19. nayanābhighātapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತೋ ನಯನಾಭಿಘಾತಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 4

ಅಭ್ಯಾಹತೇ ತು ನಯನೇ ಬಹುಧಾ ನರಾಣಾಂ ಸಂರಮ್ಭರಾಗತುಮುಲಾಸು ರುಜಾಸು ಧೀಮಾನ್ | ನಸ್ಯಾಸ್ಯಲೇಪಪರಿಷೇಚನತರ್ಪಣಾದ್ಯಮುಕ್ತಂ ಪುನಃ ಕ್ಷತಜಪಿತ್ತಜಶೂಲಪಥ್ಯಮ್ ||೩|| ದೃಷ್ಟಿಪ್ರಸಾದಜನನಂ ವಿಧಿಮಾಶು ಕುರ್ಯಾತ್ ಸ್ನಿಗ್ಧೈರ್ಹಿಮೈಶ್ಚ ಮಧುರೈಶ್ಚ ತಥಾ ಪ್ರಯೋಗೈಃ |೪|

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ಸ್ವೇದಾಗ್ನಿಧೂಮಭಯಶೋಕರುಜಾಭಿಘಾತೈರಭ್ಯಾಹತಾಮಪಿ ತಥೈವ ಭಿಷಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್ ||೪||

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

ಸದ್ಯೋಹತೇ ನಯನ ಏಷ ವಿಧಿಸ್ತದೂರ್ಧ್ವಂ ಸ್ಯನ್ದೇರಿತೋ ಭವತಿ ದೋಷಮವೇಕ್ಷ್ಯ ಕಾರ್ಯಃ |೫|

Adhikarana 5 (5) · Śloka 5

ಅಭ್ಯಾಹತಂ ನಯನಮೀಷದಥಾಸ್ಯಬಾಷ್ಪಸಂಸ್ವೇದಿತಂ ಭವತಿ ತನ್ನಿರುಜಂ ಕ್ಷಣೇನ ||೫||

Adhikarana 6 (6) · Śloka 7

ಸಾಧ್ಯಂ ಕ್ಷತಂ ಪಟಲಮೇಕಮುಭೇ ತು ಕೃಚ್ಛ್ರೇ ತ್ರೀಣಿ ಕ್ಷತಾನಿ ಪಟಲಾನಿ ವಿವರ್ಜಯೇತ್ತು | ಸ್ಯಾತ್ ಪಿಚ್ಚಿತಂ ಚ ನಯನಂ ಹ್ಯತಿ ಚಾವಸನ್ನಂ ಸ್ರಸ್ತಂ ಚ್ಯುತಂ ಚ ಹತದೃಕ್ ಚ ಭವೇತ್ತು ಯಾಪ್ಯಮ್ ||೬|| ವಿಸ್ತೀರ್ಣದೃಷ್ಟಿತನುರಾಗಮಸತ್ಪ್ರದರ್ಶಿ, ಸಾಧ್ಯಂ ಯಥಾಸ್ಥಿತಮನಾವಿಲದರ್ಶನಂ ಚ |೭|

Adhikarana 7 (7) · Śloka 7

ಪ್ರಾಣೋಪರೋಧವಮನಕ್ಷುತಕಣ್ಠರೋಧೈರುನ್ನಮ್ಯಮಾಶು ನಯನಂ ಯದತಿಪ್ರವಿಷ್ಟಮ್ ||೭||

Adhikarana 8 (8) · Śloka 8

ನೇತ್ರೇ ವಿಲಮ್ಬಿನಿ ವಿಧಿರ್ವಿಹಿತಃ ಪುರಸ್ತಾದುಚ್ಛಿಙ್ಘನಂ ಶಿರಸಿ ವಾರ್ಯವಸೇಚನಂ ಚ |೮|

Adhikarana 9 (8) · Śloka 9

ಷಟ್ಸಪ್ತತಿರ್ನಯನಜಾ ಯ ಇಮೇ ಪ್ರದಿಷ್ಟಾ ರೋಗಾ ಭವನ್ತ್ಯಮಹತಾಂ ಮಹತಾಂ ಚ ತೇಭ್ಯಃ ||೮|| ಸ್ತನ್ಯಪ್ರಕೋಪಕಫಮಾರುತಪಿತ್ತರಕ್ತೈರ್ಬಾಲಾಕ್ಷಿವರ್ತ್ಮಭವ ಏವ ಕುಕೂಣಕೋಽನ್ಯಃ |೯|

Adhikarana 10 (9-10) · Śloka 10

ಮೃದ್ಗಾತಿ ನೇತ್ರಮತಿಕಣ್ಡುಮಥಾಕ್ಷಿಕೂಟಂ ನಾಸಾಲಲಾಟಮಪಿ ತೇನ ಶಿಶುಃ ಸ ನಿತ್ಯಮ್ ||೯|| ಸೂರ್ಯಪ್ರಭಾಂ ನ ಸಹತೇ ಸ್ರವತಿ ಪ್ರಬದ್ಧಂ, ತಸ್ಯಾಹರೇದ್ರುಧಿರಮಾಶು ವಿನಿರ್ಲಿಖೇಚ್ಚ | ಕ್ಷೌದ್ರಾಯುತೈಶ್ಚ ಕಟುಭಿಃ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್ತು ಮಾತುಃ ಶಿಶೋರಭಿಹಿತಂ ಚ ವಿಧಿಂ ವಿದಧ್ಯಾತ್ ||೧೦||

Adhikarana 11 (11) · Śloka 12

ತಂ ವಾಮಯೇತ್ತು ಮಧುಸೈನ್ಧವಸಮ್ಪ್ರಯುಕ್ತೈಃ ಪೀತಂ ಪಯಃ ಖಲು ಫಲೈಃ ಖರಮಞ್ಜರೀಣಾಮ್ ||೧೧|| ಸ್ಯಾತ್ಪಿಪ್ಪಲೀಲವಣಮಾಕ್ಷಿಕಸಂಯುತೈರ್ವಾ... |೧೨|

Adhikarana 12 (12) · Śloka 12

... ನೈನಂ ವಮನ್ತಮಪಿ ವಾಮಯಿತುಂ ಯತೇತ |೧೨|

Adhikarana 13 (12) · Śloka 12

ದತ್ತ್ವಾ ವಚಾಮಶನದುಗ್ಧಭುಜೇ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಮೂರ್ಧ್ವಂ ತತಃ ಫಲಯುತಂ ವಮನಂ ವಿಧಿಜ್ಞೈಃ ||೧೨||

Adhikarana 14 (13) · Śloka 13

ಜಮ್ಬ್ವಾಮ್ರಧಾತ್ರ್ಯಣುದಲೈಃ ಪರಿಧಾವನಾರ್ಥಂ ಕಾರ್ಯಂ ಕಷಾಯಮವಸೇಚನಮೇವ ಚಾಪಿ |೧೩|

Adhikarana 15 (13) · Śloka 13

ಆಶ್ಚ್ಯೋತನೇ ಚ ಹಿತಮತ್ರ ಘೃತಂ ಗುಡೂಚೀಸಿದ್ಧಂ ತಥಾಽಽಹುರಪಿ ಚ ತ್ರಿಫಲಾವಿಪಕ್ವಮ್ ||೧೩||

Adhikarana 16 (14) · Śloka 14

ನೇಪಾಲಜಾಮರಿಚಶಙ್ಖರಸಾಞ್ಜನಾನಿ ಸಿನ್ಧುಪ್ರಸೂತಗುಡಮಾಕ್ಷಿಕಸಂಯುತಾನಿ | ಸ್ಯಾದಞ್ಜನಂ, ಮಧುರಸಾಮಧುಕಾಮ್ರಕೈರ್ವಾ ... |೧೪|

Adhikarana 17 (14) · Śloka 14

... ಕೃಷ್ಣಾಯಸಂ ಘೃತಪಯೋ ಮಧು ವಾಽಪಿ ದಗ್ಧಮ್ ||೧೪||

Adhikarana 18 (15) · Śloka 15

ವ್ಯೋಷಂ ಪಲಾಣ್ಡು ಮಧುಕಂ ಲವಣೋತ್ತಮಂ ಚ ಲಾಕ್ಷಾಂ ಚ ಗೌರಿಕಯುತಾಂ ಗುಟಿಕಾಞ್ಜನಂ ವಾ | ನಿಮ್ಬಚ್ಛದಂ ಮಧುಕದಾರ್ವಿ ಸತಾಮ್ರಲೋಧ್ರಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ಚಾತ್ರ ಭಿಷಜೋಽಞ್ಜನಮಂಶತುಲ್ಯಮ್ ||೧೫||

Adhikarana 19 (16) · Śloka 16

ಸ್ರೋತೋಜಶಙ್ಖದಧಿಸೈನ್ಧವಮರ್ಧಪಕ್ಷಂ ಶುಕ್ರಂ ಶಿಶೋರ್ನುದತಿ ಭಾವಿತಮಞ್ಜನೇನ | ಸ್ಯನ್ದೇ ಕಫದಭಿಹಿತಂ ಕ್ರಮಮಾಚರೇಚ್ಚ ಬಾಲಸ್ಯ ರೋಗಕುಶಲೋಽಕ್ಷಿಗದಂ ಜಿಘಾಂಸುಃ ||೧೬||

Adhikarana 20 (17-18) · Śloka 18

ಸಮುದ್ರ ಇವ ಗಮ್ಭೀರಂ ನೈವ ಶಕ್ಯಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್ | ವಕ್ತುಂ ನಿರವಶೇಷೇಣ ಶ್ಲೋಕಾನಾಮಯುತೈರಪಿ ||೧೭|| ಸಹಸ್ರೈರಪಿ ವಾ, ಪ್ರೋಕ್ತಮರ್ಥಮಲ್ಪಮತಿರ್ನರಃ | ತರ್ಕಗ್ರನ್ಥಾರ್ಥರಹಿತೋ ನೈವ ಗೃಹ್ಣಾತ್ಯಪಣ್ಡಿತಃ ||೧೮||

Adhikarana 21 (19-20) · Śloka 20

ತದಿದಂ ಬಹುಗೂಢಾರ್ಥಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಬೀಜಮೀರಿತಮ್ | ಕುಶಲೇನಾಭಿಪನ್ನಂ ತದ್ಬಹುಧಾಽಭಿಪ್ರರೋಹತಿ ||೧೯|| ತಸ್ಮಾನ್ಮತಿಮತಾ ನಿತ್ಯಂ ನಾನಾಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥದರ್ಶಿನಾ | ಸರ್ವಮೂಹ್ಯಮಗಾಧಾರ್ಥಂ ಶಾಸ್ತ್ರಮಾಗಮಬುದ್ಧಿನಾ ||೨೦||

Adhikarana puShpikA · Śloka 19

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಶಾಲಾಕ್ಯತನ್ತ್ರೇ ನಯನಾಭಿಘಾತಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮೈಕೋನವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೧೯||