adhikarana 54 (65) · Śloka 65

അഥ ദധിവര്ഗഃ | ദധി തു മധുരമമ്ലമത്യമ്ലം ചേതി; തത്കഷായാനുരസം സ്നിഗ്ധമുഷ്ണം പീനസവിഷമജ്വരാതിസാരാരോചകമൂത്രകൃച്ഛ്രകാര്ശ്യാപഹം വൃഷ്യം പ്രാണകരം മങ്ഗല്യം ച ||൬൫||

Adhikarana 55 (66) · Śloka 66

മഹാഭിഷ്യന്ദി മധുരം കഫമേദോവിവര്ധനമ് | കഫപിത്തകൃദമ്ലം സ്യാദത്യമ്ലം രക്തദൂഷണമ് ||൬൬||

Adhikarana 56 (67) · Śloka 67

വിദാഹി സൃഷ്ടവിണ്മൂത്രം മന്ദജാതം ത്രിദോഷകൃത് |൬൭|

Adhikarana 57 (67) · Śloka 68

സ്നിഗ്ധം വിപാകേ മധുരം ദീപനം ബലവര്ധനമ് ||൬൭|| വാതാപഹം പവിത്രം ച ദധി ഗവ്യം രുചിപ്രദമ് |൬൮|

Adhikarana 58 (68) · Śloka 69

ദധ്യാജം കഫപിത്തഘ്നം ലഘു വാതക്ഷയാപഹമ് ||൬൮|| ദുര്നാമശ്വാസകാസേഷു ഹിതമഗ്നേശ്ച ദീപനമ് |൬൯|

Adhikarana 59 (69) · Śloka 70

വിപാകേ മധുരം വൃഷ്യം വാതപിത്തപ്രസാദനമ് ||൬൯|| ബലാസവര്ധനം സ്നിഗ്ധം വിശേഷാദ്ദധി മാഹിഷമ് |൭൦|

Adhikarana 60 (70) · Śloka 71

വിപാകേ കടു സക്ഷാരം ഗുരു ഭേദ്യൌഷ്ട്രികം ദധി ||൭൦|| വാതമര്ശാംസി കുഷ്ഠാനി കൃമീന് ഹന്ത്യുദരാണി ച |൭൧|

Adhikarana 61 (71) · Śloka 72

കോപനം കഫവാതാനാം ദുര്നാമ്നാം ചാവികം ദധി ||൭൧|| രസേ പാകേ ച മധുരമത്യഭിഷ്യന്ദി ദോഷലമ് |൭൨|

Adhikarana 62 (72) · Śloka 73

ദീപനീയമചക്ഷുഷ്യം വാഡവം ദധി വാതലമ് ||൭൨|| രൂക്ഷമുഷ്ണം കഷായം ച കഫമൂത്രാപഹം ച തത് |൭൩|

Adhikarana 63 (73) · Śloka 74

സ്നിഗ്ധം വിപാകേ മധുരം ബല്യം സന്തര്പണം ഗുരു ||൭൩|| ചക്ഷുഷ്യമഗ്ര്യം ദോഷഘ്നം ദധി നാര്യാ ഗുണോത്തരമ് |൭൪|

Adhikarana 64 (74) · Śloka 75

ലഘു പാകേ ബലാസഘ്നം വീര്യോഷ്ണം പക്തിനാശനമ് ||൭൪|| കഷായാനുരസം നാഗ്യാ ദധി വര്ചോവിവര്ധനമ് |൭൫|

Adhikarana 65 (75) · Śloka 76

ദധീന്യുക്താനി യാനീഹ ഗവ്യാദീനി പൃഥക് പൃഥക് ||൭൫|| വിജ്ഞേയമേവം സര്വേഷു ഗവ്യമേവ ഗുണോത്തരമ് |൭൬|

Adhikarana 66 (76) · Śloka 77

വാതഘ്നം കഫകൃത് സ്നിഗ്ധം ബൃംഹണം നാതിപിത്തകൃത് ||൭൬|| കുര്യാദ്ഭക്താഭിലാഷം ച ദധി യത് സുപരിസ്രുതമ് |൭൭|

Adhikarana 67 (77) · Śloka 78

ശൃതാത് ക്ഷീരാത്തു യജ്ജാതം ഗുണവദ്ദധി തത് സ്മൃതമ് ||൭൭|| വാതപിത്തഹരം രുച്യം ധാത്വഗ്നിബലവര്ധനമ് |൭൮|

Adhikarana 68 (78) · Śloka 79

ദധ്നഃ സരോ ഗുരുര്വൃഷ്യോ വിജ്ഞേയോऽനിലനാശനഃ ||൭൮|| വഹ്നേര്വിധമനശ്ചാപി കഫശുക്രവിവര്ധനഃ |൭൯|

Adhikarana 69 (79) · Śloka 80

ദധി ത്വസാരം രൂക്ഷം ച ഗ്രാഹി വിഷ്ടമ്ഭി വാതലമ് ||൭൯|| ദീപനീയം ലഘുതരം സകഷായം രുചിപ്രദമ് |൮൦|

Adhikarana 70 (80) · Śloka 81

ശരദ്ഗ്രീഷ്മവസന്തേഷു പ്രായശോ ദധി ഗര്ഹിതമ് ||൮൦|| ഹേമന്തേ ശിശിരേ ചൈവ വര്ഷാസു ദധി ശസ്യതേ |൮൧|

Adhikarana 71 (81-83) · Śloka 83

തൃഷ്ണാക്ലമഹരം മസ്തു ലഘു സ്രോതോവിശോധനമ് ||൮൧|| അമ്ലം കഷായം മധുരമവൃഷ്യം കഫവാതനുത് | പ്രഹ്ലാദനം പ്രീണനം ച ഭിനത്ത്യാശു മലം ച തത് | ബലമാവഹതേ ക്ഷിപ്രം ഭക്തച്ഛന്ദം കരോതി ച ||൮൨|| സ്വാദ്വമ്ലമത്യമ്ലകമന്ദജാതം തഥാ ശൃതക്ഷീരഭവം സരശ്ച | അസാരമേവം ദധി സപ്തധാऽസ്മിന് വര്ഗേ സ്മൃതാ മസ്തുഗുണാസ്തഥൈവ ||൮൩|| ഇതി ദധിവര്ഗഃ |

Adhikarana 72 (84) · Śloka 84

അഥ തക്രവര്ഗഃ | തക്രം തു മധുരമമ്ലം കഷായാനുരസമുഷ്ണവീര്യം ലഘുരൂക്ഷമഗ്നിദീപനം ഗരശോഫാതിസാരഗ്രഹണീപാണ്ഡുരോഗാര്ശഃപ്ലീഹഗുല്മാരോചകവിഷമജ്വരതൃഷ്ണാച്ഛര്ദിപ്രസേകശൂലഭേദഃശ്ലേഷ്മാനിലഹരം മധുരവിപാകം ഹൃദ്യം മൂത്രകൃച്ഛ്രസ്നേഹവ്യാപത്പ്രശമനമവൃഷ്യം ച ||൮൪||

Adhikarana 73 (85) · Śloka 85

മന്ഥനാദിപൃഥഗ്ഭൂതസ്നേഹമര്ധോദകം ച യത് | നാതിസാന്ദ്രദ്രവം തക്രം സ്വാദ്വമ്ലം തുവരം രസേ | യത്തു സസ്നേഹമജലം മഥിതം ഘോലമുച്യതേ ||൮൫||

Adhikarana 74 (86) · Śloka 86

നൈവ തക്രം ക്ഷതേ ദദ്യാന്നോഷ്ണകാലേ ന ദുര്ബലേ | ന മൂര്ച്ഛാഭ്രമദാഹേഷു ന രോഗേ രക്തപൈത്തികേ ||൮൬||

Adhikarana 75 (87) · Śloka 87

ശീതകാലേऽഗ്നിമാന്ദ്യേ ച കഫോത്ഥേഷ്വാമയേഷു ച | മാര്ഗാവരോധേ ദുഷ്ടേ ച വായൌ തക്രം പ്രശസ്യതേ ||൮൭||

Adhikarana 76 (88) · Śloka 88

തത് പുനര്മധുരം ശ്ലേഷ്മപ്രകോപണം പിത്തപ്രശമനം ച; അമ്ലം വാതഘ്നം പിത്തകരം ച ||൮൮||

Adhikarana 77 (89) · Śloka 89

വാതേऽമ്ലം സൈന്ധവോപേതം, സ്വാദു പിത്തേ സശര്കരമ് | പിബേത്തക്രം കഫേ ചാപി വ്യോഷക്ഷാരസമന്വിതമ് ||൮൯||

Adhikarana 78 (90) · Śloka 90

ഗ്രാഹിണീ വാതലാ രൂക്ഷാ ദുര്ജരാ തക്രകൂര്ചികാ |൯൦|

Adhikarana 79 (90) · Śloka 90

തക്രാല്ലഘുതരോ മണ്ഡഃ കൂര്ചികാദധിതക്രജഃ ||൯൦||

Adhikarana 80 (91) · Śloka 91

ഗുരുഃ കിലാടോऽനിലഹാ പുംസ്ത്വനിദ്രാപ്രദഃ സ്മൃതഃ |൯൧|

Adhikarana 81 (91) · Śloka 91

മധുരൌ ബൃംഹണൌ വൃഷ്യൌ തദ്വത്പീയൂഷമോരടൌ ||൯൧||

Adhikarana 82 (92) · Śloka 92

നവനീതം പുനഃ സദ്യസ്കം ലഘു സുകുമാരം മധുരം കഷായമീഷദമ്ലം ശീതലം മേധ്യം ദീപനം ഹൃദ്യം സങ്ഗ്രാഹി പിത്താനിലഹരം വൃഷ്യമവിദാഹി ക്ഷയകാസവ്രണശോഷാര്ശോऽര്ദിതാപഹം, ചിരോത്ഥിതം ഗുരു കഫമേദോവിവര്ധനം ബലകരം ബൃംഹണം ശോഷഘ്നം വിശേഷേണ ബാലാനാം പ്രശസ്യതേ ||൯൨||

Adhikarana 83 (93) · Śloka 93

ക്ഷീരോത്ഥം പുനര്നവനീതമുത്കൃഷ്ടസ്നേഹമാധുര്യമതിശീതം സൌകുമാര്യകരം ചക്ഷുഷ്യം സങ്ഗ്രാഹി രക്തപിത്തനേത്രരോഗഹരം പ്രസാദനം ച ||൯൩||

Adhikarana 84 (94) · Śloka 94

സന്താനികാ പുനര്വാതഘ്നീ തര്പണീ വൃഷ്യാ ബല്യാ സ്നിഗ്ധാ രുച്യാ മധുരാ മധുരവിപാകാ രക്തപിത്തപ്രസാദനീ ഗുര്വീ ച ||൯൪||

Adhikarana 85 (95) · Śloka 95

വികല്പ ഏഷ ദധ്യാദിഃ ശ്രേഷ്ഠോ ഗവ്യോऽഭിവര്ണിതഃ | വികല്പാനവശിഷ്ടാംസ്തു ക്ഷീരവീര്യാത്സമാദിശേത് ||൯൫|| ഇതി തക്രവര്ഗഃ |

Adhikarana 86 (96) · Śloka 96

അഥ ഘൃതമ് | ഘൃതം തു മധുരം സൌമ്യം മൃദു ശീതവീര്യമനഭിഷ്യന്ദി സ്നേഹനമുദാവര്തോന്മാദാപസ്മാരശൂലജ്വരാനാഹവാതപിത്തപ്രശമനമഗ്നിദീപനം സ്മൃതിമതിമേധാകാന്തിസ്വരലാവണ്യസൌകുമാര്യൌജസ്തേജോബലകരമായുഷ്യം വൃഷ്യം മേധ്യം വയഃസ്ഥാപനം ഗുരു ചക്ഷുഷ്യം ശ്ലേഷ്മാഭിവര്ധനം പാപ്മാലക്ഷ്മീപ്രശമനം വിഷഹരം രക്ഷോഘ്നം ച ||൯൬||

Adhikarana 87 (97) · Śloka 97

വിപാകേ മധുരം ശീതം വാതപിത്തവിഷാപഹമ് | ചക്ഷുഷ്യമഗ്ര്യം ബല്യം ച ഗവ്യം സര്പിര്ഗുണോത്തരമ് ||൯൭||

Adhikarana 88 (98) · Śloka 98

ആജം ഘൃതം ദീപനീയം ചക്ഷുഷ്യം ബലവര്ധനമ് | കാസേ ശ്വാസേ ക്ഷയേ ചാപി പഥ്യം പാകേ ച തല്ലഘു ||൯൮||

Adhikarana 89 (99) · Śloka 99

മധുരം രക്തപിത്തഘ്നം ഗുരു പാകേ കഫാവഹമ് | വാതപിത്തപ്രശമനം സുശീതം മാഹിഷം ഘൃതമ് ||൯൯||

Adhikarana 90 (100) · Śloka 100

ഔഷ്ട്രം കടു ഘൃതം പാകേ ശോഫക്രിമിവിഷാപഹമ് | ദീപനം കഫവാതഘ്നം കുഷ്ഠഗുല്മോദരാപഹമ് ||൧൦൦||

Adhikarana 91 (101) · Śloka 101

പാകേ ലഘ്വാവികം സര്പിര്ന ച പിത്തപ്രകോപണമ് | കഫേऽനിലേ യോനിദോഷേ ശോഷേ കമ്പേ ച തദ്ധിതമ് ||൧൦൧||

Adhikarana 92 (102) · Śloka 102

പാകേ ലഘൂഷ്ണവീര്യം ച കഷായം കഫനാശനമ് | ദീപനം ബദ്ധമൂത്രം ച വിദ്യാദൈകശഫം ഘൃതമ് ||൧൦൨||

Adhikarana 93 (103) · Śloka 103

ചക്ഷുഷ്യമഗ്ര്യം സ്ത്രീണാം തു സര്പിഃ സ്യാദമൃതോപമമ് | വൃദ്ധിം കരോതി ദേഹാഗ്ന്യോര്ലഘുപാകം വിഷാപഹമ് ||൧൦൩||

Adhikarana 94 (104) · Śloka 104

കഷായം ബദ്ധവിണ്മൂത്രം തിക്തമഗ്നികരം ലഘു | ഹന്തി കാരേണവം സര്പിഃ കഫകുഷ്ഠവിഷക്രിമീന് ||൧൦൪||

Adhikarana 95 (105) · Śloka 105

ക്ഷീരഘൃതം പുനഃ സങ്ഗ്രാഹി രക്തപിത്തഭ്രമമൂര്ച്ഛാപ്രശമനം നേത്രരോഗഹിതം ച ||൧൦൫||

Adhikarana 96 (106) · Śloka 106

സര്പിര്മണ്ഡസ്തു മധുരഃ സരോ യോനിശ്രോത്രാക്ഷിശിരസാം ശൂലഘ്നോ ബസ്തിനസ്യാക്ഷിപൂരണേഷൂപദിശ്യതേ ||൧൦൬||

Adhikarana 97 (107-111) · Śloka 111

സര്പിഃ പുരാണം സരം കടുവിപാകം ത്രിദോഷാപഹം മൂര്ച്ഛാമദോന്മാദോദരജ്വരഗരശോഷാപസ്മാരയോനിശ്രോത്രാക്ഷിശിര ശൂലഘ്നം ദീപനം ബസ്തിനസ്യപൂരണേഷൂപദിശ്യതേ ||൧൦൭|| ഭവതി ചാത്ര- പുരാണം തിമിരശ്വാസപീനസജ്വരകാസനുത് | മൂര്ച്ഛാകുഷ്ഠവിഷോന്മാദഗ്രഹാപസ്മാരനാശനമ് ||൧൦൮|| (ഏകാദശശതം ചൈവ വത്സരാനുഷിതം ഘൃതമ് | രക്ഷോഘ്നം കുമ്ഭസര്പിഃ സ്യാത് പരതസ്തു മഹാഘൃതമ് ||൧൦൯|| പേയം മഹാഘൃതം ഭൂതൈഃ കഫഘ്നം പവനാധികൈഃ | ബല്യം പവിത്രം മേധ്യം ച വിശേഷാത്തിമിരാപഹമ് ||൧൧൦|| സര്വഭൂതഹരം ചൈവ ഘൃതമേതത് പ്രശസ്യതേ) ||൧൧൧|| ഇതി ഘൃതവര്ഗഃ |

Adhikarana 98 (112-113) · Śloka 113

അഥ തൈലാനി | തൈലം ത്വാഗ്നേയമുഷ്ണം തീക്ഷ്ണം മധുരം മധുരവിപാകം ബൃംഹണം പ്രീണനം വ്യവായി സൂക്ഷ്മം വിശദം ഗുരു സരം വികാസി വൃഷ്യം ത്വക്പ്രസാദനം മേധാമാര്ദവമാംസസ്ഥൈര്യവര്ണബലകരം ചക്ഷുഷ്യം ബദ്ധമൂത്രം ലേഖനം തിക്തകഷായാനുരസം പാചനമനിലബലാസക്ഷയകരം ക്രിമിഘ്നമശിതപിത്തജനനം യോനിശിരഃകര്ണശൂലപ്രശമനം ഗര്ഭാശയശോധനം ച, തഥാ ഛിന്നഭിന്നവിദ്ധോത്പിഷ്ടച്യുതമഥിതക്ഷതപിച്ചിതഭഗ്നസ്ഫുടിതക്ഷാരാഗ്നിദഗ്ധവിശ്ലിഷ്ടദാരിതാ ഭിഹതദുര്ഭഗ്നമൃഗവ്യാലവിദഷ്ടപ്രഭൃതിഷു ച പരിഷേകാഭ്യങ്ഗാവഗാഹാദിഷു തിലതൈലം പ്രശസ്യതേ ||൧൧൨|| തദ്ബസ്തിഷു ച പാനേഷു നസ്യേ കര്ണാക്ഷിപൂരണേ | അന്നപാനവിധൌ ചാപി പ്രയോജ്യം വാതശാന്തയേ ||൧൧൩||

Adhikarana 99 (114) · Śloka 114

ഏരണ്ഡതൈലം മധുരമുഷ്ണം തീക്ഷ്ണം ദീപനം കടു കഷായാനുരസം സൂക്ഷ്മം സ്രോതോവിശോധനം ത്വച്യം വൃഷ്യം മധുരവിപാകം വയഃസ്ഥാപനം യോനിശുക്രവിശോധനമാരോഗ്യമേധാകാന്തിസ്മൃതിബലകരം വാതകഫഹരമധോഭാഗദോഷഹരം ച ||൧൧൪||

Adhikarana 100 (115) · Śloka 115

നിമ്ബാതസീകുസുമ്ഭമൂലകജീമൂതകവൃക്ഷകകൃതവേധനാര്കകമ്പില്ലകഹസ്തികര്ണപൃഥ്വീകാപീലു- കരഞ്ജേങ്ഗുദീശിഗ്രുസര്ഷപസുവര്ചലാവിഡങ്ഗജ്യോതിഷ്മതീഫലതൈലാനി തീക്ഷ്ണാനി ലഘൂന്യുഷ്ണവീര്യാണി കടൂനി കടുവിപാകാനി സരാണ്യനിലകഫകൃമികുഷ്ഠപ്രമേഹശിരോരോഗാപഹരാണി ചേതി ||൧൧൫||

Adhikarana 101 (116-119) · Śloka 119

വാതഘ്നം മധുരം തേഷു ക്ഷൌമം തൈലം ബലാപഹമ് | കടുപാകമചക്ഷുഷ്യം സ്നിഗ്ധോഷ്ണം ഗുരുപിത്തലമ് ||൧൧൬|| കൃമിഘ്നം സാര്ഷപം തൈലം കണ്ഡൂകുഷ്ഠാപഹം ലഘു | കഫമേദോനിലഹരം ലേഖനം കടു ദീപനമ് ||൧൧൭|| കൃമിഘ്നമിങ്ഗുദീതൈലമീഷത്തിക്തം തഥാ ലഘു | കുഷ്ഠാമയകൃമിഹരം ദൃഷ്ടിശുക്രബലാപഹമ് ||൧൧൮|| വിപാകേ കടുകം തൈലം കൌസുമ്ഭം സര്വദോഷകൃത് | രക്തപിത്തകരം തീക്ഷ്ണമചക്ഷുഷ്യം വിദാഹി ച ||൧൧൯||

Adhikarana 102 (120) · Śloka 120

കിരാതതിക്തകാതിമുക്തകബിഭീതകനാലികേരകോലാക്ഷോഡജീവന്തീപ്രിയാലകര്ബുദാര- സൂര്യവല്ലീത്രപുസൈര്വാരുകകര്കാരുകൂഷ്മാണ്ഡപ്രഭൃതീനാം തൈലാനി മധുരാണി മധുരവിപാകാനി വാതപിത്തപ്രശമനാനി ശീതവീര്യാണ്യഭിഷ്യന്ദീനി സൃഷ്ടമൂത്രാണ്യഗ്നിസാദനാനി ചേതി ||൧൨൦||

Adhikarana 103 (121) · Śloka 121

മധൂകകാശ്മര്യപലാശതൈലാനി മധുരകഷായാണി കഫപിത്തപ്രശമനാനി ||൧൨൧||

Adhikarana 104 (122) · Śloka 122

തുവരകഭല്ലാതകതൈലേ ഉഷ്ണേ മധുരകഷായേ തിക്താനുരസേ വാതകഫകുഷ്ഠമേദോമേഹകൃമിപ്രശമനേ ഉഭയതോഭാഗദോഷഹരേ ച ||൧൨൨||

Adhikarana 105 (123) · Śloka 123

സരലദേവദാരുശിംശപാഗുരുഗണ്ഡീരസാരസ്നേഹാസ്തിക്തകടുകഷായാ ദുഷ്ടവ്രണശോധനാഃ കൃമികഫകുഷ്ഠാനിലഹരാശ്ച ||൧൨൩||

Adhikarana 106 (124) · Śloka 124

തുമ്ബീകോശാമ്രദന്തീദ്രവന്തീശ്യാമാസപ്തലാനീലികാകമ്പില്ലകശങ്ഖിനീസ്നേഹാസ്തിക്തകടുകഷായാ അധോഭാഗദോഷഹരാഃ കൃമികഫകുഷ്ഠാനിലഹരാ ദുഷ്ടവ്രണശോധനാശ്ച ||൧൨൪||

Adhikarana 107 (125) · Śloka 125

യവതിക്താതൈലം സര്വദോഷപ്രശമനമീഷത്തിക്തമഗ്നിദീപനം ലേഖനം മേധ്യം പഥ്യം ച ||൧൨൫||

Adhikarana 108 (126) · Śloka 126

ഏകൈഷികാതൈലം മധുരമതിശീതം പിത്തഹരമനിലപ്രകോപണം ശ്ലേഷ്മാഭിവര്ധനം ച ||൧൨൬||

Adhikarana 109 (127) · Śloka 127

സഹകാരതൈലമീഷത്തിക്തമതിസുഗന്ധി വാതകഫഹരം രൂക്ഷം മധുരകഷായം രസവന്നാതിപിത്തകരം ച ||൧൨൭||

Adhikarana 110 (128) · Śloka 128

ഫലോദ്ഭവാനി തൈലാനി യാന്യുക്താനീഹ കാനിചിത് | ഗുണാന് കര്മ ച വിജ്ഞായ ഫലാനീവ വിനിര്ദിശേത് ||൧൨൮||

Adhikarana 111 (129) · Śloka 129

യാവന്തഃ സ്ഥാവരാഃ സ്നേഹാഃ സമാസാത്പരികീര്തിതാഃ | സര്വേ തൈലഗുണാ ജ്ഞേയാഃ സര്വേ ചാനിലനാശനാഃ ||൧൨൯||

Adhikarana 112 (130) · Śloka 130

സര്വേഭ്യസ്ത്വിഹ തൈലേഭ്യസ്തിലതൈലം വിശിഷ്യതേ | നിഷ്പത്തേസ്തദ്ഗുണത്വാച്ച തൈലത്വമിതരേഷ്വപി ||൧൩൦||

Adhikarana 113 (131) · Śloka 131

ഗ്രാമ്യാനൂപൌദകാനാം ച വസാമേദോമജ്ജാനോ ഗുരൂഷ്ണമധുരാ വാതഘ്നാഃ, ജാങ്ഗലൈകശഫക്രവ്യാദാദീനാം ലഘുശീതകഷായാ രക്തപിത്തഘ്നാഃ, പ്രതുദവിഷ്കിരാണാം ശ്ലേഷ്മഘ്നാഃ | തത്ര ഘൃതതൈലവസാമേദോമജ്ജാനോ യഥോത്തരം ഗുരുവിപാകാ വാതഹരാശ്ച ||൧൩൧|| ഇതി തൈലവര്ഗഃ |

Adhikarana 114 (132) · Śloka 132

അഥ മധുവര്ഗഃ | മധു തു മധുരം കഷായാനുരസം രൂക്ഷം ശീതമഗ്നിദീപനം വര്ണ്യം സ്വര്യം ലഘു സുകുമാരം ലേഖനം ഹൃദ്യം വാജീകരണം സന്ധാനം ശോധനം രോപണം(സങ്ഗ്രാഹി ) ചക്ഷുഷ്യം പ്രസാദനം സൂക്ഷ്മമാര്ഗാനുസാരി പിത്തശ്ലേഷ്മമേദോമേഹഹിക്കാശ്വാസകാസാതിസാരച്ഛര്ദിതൃഷ്ണാകൃമിവിഷപ്രശമനം ഹ്ലാദി ത്രിദോഷപ്രശമനം ച; തത്തു ലഘുത്വാത് കഫഘ്നം, പൈച്ഛില്യാന്മാധുര്യാത് കഷായഭാവാച്ച വാതപിത്തഘ്നമ് ||൧൩൨||

Adhikarana 115 (133) · Śloka 133

പൌത്തികം ഭ്രാമരം ക്ഷൌദ്രം മാക്ഷികം ഛാത്രമേവ ച | ആര്ഘ്യമൌദ്ദാലകം ദാലമിത്യഷ്ടൌ മധുജാതയഃ ||൧൩൩||

Adhikarana 116 (134-139) · Śloka 140

വിശേഷാത്പൌത്തികം തേഷു രൂക്ഷോഷ്ണം സവിഷാന്വയാത് | വാതാസൃക്പിത്തകൃച്ഛേദി വിദാഹി മദകൃന്മധു ||൧൩൪|| പൈച്ഛില്യാത് സ്വാദുഭൂയസ്ത്വാദ്ഭ്രാമരം ഗുരുസഞ്ജ്ഞിതമ് | ക്ഷൌദ്രം വിശേഷതോ ജ്ഞേയം ശീതലം ലഘു ലേഖനമ് ||൧൩൫|| തസ്മാല്ലഘുതരം രൂക്ഷം മാക്ഷികം പ്രവരം സ്മൃതമ് | ശ്വാസാദിഷു ച രോഗേഷു പ്രശസ്തം തദ്വിശേഷതഃ ||൧൩൬|| സ്വാദുപാകം ഗുരു ഹിമം പിച്ഛിലം രക്തപിത്തജിത് | ശ്വിത്രമേഹകൃമിഘ്നം ച വിദ്യാച്ഛാത്രം ഗുണോത്തരമ് ||൧൩൭|| ആര്ഘ്യം മധ്വതിചക്ഷുഷ്യം കഫപിത്തഹരം പരമ് | കഷായം കടു പാകേ ച ബല്യം തിക്തമവാതകൃത് ||൧൩൮|| ഔദ്ദാലകം രുചികരം സ്വര്യം കുഷ്ഠവിഷാപഹമ് | കഷായമമ്ലമുഷ്ണം ച പിത്തകൃത് കടുപാകി ച ||൧൩൯|| ഛര്ദിമേഹപ്രശമനം മധു രൂക്ഷം ദലോദ്ഭവമ് |൧൪൦|

Adhikarana 117 (140) · Śloka 141

ബൃംഹണീയം മധു നവം നാതിശ്ലേഷ്മഹരം സമമ് ||൧൪൦|| മേദഃസ്ഥൌല്യാപഹം ഗ്രാഹി പുരാണമതിലേഖനമ് |൧൪൧|

Adhikarana 118 (141) · Śloka 141

ദോഷത്രയഹരം പക്വമാമമമ്ലം ത്രിദോഷകൃത് ||൧൪൧||

Adhikarana 119 (142) · Śloka 142

തദ്യുക്തം വിവിധൈര്യോഗൈര്നിഹന്യാദാമയാന് ബഹൂന് | നാനാദ്രവ്യാത്മകത്വാച്ച യോഗവാഹി പരം മധു ||൧൪൨||

Adhikarana 120 (143-145) · Śloka 145

തത്തു നാനാദ്രവ്യരസഗുണവീര്യവിപാകവിരുദ്ധാനാം പുഷ്പരസാനാം മക്ഷികാസമ്ഭവത്വാച്ചാനുഷ്ണോപചാരമ് ||൧൪൩|| ഉഷ്ണൈര്വിരുധ്യതേ സര്വം വിഷാന്വയതയാ മധു | ഉഷ്ണാര്തമുഷ്ണൈരുഷ്ണേ വാ തന്നിഹന്തി യഥാ വിഷമ് ||൧൪൪|| തത്സൌകുമാര്യാച്ച തഥൈവ ശൈത്യാന്നാനൌഷധീനാം രസസമ്ഭവാച്ച | ഉഷ്ണൈര്വിരുധ്യേത വിശേഷതശ്ച തഥാऽന്തരീക്ഷേണ ജലേന ചാപി ||൧൪൫||

Adhikarana 121 (146) · Śloka 146

ഉഷ്ണേന മധു സംയുക്തം വമനേഷ്വവചാരിതമ് | അപാകാദനവസ്ഥാനാന്ന വിരുധ്യേത പൂര്വവത് ||൧൪൬||

Adhikarana 122 (147) · Śloka 147

മധ്വാമാത്പരതസ്ത്വന്യദാമം കഷ്ടം ന വിദ്യതേ | വിരുദ്ധോപക്രമത്വാത്തത് സര്വം ഹന്തി യഥാ വിഷമ് ||൧൪൭|| ഇതി മധുവര്ഗഃ |

Adhikarana 123 (148-149) · Śloka 150

അഥേക്ഷുവര്ഗഃ | ഇക്ഷവോ മധുരാ മധുരവിപാകാ ഗുരവഃ ശീതാഃ സ്നിഗ്ധാ ബല്യാ വൃഷ്യാ മൂത്രലാ രക്തപിത്തപ്രശമനാഃ കൃമികഫകരാശ്ചേതി | തേ ചാനേകവിധാഃ | തദ്യഥാ- ||൧൪൮|| പൌണ്ഡ്രകോ ഭീരുകശ്ചൈവ വംശകഃ ശ്വേതപോരകഃ | കാന്താരസ്താപസേക്ഷുശ്ച കാഷ്ഠേക്ഷുഃ സൂചിപത്രകഃ ||൧൪൯|| നൈപാലോ ദീര്ഘപത്രശ്ച നീലപോരോऽഥ കോശകൃത് | ഇത്യേതാ ജാതയഃ സ്ഥൌല്യാദ്, ... |൧൫൦|

Adhikarana 124 (150-154) · Śloka 155

... ഗുണാന് വക്ഷ്യാമ്യതഃ പരമ് ||൧൫൦|| സുശീതോ മധുരഃ സ്നിഗ്ധോ ബൃംഹണഃ ശ്ലേഷ്മലഃ സരഃ | അവിദാഹീ ഗുരുര്വൃഷ്യഃ പൌണ്ഡ്രകോ ഭീരുകസ്തഥാ ||൧൫൧|| ആഭ്യാം തുല്യഗുണഃ കിഞ്ചിത്സക്ഷാരോ വംശകോ മതഃ | വംശവച്ഛ്വേതപോരസ്തു കിഞ്ചിദുഷ്ണഃ സ വാതഹാ ||൧൫൨|| കാന്താരതാപസാവിക്ഷൂ വംശകാനുഗതൌ മതൌ | ഏവങ്ഗുണസ്തു കാഷ്ഠേക്ഷുഃ സ തു വാതപ്രകോപണഃ ||൧൫൩|| സൂചീപത്രോ നീലപോരൌ നൈപാലോ ദീര്ഘപത്രകഃ | വാതലാഃ കഫപിത്തഘ്നാഃ സകഷായാ വിദാഹിനഃ ||൧൫൪|| കോശകാരോ ഗുരുഃ ശീതോ രക്തപിത്തക്ഷയാപഹഃ |൧൫൫|

Adhikarana 125 (155) · Śloka 156

അതീവ മധുരോ മൂലേ മധ്യേ മധുര ഏവ തു ||൧൫൫|| അഗ്രേഷ്വക്ഷിഷു വിജ്ഞേയ ഇക്ഷൂണാം ലവണോ രസഃ ||൧൫൬||

Adhikarana 126 (157) · Śloka 157

അവിദാഹീ കഫകരോ വാതപിത്തനിവാരണഃ | വക്ത്രപ്രഹ്ലാദനോ വൃഷ്യോ ദന്തനിഷ്പീഡിതോ രസഃ ||൧൫൭||

Adhikarana 127 (158) · Śloka 158

ഗുരുര്വിദാഹീ വിഷ്ടമ്ഭീ യാന്ത്രികസ്തു പ്രകീര്തിതഃ |൧൫൮|

Adhikarana 128 (158) · Śloka 158

പക്വോ ഗുരുഃ സരഃ സ്നിഗ്ധഃ സതീക്ഷ്ണഃ കഫവാതനുത് ||൧൫൮||

Adhikarana 129 (159) · Śloka 159

ഫാണിതം ഗുരു മധുരമഭിഷ്യന്ദി ബൃംഹണമവൃഷ്യം ത്രിദോഷകൃച്ച ||൧൫൯||

Adhikarana 130 (160) · Śloka 160

ഗുഡഃ സക്ഷാരമധുരോ നാതിശീതഃ സ്നിഗ്ധോ മൂത്രരക്തശോധനോ നാതിപിത്തജിദ്വാതഘ്നോ മേദഃകൃമികഫകരോ ബല്യോ വൃഷ്യശ്ച ||൧൬൦||

Adhikarana 131 (161) · Śloka 161

പിത്തഘ്നോ മധുരഃ ശുദ്ധോ വാതഘ്നോऽസൃക്പ്രസാദനഃ |൧൬൧|

Adhikarana 132 (161) · Śloka 161

സപുരാണോऽധികഗുണോ ഗുഡഃ പഥ്യതമഃ സ്മൃതഃ ||൧൬൧||

Adhikarana 133 (162) · Śloka 162

മത്സ്യണ്ഡികാഖണ്ഡശര്കരാ വിമലജാതാ ഉത്തരോത്തരം ശീതാഃ സ്നിഗ്ധാഃ ഗുരുതരാ മധുരതരാ വൃഷ്യാ രക്തപിത്തപ്രശമനാസ്തൃഷ്ണാപ്രശമനാശ്ച ||൧൬൨||

Adhikarana 134 (163) · Śloka 163

യഥാ യഥൈഷാം വൈമല്യം മധുരത്വം തഥാ തഥാ | സ്നേഹഗൌരവശൈത്യാനി സരത്വം ച തഥാ തഥാ ||൧൬൩||

Adhikarana 135 (164) · Śloka 164

യോ യോ മത്സ്യണ്ഡികാഖണ്ഡശര്കരാണാം സ്വകോ ഗുണഃ | തേന തേനൈവ നിര്ദേശ്യസ്തേഷാം വിസ്രാവണോ ഗുണഃ ||൧൬൪||

Adhikarana 136 (165) · Śloka 165

സാരസ്ഥിതാ സുവിമലാ നിഃക്ഷാരാ ച യഥാ യഥാ | തഥാ ഗുണവതീ സര്വാ വിജ്ഞേയാ ശര്കരാ ബുധൈഃ ||൧൬൫||

Adhikarana 137 (166) · Śloka 166

മധുശര്കരാ പുനശ്ഛര്ദ്യതീസാരഹരീ രൂക്ഷാ ഛേദനീ പ്രസാദനീ കഷായമധുരാ മധുരവിപാകാ ച ||൧൬൬||

Adhikarana 138 (167) · Śloka 167

യവാസശര്കരാ മധുരകഷായാ തിക്താനുരസാ ശ്ലേഷ്മഹരീ സരാ ചേതി ||൧൬൭||

Adhikarana 139 (168) · Śloka 168

യാവത്യഃ ശര്കരാഃ പ്രോക്താഃ സര്വാ ദാഹപ്രണാശനാഃ | രക്തപിത്തപ്രശമനാശ്ഛര്ദിമൂര്ച്ഛാതൃഷാപഹാഃ ||൧൬൮||

Adhikarana 140 (169) · Śloka 169

രൂക്ഷം മധൂകപുഷ്പോത്ഥം ഫാണിതം വാതപിത്തകൃത് | കഫഘ്നം മധുരം പാകേ കഷായം ബസ്തിദൂഷണമ് ||൧൬൯|| ഇതീക്ഷുവര്ഗഃ |

Adhikarana 141 (170) · Śloka 171

അഥ മദ്യവര്ഗഃ | സര്വം പിത്തകരം മദ്യമമ്ലം രോചനദീപനമ് | ഭേദനം കഫവാതഘ്നം ഹൃദ്യം ബസ്തിവിശോധനമ് ||൧൭൦|| പാകേ ലഘു വിദാഹ്യുഷ്ണം തീക്ഷ്ണമിന്ദ്രിയബോധനമ് | വികാസി സൃഷ്ടവിണ്മൂത്രം... |൧൭൧|

Adhikarana 142 (171-173) · Śloka 173

... ശൃണു തസ്യ വിശേഷണമ് ||൧൭൧|| മാര്ദ്വീകമവിദാഹിത്വാന്മധുരാന്വയതസ്തഥാ | രക്തപിത്തേऽപി സതതം ബുധൈര്ന പ്രതിഷിധ്യതേ ||൧൭൨|| മധുരം തദ്ധി രൂക്ഷം ച കഷായാനുരസം ലഘു | ലഘുപാകി സരം ശോഷവിഷമജ്വരനാശനമ് ||൧൭൩||

Adhikarana 143 (174) · Śloka 175

മാര്ദ്വീകാല്പാന്തരം കിഞ്ചിത് ഖാര്ജൂരം വാതകോപനമ് | തദേവ വിശദം രുച്യം കഫഘ്നം കര്ശനം ലഘു ||൧൭൪|| കഷായമധുരം ഹൃദ്യം സുഗന്ധീന്ദ്രിയബോധനമ് |൧൭൫|

Adhikarana 144 (175) · Śloka 176

കാസാര്ശോഗ്രഹണീദോഷമൂത്രാഘാതാനിലാപഹാ ||൧൭൫|| സ്തന്യരക്തക്ഷയഹിതാ സുരാ ബൃംഹണദീപനീ |൧൭൬|

Adhikarana 145 (176) · Śloka 177

കാസാര്ശോഗ്രഹണീശ്വാസപ്രതിശ്യായവിനാശനീ ||൧൭൬|| ശ്വേതാ മൂത്രകഫസ്തന്യരക്തമാംസകരീ സുരാ |൧൭൭|

Adhikarana 146 (177) · Śloka 178

ഛര്ദ്യരോചകഹൃത്കുക്ഷിതോദശൂലപ്രമര്ദനീ ||൧൭൭|| പ്രസന്നാ കഫവാതാര്ശോവിബന്ധാനാഹനാശനീ |൧൭൮|

Adhikarana 147 (178) · Śloka 179

പിത്തലാऽല്പകഫാ രൂക്ഷാ യവൈര്വാതപ്രകോപണീ |൧൭൮| വിഷ്ടമ്ഭിനീ സുരാ ഗുര്വീ... ||൧൭൯||

Adhikarana 148 (178) · Śloka 178

... ശ്ലേഷ്മലം തു മധൂലകമ് ||൧൭൮||

Adhikarana 149 (179) · Śloka 179

രൂക്ഷാ നാതികഫാ വൃഷ്യാ പാചനീ ചാക്ഷികീ സ്മൃതാ ||൧൭൯||

Adhikarana 150 (180) · Śloka 180

ത്രിദോഷോ ഭേദ്യവൃഷ്യശ്ച കോഹലോ വദനപ്രിയഃ |൧൮൦|

Adhikarana 151 (180) · Śloka 181

ഗ്രാഹ്യുഷ്ണോ ജഗലഃ പക്താ രൂക്ഷസ്തൃട്കഫശോഫകൃത് ||൧൮൦|| ഹൃദ്യഃ പ്രവാഹികാടോപദുര്നാമാനിലശോഷഹൃത് |൧൮൧|

Adhikarana 152 (181) · Śloka 182

ബക്കസോ ഹൃതസാരത്വാദ്വിഷ്ടമ്ഭീ വാതകോപനഃ ||൧൮൧|| ദീപനഃ സൃഷ്ടവിണ്മൂത്രോ വിശദോऽല്പമദോ ഗുരുഃ |൧൮൨|

Adhikarana 153 (182) · Śloka 182

കഷായോ മധുരഃ ശീധുര്ഗൌഡഃ പാചനദീപനഃ ||൧൮൨||

Adhikarana 154 (183) · Śloka 183

ശാര്കരോ മധുരോ രുച്യോ ദീപനോ ബസ്തിശോധനഃ | വാതഘ്നോ മധുരഃ പാകേ ഹൃദ്യ ഇന്ദ്രിയബോധനഃ ||൧൮൩||

Adhikarana 155 (184) · Śloka 184

തദ്വത് പക്വരസഃ ശീധുര്ബലവര്ണകരഃ സരഃ | ശോഫഘ്നോ ദീപനോ ഹൃദ്യോ രുച്യഃ ശ്ലേഷ്മാര്ശസാം ഹിതഃ ||൧൮൪||

Adhikarana 156 (185) · Śloka 185

കര്ശനഃ ശീതരസികഃ ശ്വയഥൂദരനാശനഃ | വര്ണകൃജ്ജരണഃ സ്വര്യോ വിബന്ധഘ്നോऽര്ശസാം ഹിതഃ ||൧൮൫||

Adhikarana 157 (186) · Śloka 186

ആക്ഷികഃ പാണ്ഡുരോഗഘ്നോ വ്രണ്യഃ സങ്ഗ്രാഹകോ ലഘുഃ | കഷായമധുരഃ സീധുഃ പിത്തഘ്നോऽസൃക്പ്രസാദനഃ ||൧൮൬||

Adhikarana 158 (187) · Śloka 187

ജാമ്ബവോ ബദ്ധനിസ്യന്ദസ്തുവരോ വാതകോപനഃ |൧൮൭|

Adhikarana 159 (187) · Śloka 188

തീക്ഷ്ണഃ സുരാസവോ ഹൃദ്യോ മൂത്രലഃ കഫവാതനുത് ||൧൮൭|| മുഖപ്രിയഃ സ്ഥിരമദോ വിജ്ഞേയോऽനിലനാശനഃ |൧൮൮|

Adhikarana 160 (188) · Śloka 189

ലഘുര്മധ്വാസവശ്ഛേദീ മേഹകുഷ്ഠവിഷാപഹഃ ||൧൮൮|| തിക്തഃ കഷായഃ ശോഫഘ്നസ്തീക്ഷ്ണഃ സ്വാദുരവാതകൃത് |൧൮൯|

Adhikarana 161 (189) · Śloka 190

തീക്ഷ്ണഃ കഷായോ മദകൃദ്ദുര്നാമകഫഗുല്മഹൃത് ||൧൮൯|| കൃമിമേദോനിലഹരോ മൈരേയോ മധുരോ ഗുരുഃ |൧൯൦|

Adhikarana 162 (190) · Śloka 190

ബല്യഃ പിത്തഹരോ വര്ണ്യോ ഹൃദ്യശ്ചേക്ഷുരസാസവഃ ||൧൯൦||

Adhikarana 163 (191) · Śloka 191

ശീധുര്മധൂകപുഷ്പോത്ഥോ വിഹാഹ്യഗ്നിബലപ്രദഃ | രൂക്ഷഃ കഷായഃ കഫഹൃദ്വാതപിത്തപ്രകോപണഃ ||൧൯൧||

Adhikarana 164 (192) · Śloka 192

നിര്ദിശേദ്രസതശ്ചാന്യാന് കന്ദമൂലഫലാസവാന് |൧൯൨|

Adhikarana 165 (192) · Śloka 193

നവം മദ്യമഭിഷ്യന്ദി ഗുരു വാതാദികോപനമ് ||൧൯൨|| അനിഷ്ടഗന്ധി വിരസമഹൃദ്യം ച വിദാഹി ച |൧൯൩|

Adhikarana 166 (193) · Śloka 194

സുഗന്ധി ദീപനം ഹൃദ്യം രോചിഷ്ണു കൃമിനാശനമ് ||൧൯൩|| സ്ഫുടസ്രോതസ്കരം ജീര്ണം ലഘു വാതകഫാപഹമ് |൧൯൪|

Adhikarana 167 (194-195) · Śloka 196

അരിഷ്ടോ ദ്രവ്യസംയോഗസംസ്കാരാദധികോ ഗുണൈഃ ||൧൯൪|| ബഹുദോഷഹരശ്ചൈവ ദോഷാണാം ശമനശ്ച സഃ | ദീപനഃ കഫവാതഘ്നഃ സരഃ പിത്താവിരോധനഃ ||൧൯൫|| ശൂലാധ്മാനോദരപ്ലീഹജ്വരാജീര്ണാര്ശസാം ഹിതഃ |൧൯൬|

Adhikarana 168 (196) · Śloka 196

പിപ്പല്യാദികൃതോ ഗുല്മകഫരോഗഹരഃ സ്മൃതഃ ||൧൯൬||

Adhikarana 169 (197) · Śloka 197

ചികിത്സിതേഷു വക്ഷ്യന്തേऽരിഷ്ടാ രോഗഹരാഃ പൃഥക് |൧൯൭|

Adhikarana 170 (197) · Śloka 198

അരിഷ്ടാസവശീധൂനാം ഗുണാന് കര്മാണി ചാദിശേത് ||൧൯൭|| ബുദ്ധ്യാ യഥാസ്വം സംസ്കാരമവേക്ഷ്യ കുശലോ ഭിഷക് |൧൯൮|

Adhikarana 171 (198-202) · Śloka 203

സാന്ദ്രം വിദാഹി ദുര്ഗന്ധം വിരസം കൃമിലം ഗുരു ||൧൯൮|| അഹൃദ്യം തരുണം തീക്ഷ്ണമുഷ്ണം ദുര്ഭാജനസ്ഥിതമ് | അല്പൌഷധം പര്യുഷിതമത്യച്ഛം പിച്ഛിലം ച യത് ||൧൯൯|| തദ്വര്ജ്യം സര്വഥാ മദ്യം കിഞ്ചിച്ഛേഷം തു യദ്ഭവേത് | തത്ര യത് സ്തോകസമ്ഭാരം തരുണം പിച്ഛിലം ഗുരു ||൨൦൦|| കഫപ്രകോപി തന്മദ്യം ദുര്ജരം ച വിശേഷതഃ | പിത്തപ്രകോപി ബഹലം തീക്ഷ്ണമുഷ്ണം വിദാഹി ച ||൨൦൧|| അഹൃദ്യം പേലവം പൂതി കൃമിലം വിരസം ച യത് | തഥാ പര്യുഷിതം ചാപി വിദ്യാദനിലകോപനമ് ||൨൦൨|| സര്വദോഷൈരുപേതം തു സര്വദോഷപ്രകോപണമ് |൨൦൩|

Adhikarana 172 (203) · Śloka 204

ചിരസ്ഥിതം ജാതരസം ദീപനം കഫവാതജിത് ||൨൦൩|| രുച്യം പ്രസന്നം സുരഭി മദ്യം സേവ്യം മദാവഹമ് |൨൦൪|

Adhikarana 173 (204-205) · Śloka 205

തസ്യാനേകപ്രകാരസ്യ മദ്യസ്യ രസവീര്യതഃ ||൨൦൪|| സൌക്ഷ്മ്യാദൌഷ്ണ്യാച്ച തൈക്ഷ്ണ്യാച്ച വികാസിത്വാച്ച വഹ്നിനാ സമേത്യ ഹൃദയം പ്രാപ്യ ധമനീരൂര്ധ്വമാഗതമ് | വിചാല്യേന്ദ്രിയചേതാംസി വീര്യം മദയതേऽചിരാത് ||൨൦൫||

Adhikarana 174 (206) · Śloka 206

ചിരേണ ശ്ലൈഷ്മികേ പുംസി പാനതോ ജായതേ മദഃ | അചിരാദ്വാതികേ ദൃഷ്ടഃ, പൈത്തികേ ശീഘ്രമേവ ച ||൨൦൬||

Adhikarana 175 (207-209) · Śloka 209

സാത്ത്വികേ ശൌചദാക്ഷിണ്യഹര്ഷമണ്ഡനലാലസഃ | ഗീതാധ്യയനസൌഭാഗ്യസുരതോത്സാഹകൃന്മദഃ ||൨൦൭|| രാജസേ ദുഃഖശീലത്വമാത്മത്യാഗം സസാഹസമ് | കലഹം സാനുബന്ധം തു കരോതി പുരുഷേ മദഃ ||൨൦൮|| അശൌചനിദ്രാമാത്സര്യാഗമ്യാഗമനലോലതാഃ | അസത്യഭാഷണം ചാപി കുര്യാദ്ധി താമസേ മദഃ ||൨൦൯||

Adhikarana 176 (210) · Śloka 211

രക്തപിത്തകരം ശുക്തം ഛേദനം ഭുക്തപാചനമ് | വൈസ്വര്യം ജരണം ശ്ലേഷ്മപാണ്ഡുക്രിമിഹരം ലഘു ||൨൧൦|| തീക്ഷ്ണോഷ്ണം മൂത്രലം ഹൃദ്യം കഫഘ്നം കടുപാകി ച |൨൧൧|

Adhikarana 177 (211) · Śloka 211

തദ്വത്തദാസുതം സര്വം രോചനം ച വിശേഷതഃ ||൨൧൧||

Adhikarana 178 (212) · Śloka 212

ഗൌഡാനി രസശുക്താനി മധുശുക്താനി യാനി ച | യഥാപൂര്വം ഗുരുതരാണ്യഭിഷ്യന്ദകരാണി ച ||൨൧൨||

Adhikarana 179 (213) · Śloka 213

തുഷാമ്ബു ദീപനം ഹൃദ്യം ഹൃത്പാണ്ഡുകൃമിരോഗനുത് | ഗ്രഹണ്യര്ശോവികാരഘ്നം ഭേദി സൌവീരകം തഥാ ||൨൧൩||

Adhikarana 180 (214-216) · Śloka 216

ധാന്യാമ്ലം ധാന്യയോനിത്വാജ്ജീവനം ദാഹനാശനമ് | സ്പര്ശാത് പാനാത്തു പവനകഫതൃഷ്ണാഹരം ലഘു ||൨൧൪|| തൈക്ഷ്ണ്യാച്ച നിര്ഹരേദാശു കഫം ഗണ്ഡൂഷധാരണാത് | മുഖവൈരസ്യദൌര്ഗന്ധ്യമലശോഷക്ലമാപഹമ് ||൨൧൫|| ദീപനം ജരണം ഭേദി ഹിതമാസ്ഥാപനേഷു ച | സമുദ്രമാശ്രിതാനാം ച ജനാനാം സാത്മ്യമുച്യതേ ||൨൧൬|| ഇതി മധ്യവര്ഗഃ |

Adhikarana 181 (217-219) · Śloka 219

അഥ മൂത്രാണി | മൂത്രാണി ഗോമഹിഷ്യജാവിഗജഹയഖരോഷ്ട്രാണാം തീക്ഷ്ണാന്യുഷ്ണാനി കടൂനി തിക്താനി ലവണാനുരസാനി ലഘൂനി ശോധനാനി കഫവാതകൃമിമേദോവിഷഗുല്മാര്ശദരകുഷ്ഠശോഫാരോചകപാണ്ഡുരോഗഹരാണി ഹൃദ്യാനി ദീപനാനി ച സാമാന്യതഃ ||൨൧൭|| ഭവതശ്ചാത്ര- തത് സര്വം കടു തീക്ഷ്ണോഷ്ണം ലവണാനുരസം ലഘു | ശോധനം കഫവാതഘ്നം കൃമിമേദോവിഷാപഹമ് ||൨൧൮|| അര്ശോജഠരഗുല്മഘ്നം ശോഫാരോചകനാശനമ് | പാണ്ഡുരോഗഹരം ഭേദി ഹൃദ്യം ദീപനപാചനമ് ||൨൧൯||

Adhikarana 182 (220-221) · Śloka 221

ഗോമൂത്രം കടു തീക്ഷ്ണോഷ്ണം സക്ഷാരത്വാന്ന വാതലമ് | ലഘ്വഗ്നിദീപനം മേധ്യം പിത്തലം കഫവാതനുത് ||൨൨൦|| ശൂലഗുല്മോദരാനാഹവിരേകാസ്ഥാപനാദിഷു | മൂത്രപ്രയോഗസാധ്യേഷു ഗവ്യം മൂത്രം പ്രയോജയേത് ||൨൨൧||

Adhikarana 183 (222) · Śloka 222

ദുര്നാമോദരശൂലേഷു കുഷ്ഠമേഹാവിശുദ്ധിഷു | ആനാഹശോഫഗുല്മേഷു പാണ്ഡുരോഗേ ച മാഹിഷമ് ||൨൨൨||

Adhikarana 184 (223) · Śloka 223

കാസശ്വാസാപഹം ശോഫകാമലാപാണ്ഡുരോഗനുത് | കടുതിക്താന്വിതം ഛാഗമീഷന്മാരുതകോപനമ് ||൨൨൩||

Adhikarana 185 (224) · Śloka 224

കാസപ്ലീഹോദരശ്വാസശോഷവര്ചോഗ്രഹേ ഹിതമ് | സക്ഷാരം തിക്തകടുകമുഷ്ണം വാതഘ്നമാവികമ് ||൨൨൪||

Adhikarana 186 (225) · Śloka 225

ദീപനം കടു തീക്ഷ്ണോഷ്ണം വാതചേതോവികാരനുത് | ആശ്വം കഫഹരം മൂത്രം കൃമിദദ്രുഷു ശസ്യതേ ||൨൨൫||

Adhikarana 187 (226) · Śloka 226

സതിക്തം ലവണം ഭേദി വാതഘ്നം പിത്തകോപനമ് | തീക്ഷ്ണം ക്ഷാരേ കിലാസേ ച നാഗം മൂത്രം പ്രയോജയേത് ||൨൨൬||

Adhikarana 188 (227) · Śloka 227

ഗരചേതോവികാരഘ്നം തീക്ഷ്ണം ഗ്രഹണിരോഗനുത് | ദീപനം ഗാര്ദഭം മൂത്രം കൃമിവാതകഫാപഹമ് ||൨൨൭||

Adhikarana 189 (228) · Śloka 228

ശോഫകുഷ്ഠോദരോന്മാദമാരുതക്രിമിനാശനമ് | അര്ശോഘ്നം കാരഭം മൂത്രം... |൨൨൮|

Adhikarana 190 (228) · Śloka 228

... മാനുഷം ച വിഷാപഹമ് ||൨൨൮||

Adhikarana 191 (229) · Śloka 229

ദ്രവദ്രവ്യാണി സര്വാണി സമാസാത് കീര്തിതാനി തു | കാലദേശവിഭാഗജ്ഞോ നൃപതേര്ദാതുമര്ഹതി ||൨൨൯||

Adhikarana puShpikA · Śloka 45

ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാം സൂത്രസ്ഥാനേ ദ്രവദ്രവ്യവിജ്ഞാനീയോ നാമ പഞ്ചചത്വാരിംശോऽധ്യായഃ ||൪൫||