Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതോ നയനാഭിഘാതപ്രതിഷേധം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
View original
अथातो नयनाभिघातप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
19. nayanābhighātapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 4
അഭ്യാഹതേ തു നയനേ ബഹുധാ നരാണാം സംരമ്ഭരാഗതുമുലാസു രുജാസു ധീമാന് | നസ്യാസ്യലേപപരിഷേചനതര്പണാദ്യമുക്തം പുനഃ ക്ഷതജപിത്തജശൂലപഥ്യമ് ||൩|| ദൃഷ്ടിപ്രസാദജനനം വിധിമാശു കുര്യാത് സ്നിഗ്ധൈര്ഹിമൈശ്ച മധുരൈശ്ച തഥാ പ്രയോഗൈഃ |൪|
View original
अभ्याहते तु नयने बहुधा नराणां संरम्भरागतुमुलासु रुजासु धीमान् | नस्यास्यलेपपरिषेचनतर्पणाद्यमुक्तं पुनः क्षतजपित्तजशूलपथ्यम् ||३|| दृष्टिप्रसादजननं विधिमाशु कुर्यात् स्निग्धैर्हिमैश्च मधुरैश्च तथा प्रयोगैः |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
സ്വേദാഗ്നിധൂമഭയശോകരുജാഭിഘാതൈരഭ്യാഹതാമപി തഥൈവ ഭിഷക് ചികിത്സേത് ||൪||
View original
स्वेदाग्निधूमभयशोकरुजाभिघातैरभ्याहतामपि तथैव भिषक् चिकित्सेत् ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
സദ്യോഹതേ നയന ഏഷ വിധിസ്തദൂര്ധ്വം സ്യന്ദേരിതോ ഭവതി ദോഷമവേക്ഷ്യ കാര്യഃ |൫|
View original
सद्योहते नयन एष विधिस्तदूर्ध्वं स्यन्देरितो भवति दोषमवेक्ष्य कार्यः |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (5) · Śloka 5
അഭ്യാഹതം നയനമീഷദഥാസ്യബാഷ്പസംസ്വേദിതം ഭവതി തന്നിരുജം ക്ഷണേന ||൫||
View original
अभ्याहतं नयनमीषदथास्यबाष्पसंस्वेदितं भवति तन्निरुजं क्षणेन ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (6) · Śloka 7
സാധ്യം ക്ഷതം പടലമേകമുഭേ തു കൃച്ഛ്രേ ത്രീണി ക്ഷതാനി പടലാനി വിവര്ജയേത്തു | സ്യാത് പിച്ചിതം ച നയനം ഹ്യതി ചാവസന്നം സ്രസ്തം ച്യുതം ച ഹതദൃക് ച ഭവേത്തു യാപ്യമ് ||൬|| വിസ്തീര്ണദൃഷ്ടിതനുരാഗമസത്പ്രദര്ശി, സാധ്യം യഥാസ്ഥിതമനാവിലദര്ശനം ച |൭|
View original
साध्यं क्षतं पटलमेकमुभे तु कृच्छ्रे त्रीणि क्षतानि पटलानि विवर्जयेत्तु | स्यात् पिच्चितं च नयनं ह्यति चावसन्नं स्रस्तं च्युतं च हतदृक् च भवेत्तु याप्यम् ||६|| विस्तीर्णदृष्टितनुरागमसत्प्रदर्शि, साध्यं यथास्थितमनाविलदर्शनं च |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (7) · Śloka 7
പ്രാണോപരോധവമനക്ഷുതകണ്ഠരോധൈരുന്നമ്യമാശു നയനം യദതിപ്രവിഷ്ടമ് ||൭||
View original
प्राणोपरोधवमनक्षुतकण्ठरोधैरुन्नम्यमाशु नयनं यदतिप्रविष्टम् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (8) · Śloka 8
നേത്രേ വിലമ്ബിനി വിധിര്വിഹിതഃ പുരസ്താദുച്ഛിങ്ഘനം ശിരസി വാര്യവസേചനം ച |൮|
View original
नेत्रे विलम्बिनि विधिर्विहितः पुरस्तादुच्छिङ्घनं शिरसि वार्यवसेचनं च |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (8) · Śloka 9
ഷട്സപ്തതിര്നയനജാ യ ഇമേ പ്രദിഷ്ടാ രോഗാ ഭവന്ത്യമഹതാം മഹതാം ച തേഭ്യഃ ||൮|| സ്തന്യപ്രകോപകഫമാരുതപിത്തരക്തൈര്ബാലാക്ഷിവര്ത്മഭവ ഏവ കുകൂണകോऽന്യഃ |൯|
View original
षट्सप्ततिर्नयनजा य इमे प्रदिष्टा रोगा भवन्त्यमहतां महतां च तेभ्यः ||८|| स्तन्यप्रकोपकफमारुतपित्तरक्तैर्बालाक्षिवर्त्मभव एव कुकूणकोऽन्यः |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (9-10) · Śloka 10
മൃദ്ഗാതി നേത്രമതികണ്ഡുമഥാക്ഷികൂടം നാസാലലാടമപി തേന ശിശുഃ സ നിത്യമ് ||൯|| സൂര്യപ്രഭാം ന സഹതേ സ്രവതി പ്രബദ്ധം, തസ്യാഹരേദ്രുധിരമാശു വിനിര്ലിഖേച്ച | ക്ഷൌദ്രായുതൈശ്ച കടുഭിഃ പ്രതിസാരയേത്തു മാതുഃ ശിശോരഭിഹിതം ച വിധിം വിദധ്യാത് ||൧൦||
View original
मृद्गाति नेत्रमतिकण्डुमथाक्षिकूटं नासाललाटमपि तेन शिशुः स नित्यम् ||९|| सूर्यप्रभां न सहते स्रवति प्रबद्धं, तस्याहरेद्रुधिरमाशु विनिर्लिखेच्च | क्षौद्रायुतैश्च कटुभिः प्रतिसारयेत्तु मातुः शिशोरभिहितं च विधिं विदध्यात् ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (11) · Śloka 12
തം വാമയേത്തു മധുസൈന്ധവസമ്പ്രയുക്തൈഃ പീതം പയഃ ഖലു ഫലൈഃ ഖരമഞ്ജരീണാമ് ||൧൧|| സ്യാത്പിപ്പലീലവണമാക്ഷികസംയുതൈര്വാ... |൧൨|
View original
तं वामयेत्तु मधुसैन्धवसम्प्रयुक्तैः पीतं पयः खलु फलैः खरमञ्जरीणाम् ||११|| स्यात्पिप्पलीलवणमाक्षिकसंयुतैर्वा... |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (12) · Śloka 12
... നൈനം വമന്തമപി വാമയിതും യതേത |൧൨|
View original
... नैनं वमन्तमपि वामयितुं यतेत |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (12) · Śloka 12
ദത്ത്വാ വചാമശനദുഗ്ധഭുജേ പ്രയോജ്യമൂര്ധ്വം തതഃ ഫലയുതം വമനം വിധിജ്ഞൈഃ ||൧൨||
View original
दत्त्वा वचामशनदुग्धभुजे प्रयोज्यमूर्ध्वं ततः फलयुतं वमनं विधिज्ञैः ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (13) · Śloka 13
ജമ്ബ്വാമ്രധാത്ര്യണുദലൈഃ പരിധാവനാര്ഥം കാര്യം കഷായമവസേചനമേവ ചാപി |൧൩|
View original
जम्ब्वाम्रधात्र्यणुदलैः परिधावनार्थं कार्यं कषायमवसेचनमेव चापि |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (13) · Śloka 13
ആശ്ച്യോതനേ ച ഹിതമത്ര ഘൃതം ഗുഡൂചീസിദ്ധം തഥാऽऽഹുരപി ച ത്രിഫലാവിപക്വമ് ||൧൩||
View original
आश्च्योतने च हितमत्र घृतं गुडूचीसिद्धं तथाऽऽहुरपि च त्रिफलाविपक्वम् ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (14) · Śloka 14
നേപാലജാമരിചശങ്ഖരസാഞ്ജനാനി സിന്ധുപ്രസൂതഗുഡമാക്ഷികസംയുതാനി | സ്യാദഞ്ജനം, മധുരസാമധുകാമ്രകൈര്വാ ... |൧൪|
View original
नेपालजामरिचशङ्खरसाञ्जनानि सिन्धुप्रसूतगुडमाक्षिकसंयुतानि | स्यादञ्जनं, मधुरसामधुकाम्रकैर्वा ... |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (14) · Śloka 14
... കൃഷ്ണായസം ഘൃതപയോ മധു വാऽപി ദഗ്ധമ് ||൧൪||
View original
... कृष्णायसं घृतपयो मधु वाऽपि दग्धम् ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (15) · Śloka 15
വ്യോഷം പലാണ്ഡു മധുകം ലവണോത്തമം ച ലാക്ഷാം ച ഗൌരികയുതാം ഗുടികാഞ്ജനം വാ | നിമ്ബച്ഛദം മധുകദാര്വി സതാമ്രലോധ്രമിച്ഛന്തി ചാത്ര ഭിഷജോऽഞ്ജനമംശതുല്യമ് ||൧൫||
View original
व्योषं पलाण्डु मधुकं लवणोत्तमं च लाक्षां च गौरिकयुतां गुटिकाञ्जनं वा | निम्बच्छदं मधुकदार्वि सताम्रलोध्रमिच्छन्ति चात्र भिषजोऽञ्जनमंशतुल्यम् ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (16) · Śloka 16
സ്രോതോജശങ്ഖദധിസൈന്ധവമര്ധപക്ഷം ശുക്രം ശിശോര്നുദതി ഭാവിതമഞ്ജനേന | സ്യന്ദേ കഫദഭിഹിതം ക്രമമാചരേച്ച ബാലസ്യ രോഗകുശലോऽക്ഷിഗദം ജിഘാംസുഃ ||൧൬||
View original
स्रोतोजशङ्खदधिसैन्धवमर्धपक्षं शुक्रं शिशोर्नुदति भावितमञ्जनेन | स्यन्दे कफदभिहितं क्रममाचरेच्च बालस्य रोगकुशलोऽक्षिगदं जिघांसुः ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (17-18) · Śloka 18
സമുദ്ര ഇവ ഗമ്ഭീരം നൈവ ശക്യം ചികിത്സിതമ് | വക്തും നിരവശേഷേണ ശ്ലോകാനാമയുതൈരപി ||൧൭|| സഹസ്രൈരപി വാ, പ്രോക്തമര്ഥമല്പമതിര്നരഃ | തര്കഗ്രന്ഥാര്ഥരഹിതോ നൈവ ഗൃഹ്ണാത്യപണ്ഡിതഃ ||൧൮||
View original
समुद्र इव गम्भीरं नैव शक्यं चिकित्सितम् | वक्तुं निरवशेषेण श्लोकानामयुतैरपि ||१७|| सहस्रैरपि वा, प्रोक्तमर्थमल्पमतिर्नरः | तर्कग्रन्थार्थरहितो नैव गृह्णात्यपण्डितः ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (19-20) · Śloka 20
തദിദം ബഹുഗൂഢാര്ഥം ചികിത്സാബീജമീരിതമ് | കുശലേനാഭിപന്നം തദ്ബഹുധാऽഭിപ്രരോഹതി ||൧൯|| തസ്മാന്മതിമതാ നിത്യം നാനാശാസ്ത്രാര്ഥദര്ശിനാ | സര്വമൂഹ്യമഗാധാര്ഥം ശാസ്ത്രമാഗമബുദ്ധിനാ ||൨൦||
View original
तदिदं बहुगूढार्थं चिकित्साबीजमीरितम् | कुशलेनाभिपन्नं तद्बहुधाऽभिप्ररोहति ||१९|| तस्मान्मतिमता नित्यं नानाशास्त्रार्थदर्शिना | सर्वमूह्यमगाधार्थं शास्त्रमागमबुद्धिना ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 19
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ ശാലാക്യതന്ത്രേ നയനാഭിഘാതചികിത്സിതം നാമൈകോനവിംശോऽധ്യായഃ ||൧൯||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे नयनाभिघातचिकित्सितं नामैकोनविंशोऽध्यायः ||१९||
🔊 Audio coming soon